Кіріспе

Warhammer: Mark of Chaos – Warhammer әлемінде өтетін нақты уақыт стратегиялық ойын. Оны Black Hole Entertainment әзірледі, ал АҚШ-та Namco Bandai Games және PAL аймақтарында Deep Silver компаниялары бірлесіп жариялады. Ойын Microsoft Windows платформасы үшін АҚШ-та 2006 жылдың 14 қарашасында, ал PAL аймақтарында 2006 жылдың 23 қарашасында шықты. 2008 жылдың 2 қыркүйегінде «Battle March» атты қосымша шығарылды. Онда бір жаңа кампания және Dark Elves пен Orcs & Goblins ойналатын тайпалар ретінде қосылды. Xbox 360 нұсқасы «Warhammer: Battle March» деп аталды, «Mark of Chaos» атауы алынып тасталды.

Ойын процесі

Ойынның жасаушылары ойынды "армиялар мен шайқастарға баса назар аударып, база мен ресурстарды басқарудың көңілсіз жақтарын екінші орынға қоятын" ойын деп сипаттайды. Ойын Warhammer Old World әлемінде өтеді, мұнда ойыншы үстел ойынынан таныс төрт әскердің бірін басқара алады. Ойынның негізгі мақсаты – ұрыс алаңындағы тактика, сондықтан база салу, ресурстарды жинау немесе шайқас кезінде бөлімшелерді өндіру сияқты RTS элементтері жоқ. Оның орнына, ойын жоғары фантастикалық/кеш ортағасырлық шайқастарға арналған. Ойын процесі бұрынғы ойындар мен Total War ойындарына сырттай ұқсас; алайда, негізгі ойын моделі айтарлықтай жеңілдетілген, ал шайқастар Warcraft III сияқты нақты уақыт стратегиялық ойындарға, басқа нақты уақыт тактикалық ойындарға қарағанда көбірек ұқсайды. Әр шайқастың мақсаты – жау әскерін толыққанды жою немесе қалған бөлімшелерді шайқас алаңынан қашуға мәжбүр ету. Шайқастар әртүрлі ландшафттар мен орталарда өтеді, ал белгілі бір жер түрлері бөлімшелерге артықшылықтар немесе кемшіліктер береді. Бөлімшелердің де моралі болады, олар жеткілікті зақым көрсе немесе белгілі бір қаруларға шалдықса, құлап қашады, сонымен қатар олардың қорғанысы мен жылдамдығы олардың күші таусылғанда төмендейді. Ойындағы әскерлер "бөлімшелер" ретінде көрсетіледі, олар 1-ден 96-ға дейінгі жеке "үлгілерден" тұрады, нақты саны бөлімшенің түріне байланысты. Көптеген үлгілерден тұратын бөлімшелерден айырмашылығы, Батырлар жеке басқарылады. Алайда, оларды стандартты бөлімшелерге қоса отырып, бөлімшенің үлгілерімен бірге шайқасуға болады, бұл бөлімшенің моралін көтеріп, дағдыларды қолдану арқылы оның жауынгерлік қабілетін арттырады. Батырлар жекпе-жекке шақыруға немесе оған қабылдануға болады, онда олар қарсылас армияның батырымен бірін-бірі өлтіргенше үздіксіз күреседі, бұл жеңілген тарапқа моральдық жаза әкеледі. Жекпе-жек көбінесе ойыншының бақылауында болмайды, алайда ойыншы оның нәтижесіне әсер ету үшін жекпе-жек барысында батырдың арнайы дағдыларын белсендіре алады.

Бір ойыншы

Екі бір ойыншылық кампания бар, әрқайсысы төрт тарауға бөлінген, бірі Империя және Эльф күштерін, екіншісі Хаос Ордасы мен Скавен күштерін көрсетеді. Бір кампанияның көп бөлігі – әртүрлі шайқас сценарийлері, онда алдын ала таңдалған күшіңіз бірнеше жау күштерімен шайқасады. Сценарийді жеңу ойыншыға алтын сыйлайды. Шайқастар арасында ойын арнайы картаға ауысады, онда әскеріңіздің орны чемпионның бейнесімен көрсетіледі. Ойыншы өз әскерін таңдап, картадағы басқа жерге жылжуға мүмкіндік алады. Бұл күштерді таңдау экранын ашады, содан кейін ойыншы келесі сценарий үшін шектеулі сандағы әскерлер мен батырларды таңдауы керек. Кампания көбінесе сызықтық болғанымен, сонымен қатар негізгі оқиғамен тікелей байланысы жоқ, бірақ батырларға кампанияда қолдануға болатын қосымша алтын, әскерлер немесе жабдықтар беретін қосымша тапсырмалар да бар. Әдеттегі ірі шайқастармен қатар, сіз таңдаған батыр тікелей жау чемпионымен жекпе-жекке түсетін дуэль сценарийлері де бар, чемпионның жеңісі бірден сценарийді аяқтайды. Картада ойыншы басқа стратегиялық және тактикалық ойындардағы базалардың орнын басатын қалалар мен лагерьлерге де кіре алады. Ойыншы бұрынғы шайқастарда тапқан алтынды әскерлерді алмастыруға, жаңа немесе жақсартылған бірліктерге, қазіргі бірліктер үшін жақсырақ қару-жарақ немесе шабуыл күші сияқты жаңартуларға, сондай-ақ батырларға арналған қару-жарақ пен заттар сатып алуға пайдалана алады. Картадағы белгілі бір жерлерде кейіпкерлер арасында әңгімелер болып, оқиғаны дамытады. Кампаниядан басқа, көп ойыншылық режимдерді жалғыз ойыншылық шайқастар ретінде де ойнауға болады.

Көп ойыншы

Ойын төрт ойыншыға LAN желісі немесе интернет арқылы шайқасуға мүмкіндік береді. Көп ойыншылы шайқастар бір ойыншылық режимдегідей ойналады. Ойын төрт түрлі ойын режимін қамтиды: стандартты шайқастар, қоршау шайқастары (бір команда қарсыластың әскерінен бекіністі қорғауы керек), және нығайту режимі, онда картадағы стратегиялық нүктелерді басып алу арқылы ойыншылар шайқас барысында жаңа бірліктер сатып алуға жетеді. Шайқасқа дейін әр ойыншы белгілі бір мөлшерде ұпайға ие болады, оны армияны таңдауға жұмсайды, ал армия таңдаудан бұрын ойынды ұйымдастырушы таңдайды. Ұпайларды әртүрлі мақсатта пайдалануға болады: жаңа бірліктер сатып алу, бірліктерді жаңарту немесе кейіпкерлерге қосымша жабдықтар мен дағдылар алу. Бұл ойыншыға өзінің ойын стиліне сәйкес әскерді әртүрлі стильде жинауға мүмкіндік береді. Ойыншы кез келген конфигурацияны таңдауға еркін, бірақ ойындағы 12 фракцияның әрқайсысы үшін армия конфигурациясының мысалдары да бар. Нағыз үстел ойынына құрмет ретінде, ойыншылар өз әскерлерінің түсі мен туын да өзгерте алады. Сонымен қатар, ойыншылар әртүрлі бас, қол-аяқ, қару-жарақ және броня жиынтықтарын қолданып, жеке модельдердің сыртқы түрін өзгерте алатын толыққанды модель редакторы бар. Осы әскер конфигурацияларын кейін пайдалану үшін сақтауға болады.

Орнату

Mark of Chaos ойынының оқиғасы Warhammer Fantasy әлемінің Ескі әлемінде, Хаосқа қарсы Ұлы соғыстан бір жыл өткен соң өрбуде. Соғыстан кейін хаос жасақтары шашырап кетті, бірі солтүстікке, өздерінің туған жерлеріне қайтты, енді бірі Империяның солтүстік шебіндегі шаруа қожалықтары мен ауылдарға шабуылдады. Соғыстың салдарынан бұрыннан құлдыраудың алдында тұрған Империяда адам жетіспейді және оқшауланған шаруа қожалықтары мен ауылдарды қорғауға күш жетпейді. Егер хаос тайпалары тағы да біріксе, Империя құлауы мүмкін. Ойынның 2 науқаны бар, олар оқиғаны Империя және Хаос тарапынан баяндайды, әр науқанда оқиғалардың өрбуі әртүрлі болады.

Жарыс

Ойын Warhammer әлемінен төрт түрлі ойналатын нәсілді ұсынады, ал әрбір нәсілге қолжетімді әскерлер тікелей үстел үстіндегі стратегиялық ойыннан алынған. Барлық нәсілдер визуальды түрде ерекшеленеді және олардың өзгеше әскерлері бар, бірақ фракциялар арасында көптеген ұқсастықтар бар және әрбір әскер түрі әдетте басқа нәсілдегі балама әскерге ие болады. Әрбір нәсілде үш түрлі фракция бар, оларды көп ойыншылы ойындарда пайдалануға болады. Дегенмен, сыртқы түрі мен әскерлерді таңдаудан басқа, үш фракция арасында айтарлықтай айырмашылықтар жоқ. Империя – көрінісі мен ұйымдасқандығы жағынан ерте заманғы (16 ғасыр) Германияға ұқсайтын алып адам империясы. Олардың күштері негізінен түрлі мамандықтарға ие адам әскерлерінен тұрады. Сонымен қатар, олар, эльфтермен бірге, қара ұнтақтан жасалған қару-жарақтарды дамытқан, қолғаптар, зеңбіректер және басқа да оқ-дәріге негізделген қоршау қаруларына қол жеткізе алатын сирек нәсілдердің бірі. Ойынға үш фракция кіреді: Остермарк, Нульн және Талабекланд армиялары. Жоғары эльфтер – ежелгі және әсем нәсіл. Олардың қатардағы эльфтерден басқа, эльфтердің найзагерлері мен садақшылары, сонымен қатар элиталық әскерлері де бар, ал сиқырмен айналысатын мамандардың саны орташадан жоғары. Ойнауға болатын үш патшалық – Эллирия, Көлеңкелі жерлер және Саферия. Хаос әскерлері – Солтүстік жерлерден шыққан адамдар, олардың құмарлықтары, тілектері немесе адамгершілік сезімдерінің басқа да қарапайым инстинкттері Хаос құдайларымен бұзылған. Адам жауынгерлері мен қарақшылардан басқа, олардың құрамында демон мен Хаос туындылары сияқты табиғаттан тыс жаратылыстар да бар. Ойналатын үш фракция – Хаос құдайлары Нургл, Хорн және Біртұтас Хаос пантеоны. Скавендер – адамның бойындай салмақты, жер астында өмір сүретін егеуқырлар. Олар жеке-жеке басқа нәсілдерге қарағанда әлсіз болғанымен, олардың саны артық. Сонымен қатар, олар өздерінің нәсіл мүшелерін алып егеуқырлар мен егеуқыр оғырларын жасау үшін мутацияға ұшырату үшін варп тасы деп аталатын минералды пайдаланады. Ойнауға болатын үш клан – Эшин, Скрир және Уорлорд. Төрт ойналатын нәсілден басқа, бір ойыншы кампаниясында қосымша жаулар ретінде, сондай-ақ бір ойыншы кампаниясының белгілі бір кезеңдерінде қол жетімді жалдамалы "Соғыс иті" әскерлері ретінде, және көп ойыншылы ойындарда қосымша таңдау ретінде пайда болатын қосымша нәсілдер де бар. Қол жетімді жалдамалы нәсілдер – Гринскиндер мен эльфтер. Вампирлік графтар да бір ойыншы кампаниясында бар, бірақ оларды ойыншы пайдалана алмайды.

Қауіпсіздіктің әскерлері

Хаос науқаны Ұлы соғыста Асавар Күлмен бірге шайқасқан Хаос чемпионы Торгардың жолын баяндайды. Енді ол Империяға тағы бір шабуыл жасау үшін күштерін жинауға тырысуда. Осы кезеңде Судобаал есімді әйгілі баяушы оған жетекшілік етеді де, Торгарға әскерін Хаос қасиетті орнына бастап баруды бұйырады. Көптеген сынақтардан өткен соң Торгар хаос пантеонының бірінен – ойыншы таңдауына қарай Нургл немесе Хорннан – құрмет пен қолдау алады. Сосын Судобаал Торгарға жеңілген Хаос әміршісі Асавар Күлдің денесі қайда жатырын білетін эльф баяушысын табуды тапсырады. Осы уақытта ол Скрир тайпасының скавен баяушы-инженері Касквитпен одақтасады. Скавен кеңесінің наразылығын тудырған Касквит Торгардың қорғауына ие болу үшін одақты қуана қабылдап, баяушыны табуға көмектесуге келіседі. Науқан Торгардың Судобалды сатқындық жасағаны үшін өлтіруімен, оның демонға айналуымен және Талабхайм қаласының қирауымен аяқталады. Ол құдайларға жеңісін жариялап, өзін ешкім жеңе алмайды деп мәлімдейді. Алда, зор жасыл терілі әскер Ескі әлемге шабуыл жасауға дайындалуда, бұл ойынның «Battle March» кеңейтілген нұсқасының жарыққа шығуының алға жаршысы болуы мүмкін.

Империялық науқан

Империя "Штефан фон Кессел" көзқарасынан баяндалады. Ол граф Отто Грубердің қол астындағы Остермарк армиясының капитаны. Ол өткенінің ауырлығына қапалы – оның әкесі, бұрынғы Остермарк графы және атасы Хаосқа табынуы үшін өлтіріліп, жерлерінен айырылып, кішкентай Стефанның көзіне Хаос белгісі салынған. Кампания ересек Стефанның Хаос шабуылдарына тойтарыс беруімен басталады. Жеңіс одіс болып, Грубер, Стефан және басқа капитантар соғыс кеңесін өткізеді. Стефан солтүстікке қарайғы қамалға бет түзеп, жол бойы Хаос пен Орк күштерімен бірнеше шайқасқа қатысады. Ол қамалды бағындырады, бірақ оған зақым келтіреді. Өзі мен Грубер арасындағы қызу пікір алмасынан кейін, Рейксмаршал императордың "талаптарын" әкелген соң, ол эльфтерге көмектесуге жіберіледі. Осы кезде Саферияның Архимагы Аурелионмен танысамыз. Стефан эльфтер күштерін жинауға кеткенде лагерь құрады. Эльфтер кеткен соң Аурелион халқының шашырап кеткенін көреді. Ол оларды жинап, Хаос пен Скавен күштерімен шайқасып, жақын арада шабуылға ұшырайтын қамалға жетеді. Әңгіме Стефанға қайта оралады, ол Аурелион мен басқа қорғаушыларға көмектесу үшін қамалға жол тартады. Шайқастан кейін Стефан мен Аурелион ханзада Халаноспен сөйлеседі, ол Стефанның Хаостың ілгерілеуіне қарсы тұру үшін онымен бірге солтүстікке баруын қалайды, ал Стефанның бұйрығы шығысқа жиналатын күштерге қарсы тұру үшін бағытталған. Соңында олар өздерінің жолдарын бөліседі және Стефан, Гунтер бауырға (Скавендерден ғибадатхананы қорғап жүрген Сигмардың жауынгер діни қызметкері) көмектескеннен кейін, граф Отто Грубердің (оның әскерін табу мүмкін болмаған) шіріген Хаос құдайы Нюрглеге табынуда кінәлі екенін біледі. Стефан ашуға булығады, өйткені Грубер оның әкесі мен атасын айыптап, жерлерін өзіне қаратып алып, өз ісін жабу үшін оларды жала жапқан. Стефан вампир графының қабірінен жын-перілерді өлтіретін қылыш алып, шығысқа қарай Груберге қарсы күресуге бет түзеді. Алайда, оны індетті бұлттар тоқтатады және ол кері шегінуге мәжбүр болады. Осы уақытта Аурелион мен оның жауынгерлері бұлттар туралы көбірек білуді шешеді. Олар Нюрглеге арналған ғибадатхананы тауып, жояды, бұл Стефанға Грубердің бекінісіне жетуге мүмкіндік береді. Стефан келгенде қырғын болған: Грубердің әскері оның сатқындығын ашқаннан кейін қырғынға ұшыраған. Стефан Грубердің қорғанысына шабуыл жасап, оны жояды және Груберді жаралы қалдырады. Мұралық құқығы бойынша Стефан Грубердің қылышын, Рунефангты және Империяның Сайлаушы графының символын иеленеді. Рейксмаршал Стефанға оралып, император оған Грубердің жерін қайтарып бергенін және оны Остермарк графы етіп тағайындағанын хабарлайды. Содан кейін Стефан кампанияның соңғы тарауында Демондыққа көтерілген Хаос Чемпионы Торгармен күресуі керек.

Даму

Ойынды жасау Black Hole Entertainment компаниясына тапсырылды, олардың Armies of Exigo нақты уақыт стратегиялық ойынындағы жұмысына Намко Бандай Геймс компаниясы әсерленген соң жалдады. Екі түрлі қаптама дизайны шығарылды, біреуі Империя жауынгер ділдары, ал екіншісі Хаос чемпионы бейнеленген. Сонымен қатар, коллекционерлік нұсқасы да шығарылды, оның құрамында аудио CD-дегі ресми саундтрек, Энтони Рейнольдс жазған ресми романдау, суреттер альбомы, плакаттар және бірнеше Warhammer тақырыбындағы әшекейлер бар.

Қабылдау

Ойын аралас және өте әртүрлі пікірлермен қабылданды. Рецензенттер көбінесе оның ерекше және алуан түрлі графикалық шешімдерін мақтады, кейіпкерлердің моделі мен арнайы эффектілер көптеген рецензияларда жоғары баға алды, бірақ сонымен қатар жауынгерлік анимацияның қарапайымдығын және тек майдан операцияларына бағытталған ойын үшін тактикалық тереңдіктің жетіспеуін сынға алды. Жалғыз ойыншы кампаниясы сызықтылығы үшін сынға ұшырады, әсіресе ойынның кіріспелік видеосымен салыстырғанда. Көп ойыншы режиміндегі қолдау да есептік жүйенің тұрақсыздығы мен байланыс мәселелері үшін кемсітілді, бірақ бұл мәселелер кейінгі жаңартуларда шешіліп, ішінара түзетілді. Алайда, алынған сын-пікірлерге қарамастан, ойын жалпы алғанда жағымды қабылданды, Metacritic-те орташа есеппен 73 ұпай алды, ал GameRankings-те 74% орташа бағаға ие болды, 80% жуық рецензиялар 70% немесе одан жоғары баға берді. Шындығында, ойында мыңдаған емес, жүздеген түрлі кейіпкерлер бар. Namco баспагері Mark of Chaos-ті компьютерлік ойын форматына адал аударма деп атау арқылы үстел ойындарының жанкүйерлерін қамтуға тырысты. Дегенмен, үстел ойындарының маңызды элементтері (мысалы, формациялық қозғалыс ережелері, жауынгерлік шешімдер жүйесі және бірліктердің араласуына тыйым салу) жоқ, бұл үстел ойындарының тактикасын қолдану мүмкін емес етеді. Сондай-ақ, рецензияларда, талқылауларда және техникалық қолдаудағы жиі кездесетін сын – ойында көптеген қателер, тұрақсыздық және тым ұзақ жүктеу экраны бар екендігі. Game Revolution өз шолуында айтқандай: "Стандартты жүктеу экранының алдында, мета-жүктеу үшін тағы бір жүктеу экраны пайда болады". Сонымен қатар, ойынның ерекшеліктерінің бірі – батырлардың жекпе-жегі көбінесе жалықтыратын, қайталанатын немесе назарды алаңдататын деп есептеледі.