Кіріспе

Жануар майларынан алынған иондық емес беттік белсенді заттардың қатары. Полиэтоксилендірілген сайысты амин (сондай-ақ полиоксиэтилен сайысты амин, POE сайысты амин) – жануар майларынан (сайыстың майынан) алынған иондық емес беттік белсенді заттардың қатарын білдіреді. Олар полиэтоксилденген аминдер (POEA) класына жатады. "POEA" деген аббревиатура жиі қате түрде POE сайысты аминге сіңіріліп қолданылады. Олар негізінен пестицидтер мен гербицидтер (мысалы, глифосат) сияқты агрохимиялық препараттар үшін эмульгаторлар және ылғалдағыш заттар ретінде қолданылады.

Синтез

Жануар майы гидролизденіп, ерікті май қышқылдарының қоспасын береді, әдетте олеин (37–43%), пальмитин (24–32%), стеарин (20–25%), миристин (3–6%) және линол қышқылы (2–3%). Бұлар нитрил процесі арқылы майлы аминдерге айналдырылып, содан кейін этилен оксидімен этилдендіріледі; бұл оларды суда еритін және амфифильді етеді. Майлы тізбектің ұзындығы және этилдендіру дәрежесі беттік белсенді заттың жалпы қасиеттерін анықтайды. ПОЭА таза емес материалдан синтезделгендіктен, өзі де қоспалардың қоспасы болып табылады.

Құрамы мен қолданылуы

Полиэтоксилденген майлы амин, беттік белсенді зат ретінде қолданылатын, әдебиетте MON 0139 немесе полиоксиэтиленамин (POEA) деп аталады. Ол Roundup гербицидінің құрамында кездеседі. Этоксилденген майлы амин (CAS No. 61791 26 2) АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің пестицидтердегі инертті ингредиенттердің 3-тізіміне енгізілген. POEA балықтар мен амфибиялар сияқты су жануарлары үшін улы. Басқа беттік белсенді заттар сияқты, ол мембраналық тасымалдауға әсер ете алады және көбінесе жалпы оқшаулағыш ретінде әрекет етеді. Көптеген тұщы су өзендері мен көлдердің pH көрсеткіші 6,0 мен 9,0 аралығында болады; осы шектен тыс pH көрсеткіші бар су балық түрлеріне зиян келтіреді.

Адамға әсері

2000 жылы жарияланған POEA және глифосат құрамындағы басқа компоненттердің уыттылығын зерттеген шолуда «in vitro немесе in vivo ДНК-ның тікелей зақымдануына нақты дәлелдер жоқ, және Roundup пен оның құрамы адамдарда мұралық/соматикалық мутацияларды тудыру қаупін тудырмайды деген қорытындыға келді. Глифосат, AMPA және POEA тератогендік немесе дамуға зиянды әсер ететін болған жоқ. Сондай-ақ, созылмалы және/немесе субхроникалық зерттеулерде глифосат, AMPA немесе POEA-мен емделген жануарлардың репродуктивті тіндерінде қолайсыз әсерлер анықталған жоқ». 2004 жылы жарияланған тағы бір шолуда глифосат препараттарына қатысты: «Эксперименттік зерттеулер көрсеткендей, полиоксиэтиленамин (POEA) беттік белсенді заттың уыттылығы, глифосаттың және коммерциялық препараттардың уыттылығынан жоғары. POEA бар глифосат препараттары, басқа беттік белсенді заттарды қамтитын препараттардан уыттырақ деген тұжырымға келуге жеткілікті дәлелдер жоқ. Беттік белсенді заттар глифосат препараттарының жедел уыттылығына әсер етуі мүмкін болғанымен, дәлелдердің көп бөлігі беттік белсенді заттардың глифосаттың уыттылығын күшейтуіне қарсы».