Кіріспе

Панама негізінен христиан ел, ислам діні азшылықта. Панаманың конституциясының зайырлы болуына байланысты, мұсылмандар елде дінін таратуға және құдай орындарын салуға толық құқылы. 2009 жылғы Pew Research Center орталығының мәліметтері бойынша, Панамада 24 мың мұсылман тұрады, бұл ел халқының 0,7 пайызын құрайды.

Ерте тарих

Бұл аңыз жалған болса да, Панамадағы алғашқы мұсылмандар 1552 жылы алтын кендерінде жұмыс істеу үшін португалдық құл саудагерлері әкелген мандинка құлдары болған деп есептеледі. Мандинкалар сол кезде көбінесе анимистер және мұсылмандар болды, ал оларды әкелу испан заңдарымен тыйым салынған, бірақ португалдар оны бұзған. 1552 жылы Атлантика жағалауына келген 500-ге жуық адам батып келе жатқан кемеден қашып құтылды. Олар Баяно (Ваино) деген адамды отарлаушыларға қарсы күреске басшы етіп сайлады. Олар қазіргі Дариен провинциясы, Сан-Мигель шығанағы, Сан-Блас аралдары және Баяно өзені бойындағы, Баяноның атымен аталатын аймақтарда кеңестер құрды. Баяно Панаманың отарлық губернаторымен келісімге келді, бірақ танымал командир Педро де Урсуа партизандық көшбасшыны ұстап алды, оны Перуге, содан кейін Испанияға жіберді, ол онда патшалық қазына есебінен, жылдық зейнетақы алып қайтыс болды. Көптеген адамдар Баяно мұсылман болған деп қатты айтады, бірақ Баяно мұсылман емес еді, өйткені ол "САНТИАГО А ЭЛЛОС" деп ұрандап, испан әскерлеріне шабуыл жасады, сонда христиандық әулиесінен оларға сол қауіпті сәтте көмектесуін сұрады.

Қазіргі заман

Мұсылмандардың алғашқы толқыны 1904 жылдан 1913 жылға дейін Үндістан мен Ливаннан келген, отбасысы жоқ ер адамдар болды, олар кейін жергілікті әйелдерге үйленді. Алғашқы мешітті 1930 жылы Ахмадия мұсылман қозғалысы салған. 1929 жылы Үндістанның Бомбей қаласынан келген тағы бір топ сүнниттік Индо-Пакистан мұсылман қоғамын құрды. 1929 жылдан 1948 жылға дейін бұл ұйым (кейін Панама мұсылман миссиясы деп аталды) Панама қаласында мешіт салуды бастады. Құрылысы жартылай аяқталған бұл орын, Құрбан айт намазы мен жаңа мұсылмандарға арналған сабақтар өткізілді, олардың саны шамамен жиырма бес Батыс Үндістаннан шыққан афроамерикалықтарды құрады. Колон қаласында да Ислам дінін ұстанатын басқа бір топ болды, оның төрағасы ямайкалық Базиль Осткан болды, ол 6-шы көше мен Бродвейде намаз оқуға арналған жерді жалға алды. 1932 жылы Панама қаласындағы Калидония ауданындағы Сан-Мигельде Short Street-те тұратын мұсылмандар тобы болды, онда олар жиналыстар мен дұғалар өткізді. Панама қаласындағы Индо-Пакистандық мұсылмандардың отбасылық құрылымы 1951 жылға дейін, алғашқы отбасылар келгенге дейін болған жоқ. 1963 жылы олар Jardin de Paz деп аталатын жергілікті зиратта жер сатып алды; 1991 жылы мұсылман зираты ретінде пайдаланылатын Arraijan аймағында мүлік сатып алынды.

Қоғамдық даму: 1970 жылдардан бүгінгі күнге дейін

1970 жылдардың ортасында Ислам ұлтының ықпалымен Абдул Вахаб Джонсон мен Сулейман Джонсон басшылығымен кейбір панамалықтар Панама қаласында және Колон қаласында ислам дінін таратуды бастады. Доктор Абдулхабир Мұхаммедпен кездескеннен кейін олар дәстүрлі сунниттік исламды оқуға кірісті. 1977 жылы Колон қаласындағы араб саудагерлерінен 7-ші көше мен Центральді даңғыл қиылысындағы ғимаратты жалға алуға қаржы алды. Білім мен көмек жетіспеуі салдарынан бұл топ кейіннен тарап кетті. Индо-пакистандық мұсылмандар 1965 жылдан 1973 жылға дейін балаларын үйде оқытты, содан кейін Панама қаласының Орталық даңғылындағы Базар Хиндустан үстіндегі бөлмеде шағын оқу бағдарламасы ашылды. 1978 жылы олар Панама қаласының Перехиль ауданындағы бір жерді пайдалана бастады, онда 1982 жылдың 15 қаңтарында El Centro Cultural Islámico de Colón аяқталғанға дейін намаз оқылып, жиналыстар өткізілді. Бұл мешіт Ливияда орналасқан Ислам шақыру қоғамы мен Үндістандық жергілікті саудагер Соломон Бхикхудың бірлескен күшімен салынды. Ашылғаннан бері кешкі және сенбі күндері жаңа мұсылмандар мен исламға қызығушыларға доктор Абдулхабир Мұхаммед, ал ол болмаған жағдайда Хамза Бирд сабақтар өткізіп келеді. 1991 жылы мұсылман қауымы Аррайханды сатып алды, ол қазір тек мұсылман зираты ретінде пайдаланылады. 1997 жылдың наурыз айына қарай Панамада төрт мешіт болды.