Кіріспе

Лондон, Соходағы көше
Дин көшесі

Дин көшесі – Оксфорд көшесінен оңтүстікке қарай Шафтсбери даңғылына дейін созылатын, Лондонның орталық бөлігіндегі Сохо ауданындағы көше. Ол Олд Комптон көшесімен қиылысады және Бейтман көшесі арқылы Фрит көшесімен байланысады.

Тарихи тұлғалар мен жерлер

1764 жылы Вольфганг Амадей Моцарт, ол кезде жас бала, 21 Дин-стрит мекенжайында концерт берді. Адмирал Нельсон Трафальгар шайқасына аттанған күні бұрын Дин-стритте болды. Ол түні соңғы шайқас жоспарын жасады, оның ішінде кемелерге анық көрінетін алтын және қара түстің шахмат тәрізді бояуы да бар еді. Ол кештің басында жақын жердегі қарау үйінде болған, егер шайқас жоспарланғандай өтпесе, өзі жерленгісі келетін табынды таңдады. Бұл уақытты тиімді пайдаланғаны көрінді, өйткені ол британдық флотты жеңіске жеткізгеніне қарамастан, шайқаста қаза тапты. Чарльз Диккенс те жас актер кезінде Фанни Келлидің «Роялти» театрындағы әуесқойлық қойылымдарға белсенді қатысып, Дин-стритте тұратын. 1845 жылы ол Бен Джонсонның «Әркім өзінің қылығымен» пьесасының қойылымында ойнады, ол көрермендер тарапынан әртүрлі пікірлерге ие болды; Диккенстің актерлік шеберлігі күмәнді деп айтылды. Диккенстің көркемдес әрі замандасы Джордж Крюкшенк та Дин-стритте тұрды және Диккенстің алғашқы туындыларына иллюстрацияны осы жерде салды. Крюкшенк өте кескілескен карикатурист ретінде танымал, ол өз нысандарына ешқандай құрмет көрсетпеді. Бірде оған «Его Величествоні (Георгий III) ұятты жағдайда бейнелемеуі үшін» 100 фунт стерлинг сыйлық берілді. Ол осы талапқа бағынып, Англияның күлкілі карикатурасын жасады, ол Джон Булл деп аталды. Жиһаз жасаушы Уильям Хин 1827 мен 1845 жылдар аралығында 17 Дин-стритте тұрды. Карл Маркс 1851 мен 1856 жылдар аралығында 28 Дин-стритте, қазіргі «Харт Бразерс» рестораны «Quo Vadis» орналасқан үйдің үстінде тұрды. Маркстер Дин-стриттегі үйін итальян тілінің оқытушыларымен және аспазшымен бөлісті, көшеде тұрғанда өте кедейлікте өмір сүрді. Олардың бөлмелерін бір келуші «Лондонның ең нашар, демек ең арзан аудандарының бірі» деп сипаттады. Олардың бес баласының үшеуі осы жерде дүниеден өтті, барлығы нәресте кезінде. Маркспен бірге жұмыс істеген Фридрих Энгельс те 28 Дин-стрит мекенжайындағы пәтерде тұрды. Дин-стриттегі «Француз үйі» – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шарль де Голль мен француз қарсыласының ресми емес штабы болған паб.

Салалар

Көше денсаулық сақтаумен байланысты. Осы жылдар ішінде көшеде түрлі ауруханалар болды, оның ішінде аурулардың алдын алу және емдеу саласындағы алғашқы мекемелер де осы жерде ашылды. Патшалық құлақ ауруханасы 10-шы үй нөмірін алып тұрды. Алғашқы босандыру ауруханасы да осы жерде орналасқан, ал Лок ауруханасы да Дин көшесінде болды, «Лок» атауы – венериялық ауруларға деген эвфемизм. Бүгінде Дин көшесінде екі жыныстық денсаулық клиникасы бар: 56-Дин көшесі және 34-ші нөмірдегі Дин көшесінің экспрессі, ол Роялти Мьюс-қа қарама-қарсы орналасқан. Дин көшесі соңғы жылдары шығармашылық және жарнама индустриясының орталығына айналды, оның ішінде фильмдер мен бейнелерді монтаждаумен айналысатын студиялар да бар болды; бұл әсіресе 1960 жылдардан 1990 жылдарға дейін ерекше көзге түсті. Көшеде көптеген музыка және театр орындары болды, соның ішінде жаңа пьесалар мен стендап-комедияларын ұсынатын Сохо театры да бар. Атақты Гаргуйл клубы 69-шы үй нөміріндегі жоғарғы қабаттарда 27 жыл бойы жұмыс істеді, ал осы мекенжайдың жертөлесінде 1970-ші жылдардың соңында Билли түнгі клубы орналасқан. Осы жерде жаңа романтизм қозғалысы, маңызды жастар ағыны, қалыптасты.

Қазіргі тарих

2009 жылдың 10 шілдесінде Дин көшесінде өрт шықты. Екі өрт сөндіруші жеңіл жарақат алды, бірақ басқа ешкім зардап шекпеді. Өртке ұшыраған ғимараттың іші толығымен қирады. Дин көшесіндегі маңызды өзгерістер 2010 жылдың наурызында Тоттенхэм Корт-роудтағы жаңа Crossrail станциясына батыс кіреберіс салу үшін Грейт-Чапел-стрит және Дин-стриттен тұратын бір тұтас кварталдың бұзылуымен басталды, бұл аймаққа үлкен әсер етті.