Кіріспе

Қан кетуді тоқтатуға қолданылатын зат. Сүйек балауызы – хирургиялық араласындар кезінде сүйек беттерінен қан кетуді механикалық түрде тоқтатуға көмектесетін балауыз тәрізді зат. Ол әдетте парафин немесе вазелин сияқты жұмсартқыш қосылған ара шамынан жасалады және қан ағып тұрған сүйек жиегіне жағылады, қан тамырларын бітеп, тампонада әсері арқылы дереу қан тоқтауға (гемостазға) қол жеткізеді. Сүйек балауызы көбінесе стерильді таяқшалар түрінде ұсынылады және қолдану алдында оны жұмсарту қажет.

Тарих

Виктор Хорсли 1892 жылы "Британдық медициналық журналында" жариялаған мақаласында "антисептикалық балауыздың" құрамында жеті бөлік ара балауызы, бір бөлік бадам майы және 1% салицил қышқылы бар екенін сипаттады. Бұл материал кесілген немесе зақымдалған сүйектің тесіктері мен арналарына басылған кезде қан кетуді тоқтатуға көмектесті. Балауызды қайнату арқылы зарарсыздандырып, тығын жабылған бөтелкелерде сақтауға болады. Бұл материал көп ұзамай жалпы ортопедия, бас-жақ аймағының хирургиясы және кардиоторакальдық хирургияда сүйектегі қан кетуді бақылаудың стандартты тәсіліне айналды, әсіресе жүрекке қол жеткізу үшін көкірек сүйегі бойлық бағытта кесілетін жағдайларда.

Іс-қимыл

Кәдімгі сүйек балауызы тампонадалық әсері арқылы тиімді, бірақ белсенді гемостатикалық қасиеттері жоқ деп есептеледі (яғни қан ұю каскадын іске қоспайды). Сонымен қатар, сүйек балауызы дене сұйықтықтарында ерімейді, сондықтан имплантацияланған жерде ұзақ уақытқа, тіпті белгісіз мерзімге қалады. Имплантаттан шығып кеткен дәстүрлі сүйек балауызының бөлігі, көбінесе, шетелдік денеге реакция арқылы кетіп қалады және имплантат орнында және оның айналасындағы жеңіл қабыну реакциясымен байланысты. Қалдық өнім операциядан кейінгі инфекцияға орын (көбею ошағы) ретінде әсер етуі мүмкін.

Қазіргі заманғы пішімдері

Қазіргі заманғы сүйек балауызы Хорслидің бастапқы құрамына ұқсас, негізінен сіңірілмейтін формулаларда, сондай-ақ сіңірілетін/қайта сіңірілетін форматта кеңінен қолжетімді. Көбінесе ол пайдалану алдында илену арқылы жұмсатылатын, қатты балауыз түрінде таяқша (stick) нысанында болады. Жақындағы жетістіктер сүйек гемостатын пластилин тәрізді (putty) форматта енгізуге мүмкіндік берді. Гемостаздық пластилиндер таяқша балауыздары сияқты тампонада арқылы қан тоқтату әрекетін жасайды, бірақ олар қолдануға дайын және қолдану алдында өнімді жұмсарту қажеттілігін жояды.