Кіріспе

Герм жасушаларының ісіктері, тератоманы қоса алғанда, көбінесе сакральдың, кокцикстің немесе екеуінің орталық сызығында пайда болады және сол жерде басталады. Бұл сакрококцигеялық тератомалар көбінесе емдеуге жақсы жауап береді.

Екінші реттік сүйек ісіктері

Екіншілік сүйек ісіктері – басқа органдардан тараған метастаздық зақымданулар, ең көп кездесетіні – сүт безі, өкпе және простата карциномалары. Сирек жағдайларда остеосаркома сияқты бастапқы сүйек қатерлі ісіктері де басқа сүйектерге таралуы мүмкін. Қатерлі сүйек ісіктерінің пайда болу жиілігі, таралуы және өлім-жітім көрсеткіштері туралы сенімді және дұрыс статистиканы табу қиын, әсіресе 75 жастан асқан егде жастағы адамдарда, себебі сүйекке кеңінен метастаздаған карциномалар көбінесе емделмейді. Мұндай жағдайларда ісіктің бастапқы көзін анықтау үшін биопсия жасау сирек кездеседі.

Белгілері мен симптомдары

Сүйек ісігінің клиникалық көріністері ісіктің түріне және қай сүйек бөлігіне әсер еткеніне байланысты. Симптомдар мен белгілер көбінесе ісіктің қысым көрсетуінен туындайды. Қан талдауына толық қан есебі, қабыну көрсеткіштері, сарысу электрофорезі, ПСА, бүйрек және бауыр функциясының тексерулері кіруі мүмкін. Сүйек ісіктерін емдеу үшін түрлі химиотерапия протоколдары бар. Балалар мен ересектерде ең жақсы нәтижелерді көрсеткен протокол – ішкі артериялық протокол, онда ісіктің жауабы сериялық артериограмма арқылы қадағаланады. Ісіктің жауабы >90% некрозға жеткен кезде хирургиялық араласу жоспарланады.

Дәрі-дәрмектер

Бірнеше маңызды мәселелердің бірі – сүйек тығыздығы және сүйек тоқырауы. Гормоналды емес бисфосфонаттар сүйектердің күшін арттырады және аптасына бір рет рецепт бойынша берілетін таблеткалар түрінде қолжетімді. Стронций 89 хлориді – бұл көктамырға егілетін дәрі, ол ауырсынды басуға көмектеседі және үш ай сайын тағайындалуы мүмкін.

Хирургиялық емдеу

Кейбір сүйек қатерлі ісіктерін емдеуге операция, мысалы аяқ-қолды ампутациялау немесе аяқ-қолды сақтау операциясы (көбінесе химиотерапия және сәулелік терапиямен бірге) жатады. Аяқ-қолды сақтау операциясы – аяқты ампутациядан құтқару мағынасын білдіреді. Ампутацияның орнына зақымдалған сүйек алып тасталып, екі тәсілдің бірімен алмастырылады: а) сүйек трансплантациясы, яғни сүйек дененің басқа бөлігінен алынып, б) жасанды сүйек енгізіледі. Жоғарғы жамбас хирургиясында аяқ-қолды қалпына келтіруге арналған протездер қолжетімді. Буынды сақтауға бағытталған хирургиялық реконструкцияның басқа да нұсқалары бар, оларға аллотрансплантация, ісікті девитализациялаған аутотрансплантация, қанмен қамтамасыз етілген фибула трансплантациясы, дистракциялық остеогенез және жеке дайындалған имплантаттар кіреді. Біріншілік сүйек ісіктерін резекциялаудан кейін жасалған ірі тізе алмастыру операцияларын талдау көрсеткендей, пациенттердің Мускулоскелеттік ісік қоғамы (Musculoskeletal Tumour Society) және Тізе қоғамы (Knee Society) балдары, ішкі буындық резекциядан өткен пациенттерге қарағанда жоғары емес.

Термиялық абляция әдістері

Соңғы екі онжылдықта КТ бақылауымен жүзеге асырылатын радиожиілікті абляция, жақсы түрлі сүйек ісіктерін, ең әйгілісі остеоидты остеомаларды емдеуде хирургиялық резекцияға қарағанда аз инвазивті балама ретінде пайда болды. Бұл техника, саналы седация астында орындалуы мүмкін, КТ бағытталған конвульсиялық ине арқылы ісік ошағына радиожиілікті зонд енгізіліп, ісік жасушаларын жою үшін жергілікті жылу қолданылады. Бұл процедура алғаш рет 1990 жылдардың басында остеоидты остеомаларды емдеу үшін енгізілгеннен бері көптеген зерттеулерде хирургиялық әдістерге қарағанда аз инвазивті және қымбат емес, сүйек бұзылуын азайтатын, сондай-ақ қауіпсіздік және тиімділік тұрғысынан теңдес екені көрсетілді, ал пациенттердің 66-96% симптомдардан құтылғандарын хабарлады. РЖА-ның бастапқы табыстылық деңгейі жоғары болғанымен, РЖА емдеуінен кейін симптомдардың қайталану жағдайлары да тіркелді, кейбір зерттеулерде қайталану деңгейі хирургиялық емдеумен салыстырғанда ұқсас екені анықталды. Термиялық абляция әдістері сонымен қатар, ауыр метастаздық сүйек ауруларын паллиативтік емдеуде жиі қолданылады. Қазіргі уақытта, метастаздық ауруға байланысты жергілікті сүйек ауруына шалдыққан пациенттер үшін сыртқы сәулелік терапия стандартты емдеу болып табылады. Көптеген пациенттер сәулелік терапиядан кейін ауырсынудың толық немесе ішінара жеңілдеуін сезінеді, бірақ әсері бірден байқала бермейді және кейбір зерттеулерде пациенттердің жартысынан астамында уақытша екені көрсетілді. Дәстүрлі емдеуге жарамсыз немесе жауап бермейтін пациенттер үшін (яғни сәулелік терапия, химиотерапия, паллиативтік хирургия, бисфосфонаттар немесе анальгетиктер) термиялық абляция әдістері ауырсынуды азайтудың баламасы ретінде зерттелді. Метастаздық сүйек ауруы бар пациенттерде орташа және күшті ауырсынды емдеуде РЖА тиімділігін зерттеген бірнеше көп орталық клиникалық сынақтар, емнен кейін пациенттердің шағымданатын ауырсынының айтарлықтай төмендеуін көрсетті. Дегенмен, бұл зерттеулер бір немесе екі метастаздық ошағы бар пациенттермен шектелген; көптеген ісіктерден туындаған ауырсынды бағытталған терапия үшін анықтау қиын болуы мүмкін. Соңғы кезде криоабляция да тиімді балама ретінде қарастырылуда, себебі бұл техникамен құрылған зақымдалған аймақты КТ арқылы РЖА-ға қарағанда тиімдірек бақылауға болады, бұл маңызды құрылымдарға жақын орналасқан ісіктерді емдеуде артықшылықты ұсынуы мүмкін.

Болжам

Прогноз ісіктің түріне байланысты. Қатерлі емес (мейірімді) ісігі бар адамдар үшін жағдай жақсы болады деп күтілуде, бірақ кейбір мейірімді ісіктер кейде қатерлі (жаман) ісікке айналуы мүмкін. Таралмаған қатерлі сүйек ісігі бар пациенттердің көпшілігі жазылып кетеді, бірақ жазылу мүмкіндігі қатерлі ісіктің түріне, орналасқан жеріне, мөлшеріне және басқа да факторларға байланысты.

Эпидемиология

Сүйекте пайда болатын ісіктер өте сирек кездеседі және барлық ісіктердің шамамен 0,2% құрайды.

Басқа жануарлар

Сүйектер мысықтар мен иттердегі ісіктердің көп кездесетін орны.