Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүйек флюорозы – фтордың артық жиналуынан туындайтын сүйек ауруы, ол сүйектердің нашарлауына себеп болады. Ауыр жағдайларда сүйек флюорозы сүйектер мен буындарға ауыртпалықты зақым келтіреді.
Skeletal fluorosis is a bone disease caused by excessive accumulation of fluoride leading to weakened bones. In advanced cases, skeletal fluorosis causes painful damage to bones and joints.
Симптомдары
Симптомдар негізінен сүйек құрылымында көрінеді. Денедегі фтордың жоғары концентрациясынан сүйек қатаяды және серіктігі азаяды, соның салдарынан сынықтардың жиілігі артады. Басқа симптомдарға сүйек құрылымының қалыңдауы және сүйек тінінің жиналуы жатады, бұл екеуі де буын қозғалмалығының нашарлауына себеп болады. Байламдар мен шеміршектер сүйекке айналуы мүмкін. Сүйек флюорозымен ауыратын көптеген пациенттерде жоғары фтор дозасынан асқазан қабырғасының жарылуы және құсу сияқты қосымша әсерлер байқалады. Фтор паратиреоид бездеріне де зиян келтіруі мүмкін, бұл гиперпаратиреозға, яғни паратиреоид гормондарының бақылаусыз өндірілуіне алып келеді. Бұл гормондар организмдегі кальций деңгейін реттейді. Паратиреоид гормонының жоғары деңгейі сүйектердегі кальцийдің азаюына және қандағы кальцийдің артуына әкеледі. Соның нәтижесінде сүйектің икемділігі төмендеп, сынуға осал болады. Сүйекте фтордың уытты әсерінің клиникалық белгілері артриттен ажырату қиын. Фторға төмен деңгейде ұшырау тіпті сезімтал генотиптері бар адамдарда симптомдарды тудыруы немесе күшейте алуы мүмкін.
Symptoms are mainly promoted in the bone structure. Due to a high fluoride concentration in the body, the bone is hardened and thus less elastic, resulting in an increased frequency of fractures. Other symptoms include thickening of the bone structure and accumulation of bone tissue, which both contribute to impaired joint mobility. Ligaments and cartilage can become ossified. Most patients with skeletal fluorosis show side effects from the high fluoride dose such as ruptures of the stomach lining and nausea. Fluoride can also damage the parathyroid glands, leading to hyperparathyroidism, the uncontrolled secretion of parathyroid hormones. These hormones regulate calcium concentration in the body. An elevated parathyroid hormone concentration results in a depletion of calcium in bone structures and thus a higher calcium concentration in the blood. As a result, bone flexibility decreases making the bone more susceptible to fractures. The clinical symptoms of fluoride toxicity in the bones are indistinguishable from arthritis. Even low level exposure to fluoride can cause or worsen the symptoms in consumers with vulnerable genotypes.
Себептер
Флюороздың жиі кездесетін себептері – өнеркәсіптегі жұмысшылардың флюоридті шаң мен түтінді тыныс алуы және ауыз су арқылы флюоридті қабылдауы (флюоридтің қауіпсіз деп есептелетін мөлшерден артық мөлшерде болуы). Үндістанда, әсіресе Телангана штатындағы Налгонда аймағында, флюороздың көп кездесетін себебі – терең бұрғылау арқылы алынған, флюоридке толы ауыз су. Үндістандағы жер асты су көздерінің жартысынан астамы ұсынылған деңгейден жоғары флюорид мөлшерін қамтиды. Флюороз вулкандық белсенділіктің салдарынан да пайда болуы мүмкін. 1783 жылы Исландиядағы Лаки жанартауының жарылуы флюороз бен күкірт диоксиді газдарынан Исландия халқының шамамен 22 пайызы мен малдың 60 пайызының өліміне себеп болды деп есептеледі. 1693 жылы Гекла жанартауының жарылуы да ұқсас жағдайда малдың қырылуына әкелді.
Common causes of fluorosis include inhalation of fluoride dusts or fumes by workers in industry and consumption of fluoride from drinking water (levels of fluoride in excess of levels that are considered safe.) In India, especially the Nalgonda region (Telangana), a common cause of fluorosis is fluoride rich drinking water that is sourced from deep bore wells. Over half of groundwater sources in India have fluoride above recommended levels. Fluorosis can also occur as a result of volcanic activity. The 1783 eruption of the Laki volcano in Iceland is estimated to have killed about 22% of the Icelandic population, and 60% of livestock, as a result of fluorosis and sulfur dioxide gases. The 1693 eruption of Hekla also led to fatalities of livestock under similar conditions.
Емдеу
Қазіргі уақытта сүйек флюорозымен ауыратын науқастарға арналған белгілі бір емдеу жолдары жоқ. Дегенмен, аурудың прогрессиясына байланысты кейбір жағдайларда бұл ауру кері қайтылуы мүмкін. Егер фтордың қабылдануы тоқтатылса, сүйектегі оның мөлшері азайып, зәрмен бірге шығарылады. Алайда, организмнен фторды толыққанды шығару өте ұзаққа созылатын процесс. Науқастарда минимал нәтижелер ғана байқалады. Қосалқы әсерлерді емдеу де қиын. Мысалы, сүйегі сынған науқасты стандартты тәртіппен емдеу мүмкін емес, себебі сүйек өте нәзік. Мұндай жағдайда қалпына келтіру ұзақ уақыт алады және толыққанды жазылу кепілденбейді. Дегенмен, фторсыздандырылған су ішу арқылы флюороздың одан әрі дамуын болдырмауға болады. Жақында "кальций қосылған гидроксиапатит" әдісімен фторсыздандырылған су ішу флюорозды кері қайтаруға көмектеседі деген ұсыныстар айтылуда. Бұл әдіспен фторсыздандырылған су кальцийге толыққанды, сілтілі ауыз суын қамтамасыз етеді, себебі фтормен ластанған суда кальций минералының мөлшері аз болады, ал сілтілі су ішу организмнен зиянды фторды шығаруға көмектеседі. Үндістанда 20 штат эндемиялық аймақтар ретінде анықталды, шамамен 60 миллион адам қауіп төңкерігінде және 6 миллион адам мүгедек болып саналады; шамамен 600 000 адам салдарынан неврологиялық ауруларға шалдығуы мүмкін.
As of now, there are no established treatments for skeletal fluorosis patients. However, it is reversible in some cases, depending on the progression of the disease. If fluorine intake is stopped, the amount in bone will decrease and be excreted via urine. However, it is a very slow process to eliminate the fluorine from the body completely. Minimal results are seen in patients. Treatment of side effects is also very difficult. For example, a patient with a bone fracture cannot be treated according to standard procedures, because the bone is very brittle. In this case, recovery will take a very long time and a pristine healing cannot be guaranteed. However, further fluorosis can be prevented by drinking defluoridated water. It is recently suggested that drinking of defluoridated water from the "calcium amended hydroxyapatite" defluoridation method may help in the fluorosis reversal. Defluoridated water from this suggested method provides calcium enriched alkaline drinking water as generally fluoride contaminated water has a low amount of calcium mineral and drinking alkaline water helps in eliminating the toxic fluoride from the body. In India, 20 states have been identified as endemic areas, with an estimated 60 million people at risk and 6 million people disabled; about 600,000 might develop a neurological disorder as a consequence.