Кіріспе
Онтонг Ява жазығы (OJP) – Соломон аралдарының солтүстігінде, Тынық мұхитының оңтүстік-батысында орналасқан алып мұхиттық жазық. OJP шамамен (Ma) жылдары пайда болған, ал 90 Ma шамасында одан әлдеқайда кішкентай вулкандық белсенділік болған. Оңтүстік-батыстағы Манихики және Хикуранги деген тағы екі Тынық мұхиты жазығы қазір OJP-ден кредалық мұхит алабымен бөлінген. Олардың жасы мен құрамы ұқсас, және бұлар OJP-мен бірге біртұтас жазық және үлкен магмалық провинция ретінде қалыптасқан болуы мүмкін. Лаваның шығуы тоқтаған кезде, Онтонг Ява – Манихики – Хикуранги жазығы Жер бетінің 1%-ын құрап, базальттық магманың үлкен көлемін құрады. Алғаш рет 1991 жылы ұсынылған бұл "Онтонг Ява оқиғасы" соңғы 200 миллион жылдағы ең ірі жанартаулық оқиға болып табылады. Магманың шығу жылдамдығы 3 миллион жыл бойында жылына шамамен 400 000 дейін болған, бұл Декан тұзақтарынан бірнеше есе артық. OJP-ның тегіс бетін әлемдегі ең ірі атоллдардың бірі – Онтонг Ява атолы сияқты су асты таулары кесіп өтеді.
The Ontong Java Plateau (OJP) is a massive oceanic plateau located in the southwestern Pacific Ocean, north of the Solomon Islands. The OJP was formed around (Ma), with a much smaller volcanic event around 90 Ma. Two other southwestern Pacific plateaus, Manihiki and Hikurangi, now separated from the OJP by Cretaceous oceanic basins, are of similar age and composition and probably formed as a single plateau and a contiguous large igneous province together with the OJP. When eruption of lava had finished, the Ontong Java–Manihiki–Hikurangi plateau covered 1% of Earth's surface and represented a volume of of basaltic magma. This "Ontong Java event", first proposed in 1991, represents the largest volcanic event of the past 200 million years, with a magma eruption rate estimated at up to per year over 3 million years, several times larger than the Deccan Traps. The smooth surface of the OJP is punctuated by seamounts such as the Ontong Java Atoll, one of the largest atolls in the world.
Геологиялық жағдай
ОЖП Алясканың шамамен көлемімен келеді. Оның тереңдігі теңіз деңгейінен төменге дейін жетеді, бірақ орташа тереңдігі шамаға жуық. Солтүстік-батыста Лайра бассейнімен, солтүстікте Шығыс Мариана бассейнімен, солтүстік-шығыста Науру бассейнімен және оңтүстік-шығыста Эллис бассейнімен шектеседі. ОЖП Соломон аралдарының аралдық доғасымен соқтығысып, қазір белсенді емес Витяз шұңқырында және Тынық-Австралиялық плита шекарасында орналасқан. Оның көлемі шамадан асады, бірақ оқиғаның максималды көлемі одан да үлкен болуы мүмкін, себебі бірнеше көршілес бассейндердегі лавалар ОЖП оқиғасымен тығыз байланысты және ОЖП пайда болуымен байланысты диктер жиынтығын құрайды. Сингалодан басқа барлығының изотоптық құрамы бірдей, сондықтан олар бір мантиялық көзден шыққан болуы мүмкін.
Тектоникалық эволюция
OJP мантиялық тұманның үстінде жылдам қалыптасты, көбінесе сол кезде жаңадан пайда болған Луисвилл ыстық нүктесі, содан кейін кем дегенде 30 миллион жыл бойы шектеулі вулканизм болды. Луисвилл қырқасының қазіргі су асты таулары 70 млн жыл бұрын қалыптаса бастады және олардың изотоптық құрамы ерекше, сондықтан одан бұрын тұманның қарқындылығы мен магмамен қамтамасыз етілуінде өзгеріс болған болуы керек. OJP-ның алғашқы, қысқа мерзімді жарылыстары 124–122 млн жыл аралығында қара шиыршықтардың жиналуына әкелген жаһандық ерте аптиандық мұхиттық аноксиялық оқиғамен (OAE1a немесе Селли оқиғасы деп аталады) сәйкес келеді деп есептелді. Дегенмен, базальттардың 117 мен 108 млн жыл аралығында дараланғандығы бұл болжамды күмәнді етеді. Алайда, барлық OJP лавалары қалыпты түрде магниттелген, сондықтан олар 120.964 млн жыл бұрын басталған кредалық қалыпты суперхроннан (C34, CNS) кейін пайда болған деп есептеуге болады. Сонымен қатар, шөгінділердегі теңіз суының изотоптық жазбалары 90 млн жыл бұрынғы OJP су астындағы жарылыстарымен байланысты. OJP-ның шамамен 80%-ы Соломон аралдарының астында субдукцияланып жатыр. Австралия тақтасында тек қабықтың жоғарғы бөлігі сақталған. Бұл соқтығысу OJP-ның бір бөлігін теңіз деңгейінен жоғары көтерген. Конвергенция аймағының батыс шетіндегі плиоцендік стратовулкандардың құрылысы Жаңа Джорджия аралдары мен Бугенвилл аралдарының пайда болуына әкелді. Солтүстік Меланезия доғасының қысқаруы, көтерілуі және эрозиясы, сондай-ақ тереңдегі Малаита аккрециялық призмасы Гуадалканал, Макира және Малаита аралдарының қалыптасуына себеп болды.