Кіріспе

Жерорта теңізінің Италияның батыс жағалауындағы бөлігі – Тиррен теңізі (/tɪ/'/r/iː/n/iən/, /'/r/eɪ/, tihREEneeən, RAY; mar tirˈrɛːno немесе ˈreː, mɛʁ tiʁenjɛn). Ол Италияның этрусктарымен байланысты Тиррен халқының құрметіне аталған.

География

Теңіз Корсика және Сардиния аралдарымен (батыста), Италия түбегімен (Тоскана, Лацио, Кампания, Базиликата және Калабрия аймақтары) солтүстік және шығыста, ал Сицилия аралымен (оңтүстікте) шектеседі. Тиррен теңізіне Капри, Эльба, Ишия және Устика сияқты көптеген кіші аралдар да кіреді. Теңіздің ең терең жері – . Тиррен теңізі Африка және Еуразия тақталарының қақтығысатын жеріне жақын орналасқан, сондықтан оның тереңдігінде тау тізбектері мен Марсили тауы сияқты белсенді жанартаулар кездеседі. Сегіз Эол аралдары мен Устика теңіздің оңтүстік бөлігінде, Сицилияның солтүстігінде жатыр.

Бассейндер

Тиррен алабы екі алапқа (немесе жазыққа) бөлінеді: Вавилов жазығы және Марсилий жазығы. Олар Артуро Иссел атымен аталатын, Иссел көпірі деп белгіленген теңіз асты жотасымен бөлінген.

Геология

Тиррен теңізі – неоген дәуірінде Калабрия плитасының оңтүстік-шығысқа қарай кері шегінуі нәтижесінде пайда болған артқы доға алабы. Су астындағы жанартаулар және белсенді Стромболи тауы траншеяның шегінуі үстем плитада созуға алып келгендіктен қалыптасты, бұл мантияның бетке қарай көтеріліп, жартылай еруіне жағдай жасады. Бұл жердегі магматизмге плитадан бөлінетін сұйықтықтар да әсер етеді.

Атауы

Оның атауы грек тіліндегі этрусктардың атауынан шыққан, оларды б.з.д. 8 ғасырында Гесиод алғашқы рет атады және олардың Латиндермен қатар Орталық Италияда қоныстанғанын сипаттады. Этрусктар қазіргі Тоскана, Лациум және Кампания жағалауында өмір сүрді және осы су айдынын "Этруск теңізі" деп атады.

Порттар

Италиядағы Тиррен теңізінің негізгі порттары: Неаполь, Палермо, Чивитавеккия (Рим), Салерно, Трапани және Джиоя Тауро. Корсикадағы Бастия да бар. "Рим порты" деген тіркес жиі қолданылса да, шындығында Римде порт жоқ. Оның орнына, "Рим порты" Римнің солтүстік-батысына қарай шамамен 68 шақырым жерде орналасқан Чивитавеккия қаласындағы теңіз инфрақұрылымын білдіреді. Гильо-Порто – осы аймақтағы шағын арал порты. Ол "Коста Конкордия" кемесі Гильо аралының жағалауына тіреліп, батып кеткен кезде танымал болды. Кейін кеме қайтадан суға көтеріліп, Женеваға сүретіліп, құрастыруға жіберілді.

Желдер

Грек мифологиясында Тиррен теңізінің үстіндегі жартастарда Эол сақтап тұрған төрт желдің мекені болған деп саналады. Бұл желдер: Рона аңғарынан соғатын Мистраль, оңтүстік-батыстан келетін Либекчо, және оңтүстіктен соғатын Сирокко мен Остро.