Кіріспе
Құстардың түрі: Риволидің колибрисі (Eugenes fulgens), сондай-ақ тамаша колибри деп те аталады.
Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens), also known as the magnificent hummingbird,
Таксономия және жүйелеу
Eugenes fulgens бастапқыда керемет құсқоры деп сипатталған, ал 1800 жылдардың соңына қарай екі түршеге бөлінген. 2017 жылдан бастап Солтүстік Америка классификациялық комитеті (NACC), Америка орнитологиялық қоғамы, Халықаралық орнитологиялық комитет (IOC) және Клементс таксономиясы оларды қазіргі Риволи құсқоры мен Таламанка құсқоры (E. spectabilis) деп бөліп қарастырды. Дегенмен, 2020 жылға дейін BirdLife International’s Handbook of the Birds of the World (HBW) бір түрді – «керемет» құсқор деп сақтап келеді. Ересекті еркегің арқасы жасыл қола түсті, ал қара ұшты құйрығы қолаға жақын түспен боялған. Басының үсті күлгін, мойнының алды жарық көк-жасыл, ал басының қалған бөлігі қара, көзінің артында ғана ақ дақ бар. Кеудесі жасыл қола, ал құрсағы сұрғылт. Мекесінің арқасы қола жасыл, ал ішкі жағы сұр түсті. Көзінің артында ақ жолақ бар. Жасы кішкентай құстар мекесіне ұқсас, бірақ қараңғырақ және қоңыр түсті.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Риволидің құсқорығы АҚШ-тың оңтүстік-батысынан Гондурас пен Никарагуаға дейінгі тауларда көбейеді. Ол қарағай-емен ормандары мен бұлтты ормандардың ішкі бөліктерінде, шеттерінде және аралықтарында, сондай-ақ ағаш шегіне дейін, одан әрі ашық екіншілік ормандар мен кейбір далаларда мекендейді. Ол құс азықтандырғыштарға тұрақты түрде келіп тұрады.
Қозғалыс
Риволидің құсқоры өмір сүру ареалының бір бөлігінде көшіп-қонып тұрады. Ол Мексиканың солтүстік-орталық бөлігінен бастап Никарагуаның солтүстігіне дейін жыл бойы қоныстанады. Ол ұялайды, бірақ Оңтүстік-Шығыс Аризонада, сондай-ақ, мүмкін Нью-Мексиконың оңтүстік-батысында, Мексиканың Чиуауа, Сонора штаттарында және басқа да штаттарда қыстамайды. Техас штатының Чисос тауларында жаз айларында кездесетіні тіркелген, бірақ онда көбейетіні расталмаған.
Түрлер аралық өзара іс-қимыл
Риволидің құсқоры өмір сүретін аймақтарда үлкен көк тамақ құсына бағынышты. Риволидің көптеген басқа құсқоры түрлерімен бірге тіршілік етеді, оның ішінде қара таңдайлы (Archilocus alexandri) және кең құйрықты (Selasphorus platycercus) құстар бар. Мексикада олар аметист тамақ құсы (Lampornis amethystinus), жасыл құсқоры (Saucerottia beryllina) және шмель құсқоры (Atthis heloisa) сияқты кішкентай құсқорыларға үстемдік етеді.
Тамақтандыру
Риволидің құсқорығы маусымға, биіктікке және ендікке қарай құрамы өзгеретін көптеген гүлді өсімдіктердің нектарымен қоректенеді. Мексиканың кейбір аймақтарында аталары қоректену аумақтарын қорғайды. Бұл құс басқа Солтүстік Америка құсқорықтарына қарағанда көбінесе кішкентай жәндіктермен қоректенеді. Ол оларды ұшып тұрғанда немесе өсімдіктерден аспаннан ұшып өткенде ұстап алады.
Өсіру
Риволидің көбелек құстарының көбейту маусымы АҚШ-та мамыр мен шілде аралығында өтеді, ал Эл-Сальвадорда жыл бойы созылуы мүмкін. Басқа жерлерде бұл мәселе анықталған жоқ. Олар жұмсақ қауырсын мен мүктерден ашық кесе тәрізді ұя салады, оны жәндік жібімен бекітіп, елікпен жабады. Кесенің ішкі бөлігі шамамен терең және кең болады. Ұялар көбінесе көлденең тармақтарға немесе екі тармақтың қосылған жеріне, жиі клен және сикомор ағаштарында, көбінесе өзендердің үстінде орналасады. Олар әдетте жерден кемінде биіктікте орналасқан. Аналық құс екі ақ жұмыртқаны жеке баптайды; осы кезеңнің ұзақтығы белгісіз, бірақ басқа көптеген көбелек құстардағыдай 15-19 күнге созылуы мүмкін. Балапандардың ұшқындауға дайын болуы шамамен 25 күнге созылады.
Дауыстау
Риволидің құс әні "көлемді немесе жоғары, өткір тчик немесе тчип" дыбысы болуы мүмкін. Тағы бір мүмкін ән – "көтеріліп-төмендеп келетін қысқа ноталар тізбегі". Еркектер отырғанда да, ұшқанда да жеке немесе бірнеше "чип" дыбысын шығарады. Шабуыл немесе ескерту кезінде бұл түр өте жылдам "чип" дыбыстарын қайталап береді.
Мәртебе
IUCN HBW таксономиясын ұстанады және Риволи және Таламанка колибрилерін ең аз қызығушылық тудыратын бір түр ретінде қарастырады. Жалпы алғанда, олардың кең таралған ареалы және, көрінетін, тұрақты популяциясы бар, бірақ популяция мөлшері белгісіз. АҚШ-тағы орман өрттері потенциалды қауіп болып табылады, себебі Риволи колибрисі тек биік, оқшауланған таулардың жоталарында ғана кездеседі. "Оңтүстік Мексика мен Орталық Америкадағы мекендеу орындарының жойылуы популяцияға ұзақ мерзімді әсер ете алады".