Колумбия азамат соғысы: "La Violencia" (1948-1958)
La Violencia
Колумбия азамат соғысы (1948-1958), "La Violencia" қақтығысы. Либералдар мен консерваторлар арасындағы қақтығыс, саяси төңкеріс, құрбандар мен көші-қон.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбиядағы азаматтық соғыс 1948-1958 жылдар аралығында, ал Гватемаладағы азаматтық соғыстың (шамамен 1978-1984 жылдар) кезеңі "La Violencia" деп белгілі.
Civil war in Colombia from 1948 to 1958
the period (c. 1978–1984) of the Guatemalan Civil War generally known as "La Violencia"
Ла Виоленсия (la βjoˈlensja, Зорлық) – Колумбияда 1948-1958 жылдар аралығында Колумбияның консервативтік партиясы мен либералдық партиясы арасында, негізінен ауылдық жерлерде болған он жылдық азаматтық соғыс. Ла Виоленсия 1948 жылдың 9 сәуірінде либералдық партияның президенттікке үміткері, 1949 жылғы қарашадағы сайлаудың басты үміткері Хорхе Элиэсер Гайтанның қазасымен басталды деп есептеледі. Басқа бір тарихнамалық көзқарас бойынша, 1946 жылғы сайлаудан кейін консервативтік партияның билікке қайта оралуы осы соғыстың себебі болды деп саналады.
La Violencia (la βjoˈlensja, The Violence) was a ten year civil war in Colombia from 1948 to 1958, between the Colombian Conservative Party and the Colombian Liberal Party, fought mainly in the countryside. La Violencia is considered to have begun with the assassination on 9 April 1948 of Jorge Eliécer Gaitán, a Liberal Party presidential candidate and frontrunner for the 1949 November election. An alternative historiography proposes the Conservative Party's return to power following the election of 1946 to be the cause.
Даму
Ла-Виоленсия қақтығысы Колумбияның әскери күштері мен Колумбияның ұлттық полициясының, бір жағынан Колумбияның консервативтік партиясының жарымәскери топтарының қолдауымен, екінші жағынан Колумбияның либералдық партиясы мен Колумбияның коммунистік партиясына жақын жарымәскери және партизандық топтар арасында болды. Осы қақтығыс миллиондаған адамды үй-жайларын, мүліктерін тастап кетуге мәжбүр етті. Бұқаралық ақпарат құралдары мен жаңалықтар қызметтері қорқыныштан оқиғаларды дәл жариялай алмады. Қоғамдық тәртіп пен азаматтық биліктің болмауы жәбірленушілерге қылмыскерлерге шағымдануға мүмкіндік бермеді. Бұл жылдарға қатысты құжатталған деректер сирек және шашыраңқы. Сол кездегі халықтың көп бөлігі католик дінін ұстанды. Қақтығыс кезінде баспасөз хабарлары католик шіркеуінің басшылары консервативтік партияны қолдады дегенді көрсетті. Бірнеше дін қызметкерлері саяси оппозицияны католик миссасы кезінде өлтіруге ашық түрде шақырды деп айыпталды, оның ішінде Санта-Роза-де-Осос епискобы Мигель Анхель Буйлес, бірақ бұл ешқашан дәлелденбеді. Ресми айыптаулар жасалмады және Ватикан немесе Епископтар кеңесінен ешқандай мәлімдеме жарыяланбады. Бұл оқиғалар 1950 жылы Буйлес епископтың хатшысы Фидель Бландон Беррио жазған "Жаспан кешірмейтін нәрсе" ("Lo que el cielo no perdona") кітабында баяндалды. Эдуардо Кабальеро Кальдерон да 1952 жылы жарық көрген "Артқа қарап тұрған Христос" ("El Cristo de Espaldas") кітабында осы оқиғаларды сипаттады. Кітабы жарық көргеннен кейін Бландон лауазымынан кетіп, Антонио Гутьеррес деген жалған есіммен өмір сүрді. Бірақ ол ақырында танылып, консервативтік партия тарапынан қорлау үшін сотқа тартылды. Дегенмен, қақтығыстағы жылдық өлім саны Ла-Виоленсия кезінде болған өлім санынан әлдеқайда аз болды. Мариано Оспина Перес және консервативтік партия либералдық партияны басу үшін полиция мен әскерді пайдаланды. Олардың жауабы зорлық-зомбылықпен қарсылық көрсету болды. Бұл саяси және азаматтық қоғамдағы қысымның күшеюіне әкелді. Кейбіреулер Ла-Виоленсияның осы сәттен басталганын санайды, себебі консервативтік үкімет либералдық наразылықтарға және шағын бүлікшіл топтарға қарсы наразылықты күшейтті. 1947 жылы осы зорлық-зомбылықтан шамамен 14 000 адам қаза тапты. 1949 жылдың мамырында либералдық көшбасшылар елдегі либералдарға жасалған кең тараған қуғын-сүргінге байланысты Оспина Перес әкімшілігіндегі лауазымдарынан кетті. Альфредо Сильваның жоғалуынан кейін Веласкес Шығыс жазығындағы күштердің билігін иеленді, 1950 жылдың сәуіріне қарай "каубойлар" деп аталған жүздеген партизандары бар жеті бүлік аймағын қамтыды. Ла-Виоленсия оның құрбандарындағы санына ғана емес, өлтіру, мүгедектендіру және дене мүшелерін кесу сияқты оның жасалу тәсіліне байланысты осы атауды алды. Кейбір өлім және азаптау әдістері соншалықты кең таралғандықтан, оларға атаулар берілді, мысалы, тірі адамның денесін баяу кесуді қамтитын "пикар пара тамал" немесе құрбанның қаны баяу қанға батқанша жүздеген кішкентай тесіктер жасалатын "бокачикиар". Америка Құрама Штаттарының Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің халықаралық экономикалық істер жөніндегі бұрынғы аға директоры және қазіргі Дүниежүзілік экономикалық өсу институтының президенті Норман Бейли бұл зұлымдықтарды былай деп сипаттайды: "Адамды тікелей бөлшектеу және бас кесудің жаңа түрлері ойлап табылды және оларға 'corte de mica', 'corte de corbata' (колумбиялық галстук) және т.б. деген атаулар берілді. Айқышқа шегеленіп, асылып өлтіру, ұшып бара жатқан ұшақтан саяси 'тұтқын' тастау, нәрестелерді штыкпен ұрып-соғу, сегіз жастағы қыздарды топтасып зорлау, нәрестелерді кесареттік жолмен алып тастап, олардың орнына әлеуметтік құстарды қою, құлақтарды кесу, бас сүйектерін алып тастау және т.б. кең таралған".
The La Violencia conflict took place between the Military Forces of Colombia and the National Police of Colombia supported by Colombian Conservative Party paramilitary groups on one side, and paramilitary and guerrilla groups aligned with the Colombian Liberal Party and the Colombian Communist Party on the other side. The conflict caused millions of people to abandon their homes and property. Media and news services failed to cover events accurately for fear of revenge attacks. The lack of public order and civil authority prevented victims from laying charges against perpetrators. Documented evidence from these years is rare and fragmented. The majority of the population at the time was Catholic. During the conflict there were press reports that Catholic Church authorities supported the Conservative Party. Several priests were accused of openly encouraging the murder of the political opposition during Catholic mass, including the Santa Rosa de Osos Bishop Miguel Ángel Builes, although this is unproven. No formal charges were ever presented and no official statements were made by the Holy See or the Board of Bishops. These events were recounted in the 1950 book Lo que el cielo no perdona ("What heaven doesn't forgive"), written by the secretary to Builes, Father Fidel Blandon Berrio. Eduardo Caballero Calderón also recounted these events in his 1952 book El Cristo de Espaldas ("Backwards Christ"). After releasing his book, Blandon resigned from his position and assumed a false identity as Antonio Gutiérrez. However, he was eventually identified and legally charged and prosecuted for libel by the Conservative Party. The number of yearly deaths from conflict, however, were far less than those estimated to have occurred during La Violencia. Mariano Ospina Pérez and the Conservative party Government used the police and army to repress the Liberal party. Their response was to fight back with violent protests. This led to an increasing amount of pressure within political and civil society. Some consider La Violencia having started at this point because the Conservative government began increasing the backlash against Liberal protests and small rebel groups. There were an estimated 14,000 deaths in 1947 due to this violence. In May 1949, Liberal leaders resigned from their positions within the Ospina Pérez administration, due to the widespread persecution of Liberals throughout the country. After Alfredo Silva's disappearance, Velásquez assumed power of the forces in the Eastern Plains that, by April 1950, included seven rebel zones with hundreds of guerrillas known as the "cowboys". La Violencia did not acquire its name simply because of the number of people it affected; it was the manner in which most of the killings, maimings, and dismemberings were done. Certain death and torture techniques became so commonplace that they were given names—for example, picar para tamal, which involved slowly cutting up a living person's body; or bocachiquiar, where hundreds of small punctures were made until the victim slowly bled to death. Former Senior Director of International Economic Affairs for the United States National Security Council and current President of the Institute for Global Economic Growth, Norman A. Bailey describes the atrocities succinctly: "Ingenious forms of quartering and beheading were invented and given such names as the 'corte de mica', 'corte de corbata' (aka Colombian necktie), and so on. Crucifixions and hangings were commonplace, political 'prisoners' were thrown from airplanes in flight, infants were bayoneted, schoolgirls, some as young as eight years old, were raped en masse, unborn infants were removed by crude Caesarian section and replaced by roosters, ears were cut off, scalps removed, and so on."
Тарихи түсіндірмелері
Бандолеролардың өлімі мен бандалардың тарауы Колумбиядағы зорлық-зомбылықтың тоқтағанын білдірмеді. 1959 жылы бір коммунистік партизандық қозғалыс, Шаруалар, студенттер және жұмысшылар қозғалысы қызметін бастады. Кейіннен FARC және Ұлттық азаттық армиясы сияқты басқа ұйымдар құрылды, бұл партизандық көтерілістің бастауы болды.
The death of the bandoleros and the end of the mobs was not the end of all the violence in Colombia. One communist guerrilla movement, the Peasant Student Workers Movement, started its operations in 1959. Later, other organizations such as the FARC and the National Liberation Army emerged, marking the beginning of a guerrilla insurgency.
Зорлық-зомбылықтың себептері ретінде сөз байласу теорияларына сену
20 ғасырдағы жойқын саяси зорлық-зомбылықтың кең таралған сипатына сәйкес, Ла Вайоленсияға дейін жасалған әрекеттердің себептері құпия теорияларға негізделген. Әр теория қарсы тарапты халықаралық құпия ұйымдарға қарыз болған сатқын деп айыптады. Солшылдар христиан дініне қарсы дүниежүзілік еврей-масондық құпия жоспарына қатысқандар ретінде бейнеленді, ал оңшылдар демократия мен прогреске қарсы фалангалық-нацистік құпия жоспардың агенттері ретінде көрсетілді.
As was common of 20th century eliminationist political violence, the rationales for action immediately before La Violencia were founded on conspiracy theories, each of which blamed the other side as traitors beholden to international cabals. The left were painted as participants in a global Judeo Masonic conspiracy against Christianity, and the right were painted as agents of a Nazi Falangist plot against democracy and progress.
Дін қызметкерлеріне қарсы құрылған қастандық теориясы
Гайтанның өлімінен кейін солшылдар таратып отырған жетекші консерваторлардың, соғысқа бейім дін қызметкерлерінің, нацистер мен фалангистердің елді бақылауға алып, елдің прогреске қарай жасаған қадамдарын кері қайтару үшін құрылған қастандық туралы теория зорлық-зомбылықты күшейтті. Бұл қастандық теориясы Либералдық партияның радикалдарының зорлық-зомбылық әрекеттеріне, әсіресе дін қызметкерлеріне қарсы шабуылдар мен кісі өлтірулерге, соның ішінде Ла Виоленсияның алғашқы жылдарындағы оқиғаларға себеп болды. Медельинде таратылған үгіт парақшаларында антикатоликтік теориялардың жақтаушылары жиі айтатын Иса қоғамы (иезуиттер) Гайтанның өліміне кінәлі деп жазылған. Ел бойынша соғысшылар шіркеулерге, монастырларға және скиттерге шабуыл жасап, дін қызметкерлерін өлтірді және қару іздеді, себебі дін қызметкерлерінде қару бар деген сенімде болды, бірақ шабуылдар кезінде жарамды қару табылған жоқ, бұл қауесет жалған екенін көрсетті. Бір дін қызметкері, Педро Мария Рамирес Рамос, оған дейін соғысшылар шіркеу аумағын тексеріп қару таппаған болатын, бірақ ол қылыштармен өлтіріліп, жүк көлігінің артынан көше бойы сүйретілді. Гайтанның өлімінен кейін қастандық теориялары мен үгіт тарағанына қарамастан, 9 сәуірдегі тәртіпсіздікке қатысқан солшылдардың көпшілігі өз қателіктерінен сабақ алып, дін қызметкерлері қару сақтағанына сенуді тоқтатты. Екі тараптың мүшелері де қандай да бір құпия жоспар бар деген сенім саяси ортаны улап, екі тарап арасындағы күдік пен жаулықты арттырды.
After the death of Gaitán, a conspiracy theory which was circulated by the left, that leading conservatives, militant priests, Nazis and Falangists were involved in a plot to take control of the country and undo the country's moves toward progress, spurred the violence. This conspiracy theory supplied the rationale for Liberal Party radicals to engage in violence, notably the anti clerical attacks and killings, particularly in the early years of La Violencia. Some propaganda leaflets circulating in Medellín blamed a favorite of anti Catholic conspiracy theorists, the Society of Jesus (Jesuits), for the murder of Gaitán. Across the country, militants attacked churches, convents, and monasteries, killing priests and looking for arms, because they believed that the clergy had guns, a rumor which was proven to be false when no serviceable weapons were found during the raids. One priest, Pedro María Ramírez Ramos, was slaughtered with machetes and hauled through the street behind a truck, despite the fact that the militants had previously searched the church grounds and found no weapons. Despite the circulation of the conspiracy theories and the propaganda after Gaitán was killed, most of the leftists who were involved in the rioting on 9 April learned from their errors, and as a result, they stopped believing that priests had harbored weapons. The belief in the existence of some sort of conspiracy, a belief which was adhered to by members of both camps, made the political environment toxic, increasing the animosity and the suspicion which existed between both parties.
Яһуди-масондық жанжал теориясы
Консервативтерді сондай-ақ халықаралық масондық-иудейлік қастандықтың бар екендігіне деген сенім жетеледі. Олардың пікірінше, өздерінің арасындағы либералдарды жою арқылы масондық-иудейлік қастандықтың орындалуына жол бермеу керек еді. Ла-Вайоленсияға дейінгі екі онжылдықта консервативті саясатшылар мен дін қызметкерлері Еуропадан еврей-масондық қастандық теориясын қабылдады, осы арқылы Либералдық партияны халықаралық христианға қарсы қастандыққа қатысқан деп көрсетуге тырысты, ал көптеген көрнекті либералды саясатшылардың өзі масон болған. Бұл қастандық туралы сөздердің көп бөлігін кейбір дін қызметкерлері, сондай-ақ консервативті саясаткерлер таратқан болса да, 1942 жылға қарай көптеген дін қызметкерлері еврей-масондық қастандық теориясын сынауға көшті. Колумбиядан тыс иезуиттер «Сион ақсақалдарының хаттамалары» кітабының нақтылығына күмән келтіріп, оны жоққа шығарды, соның салдарынан жаһандық еврей-масондық қастандық туралы түсінік күшін жоғалтты. Осы мәселе бойынша Колумбияның дін қызметкерлері де АҚШ дін қызметкерлерінің артушы ықпалына ілесе бастады, ал Пий XI АҚШ иезуиті Джон ЛаФардж кішісінен антисемитизм мен расизмге қарсы энциклопедия жазуды сұрады. Еврей-масондық қастандыққа сену 1932 жылдан 1953 жылға дейін Колумбияның консервативтік партиясын басқарған Лауреано Гомес саясатында маңызды рөл атқарды. Одан кейін көптеген провинциялық саясаткерлер де осы жолға түсті, және ұлттық және жергілікті саясаткерлердің, дін қызметкерлерінің тек бір бөлігі ғана емес, осы қастандық теориясын айтуы идеяға үлкен сенімділік сыйлады, ал партия мүшелері арасында оның таралуына көмектесті. 1936 жылы Испаниядағы азаматтық соғыстың басында болған қасіреттер екі тараптың да Колумбия үшін нұсқау ретінде қарастырылды, бұл екі тарапты да өз елінде де осындай оқиғалар болуы мүмкін деген қорқынышқа жетеледі; бұл сенім де қастандықтардың сенімділігін арттырды және зорлық-зомбылыққа ақтау ретінде қызмет етті. Испаниядағы Республикалық аймақтардағы дінге қарсы зорлық-зомбылық, сол соғыстың алғашқы айларында анархистер, солшыл социалистер және тәуелсіз коммунистер шіркеулерді өртеп, шамамен 7000 дін қызметкерін, монахтарды және қарындастарды өлтірді, осыны еврейлерді, масондарды және социалистерді жаппай өлтірулерін ақтау үшін пайдаланды.
The Conservatives were also motivated by their belief in the existence of a supposed international Judeo Masonic conspiracy. In their view, they would prevent the Judeo Masonic conspiracy from coming to fruition by eliminating the Liberals who were in their midst. In the two decades prior to La Violencia, Conservative politicians and churchmen adopted from Europe the Judeo Masonic conspiracy theory to portray the Liberal Party as involved in an international anti Christian plot, with many prominent Liberal politicians actually being Freemasons. Although most of the rhetoric of conspiracy was introduced and circulated by some of the clergy, as well as by Conservative politicians, by 1942, many clerics became critical of the Judeo Masonic conspiracy theory. Jesuits outside Colombia had already questioned and published refutations of the authenticity of The Protocols of the Elders of Zion, disproving the concept of a global Judeo Masonic conspiracy. Regarding this same matter, Colombian clergy also came under the increasing influence of U. S. clergy; and Pius XI asked U. S. Jesuit John LaFarge, Jr. to draft an encyclical against anti Semitism and racism. The belief in the existence of a Judeo Masonic conspiracy played a prominent role in the politics of Laureano Gómez, who lead the Colombian Conservative Party from 1932 to 1953. More provincial politicians followed suit, and the fact that prominent national and local politicians voiced this conspiracy theory, rather than just a portion of the clergy, gave the idea greater credibility while it gathered momentum among the party's members. The atrocities that were committed at the outset of the Spanish Civil War in 1936 were seen by both sides as a possible precedent for Colombia, causing both sides to fear that it could also happen in their country; this belief also spurred the credibility of the conspiracies and it also served as a rationale for violence. anticlerical violence in the Republican zones in Spain in the first months of that war when anarchists, left wing socialists and independent communists burned churches and murdered nearly 7,000 priests, monks, and nuns, and used this to justify their own mass killings of Jews, Masons, and socialists.