Кіріспе
Американдық экономист Джон Э. Ромер (1 ақпан 1945 жылы Вашингтон қаласында Рут Ромер мен Мильтон Ромердің отбасында дүниеге келген, Ромер заңының авторы) – американдық экономист және саясаттанушы. Қазіргі кезде Йель университетінің Саяси ғылым және экономика кафедрасының Элизабет С. және А. Варик Стаут профессоры. Йель университетіне дейін Калифорния университетінде (Дэвис) экономика факультетінде жұмыс істеген, ал академиялық қызметке келмес бұрын бірнеше жыл еңбек ұйымдастырушысы болып жұмыс істеді. Әйелі – Наташа Ромер, екеуінің екі қызы бар. Ромер 1966 жылы Гарвард университетін математика мамандығы бойынша summa cum laude белгісімен бітірген. Содан кейін Калифорния университетінде (Беркли) математика бойынша аспирантураға түскен. Вьетнам соғысына қарсы қозғалысқа белсенді қатысып, экономика бойынша докторантураға ауысқан, саяси қызметі үшін университеттен шеттетілген. Сан-Францискодағы орта мектептерде бес жыл математика пәнінен сабақ берген. Кейін Берклиге оралып, 1974 жылы экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алған. Ромер Эконометрикалық қоғамның мүшесі, бұрынғы Гуггенхайм және Рассел Сейдж стипендиаты, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі және Ұлыбритания академиясының корреспондент мүшесі. "Әлеуметтік таңдау және әл-ауқат қоғамының" бұрынғы президенті болды және экономика, саясаттану және философия саласындағы көптеген журналдардың редакциялық кеңесінде жұмыс істеді. Ромер "Академиктер кедейлікке қарсы тұруы" (ASAP) кеңесінің мүшесі болды.
the American economist from Washington, D. C.
John E. Roemer ('/r//oʊ//m//ər/; born February 1, 1945, in Washington, D. C., to Ruth Roemer and Milton Roemer, namesake of Roemer's law) is an American economist and political scientist. He is the Elizabeth S. and A. Varick Stout Professor of Political Science and Economics at Yale University. Before Yale, he was on the economics faculty at the University of California, Davis, and before entering academia Roemer worked for several years as a labor organizer. He is married to Natasha Roemer, with whom he has two daughters. Roemer received his A. B. in mathematics summa cum laude from Harvard in 1966. He then enrolled as a graduate student in mathematics at the University of California, Berkeley. He became intensely involved in the anti Vietnam War movement, transferred to the doctoral program in economics, and was suspended by the university for his political activities. He taught mathematics in San Francisco secondary schools for five years. Eventually he returned to Berkeley and received his Ph. D. in economics in 1974. Roemer is fellow of the Econometric Society, a past Guggenheim fellow and Russell Sage fellow, a member of American Academy of Arts and Sciences, and a corresponding fellow of the British Academy. He was past president of the Society for Social Choice and Welfare and served on the editorial boards of many journals in economics, political science, and philosophy. Roemer served on the advisory board of Academics Stand Against Poverty (ASAP).
Академиялық еңбектер
Ромер негізінен бес салаға үлес қосты: Марксшыл экономика, тарату әділдігі, саяси бәсеке, теңдік және климаттың өзгеруі, сондай-ақ ынтымақтастық теориясы.
Марксистік экономика
Рёмердің алғашқы еңбектері жалпы тепе-теңдік және ойын теориясының құралдарын қолдана отырып, Маркс экономикасының негізгі тақырыптарын баяндауға жасалған тырастың нәтижесі болды. Рёмер (1982) еңбегінде ол өнімдерімен ерекшеленетін агенттердің моделін ұсынды, олар еңбек күшін сату, еңбек күшін жалдау немесе өз капиталымен жұмыс істеуді қамтитын кәсіпті таңдауға міндетті болды. Нарықтық бағаларға қатысты оңтайландыру кезінде агенттер бес сыныптық позицияның біреуін таңдайды, олардың әрқайсысы осы үш қызметтің әртүрлі комбинациясынан тұрады. Бұл таптық құрылымды құрайды, оның ауыл шаруашылығы терминологиясы мыналарды қамтиды: жер иелері (тек еңбек күшін жалдайтындар), бай шаруалар (еңбек күшін жалдап, өздерінің жерлерінде жұмыс істейтіндер), орта шаруалар (тек өздері үшін жұмыс істейтіндер және еңбек нарығына қатыспайтындар), кедей шаруалар (өздерінің жер учаскелерінде жұмыс істейтіндер және еңбек күшін сататындар) және жерсіз жұмысшылар (тек еңбек күшін сататындар). Бұл жіктемеге тәуелсіз, адамдар пайдаланушылар немесе пайдаланылушылар болып табылады, бұл олардың тұтынатын тауарлардың құрамындағы еңбек көлемі олар жұмсаған еңбек көлемінен көп немесе аз болуына байланысты. Орталық нәтиже – Сыныптық қанаудың сәйкестік принципі (CECP) – еңбек күшін жалдау арқылы оңтайландыратындар міндетті түрде пайдаланушылар, ал еңбек күшін сату арқылы оңтайландыратындар пайдаланылушылар болып табылады. Осылайша, Маркс еңбектерінде байқалатын факт ретінде қарастырылған классикалық марксистік принцип, мұнда теорема ретінде пайда болады. Пайдалану мен сынып арасындағы қатынасқа микронегізделген түсіндірме берілген. Жақсырақ модельдерде (мысалы, Леонтьевтің моделінде) «тауарларға енген еңбек» анықтамасы түсінікті. Бірақ өндірістің күрделі жиынтықтарында бұл оңай емес, сондықтан пайдалану анықтамасы да анық емес. Сондықтан Рёмердің бағдарламасы – CECP-ні сақтайтын, жалпы өндіріс жиынтықтары бар экономикалар үшін еңбек уақытын анықтауды ұсыну болды. Бұл жалпы өндіріс жиынтықтары үшін тепе-теңдік бағаларын білмейінше, еңбек уақытын анықтай алмайтынымызды көрсетті. Осылайша, Марксқа қарсы, еңбек құны бағадан бұрынғы негізгі ұғым емес.
Тарату әділдігі
Рёмердің қанау туралы жұмысы оны өндіріс процесіндегі еңбекке қатысты қысымнан гөрі, өндірістік активтерге меншіктің теңсіздігінің қанаудың түпкі себебі екеніне сендірді – осы пікірді «Жаңа солшылдар» көптеген өкілдері ұстанды (мысалы, Braverman 1974 қараңыз). «Қанау және класс теориясы» (1982) атты еңбегін жазып жатқанда, Рёмер философ Г. А. Коэнмен және саяси теоретик Джон Элстермен танысты: олар және тағы басқалар қазіргі заманғы әдістерді пайдалана отырып, марксизмді берік аналитикалық негізде қайта құруды мақсат тұтқан, бірдей ойлы марксистер, жас әлеуметтанушылар мен философтардың тобын құрады. Рёмер 1981 жылы осы топқа қосылды. Ол Коэннің ықпалына күшті түсті, оның «Карл Маркстің тарих теориясы: қорғаныс» (1978) еңбегі аналитикалық марксизм стандартына айналды. Активтерге меншік теңсіздігі капиталистік теңсіздіктің басты себебі екенін анықтағаннан кейін, Коэннің ықпалымен Рёмер теңдік туралы философиялық еңбектерді оқуға кірісті. Ол Рональд Дворкиннің (1981a, 1981b) ресурстар теңдігін жақтаған жазбаларына әсерленді. Бірақ «Рёмер» (1985) еңбегінде ол Дворкиннің білімсіздік принципі артында өтетін деп есептеген гипотетикалық сақтандыру нарығы, Дворкин жоспарлағандай, табиғи қабілеттері нашар немесе туған кезде талқыға түскендерге толық өтемақы беруге жеткіліксіз екенін көрсетті. Шындығында, Дворкиннің сақтандыру нарығы патологиялық түрде мүгедектерден мүмкіндігі бар адамдарға байлықты ауыстыруы мүмкін. Ричард Арнесонның (1989) ұсынысымен шабыттанған Рёмер (1993) мүмкіндіктер теңдігінің тұжырымын ұсынды, ол Дворкин мен Арнесонның бағдарламасын іске асыруға тырысты – яғни, туған кездегі жағдайларға байланысты келген зиянды өтеуге, бірақ адамдарды олардың таңдаулары мен күш-жігерлері үшін жауапты деп есептеуге бағытталды. Ол бұл теорияны «Рёмер» (1996, 1998, 2012) еңбектерінде кеңейтті, онда қоғам белгілі бір мақсат үшін (еңбекақы алу қабілеті, табыс, денсаулық) мүмкіндіктерді теңестіретін алгоритмді ұсынды, бұл жеке тұлғалардың қандай факторларға жауапты болуы керек екені және қандай факторлар өтемақыны талап ететіні туралы оның көзқарасына сәйкес келеді. Рёмер және оның әріптестері осы тәсілді бірнеше рет қолданды (Roemer et al. 2001 ж., Llavador and Roemer 2001 ж., Betts and Roemer 2007 ж., Keane and Roemer 2009 ж., Bjorkund, Jantti, and Roemer 2012 ж.). Әлемдік банк (2006, 2009) дамушы елдерде мүмкіндіктердің теңсіздігін бағалау үшін осы тәсілді пайдаланды.
Саяси бәсекелестік
Ромерді табиғаты бойынша «демократиялық тап күресі», яғни демократиялық жүйеде таптардың қарама-қайшы мүдделерін жарысқа салу әрекеті қызықтырды. Ол саяси тепе-теңдіктің қалыптасқан түсінігі, Хотеллинг-Даунс тепе-теңдігіне бірнеше себеппен қанағаттанбады: біріншіден, ол саяси тұлғаларды сайлауда жеңіске жету туралы ғана ойлайтындай етіп бейнелейді, сайлаушыларды өкілдік етуге емес, екіншіден, бұл түсінік өте нәзік, себебі тепе-теңдік, жалпы жағдайда, саяси кеңістік бір өлшемді болғанда ғана мүмкін болады. Ромер (1999) жұмысында партиялық бәсекелестікте саяси тепе-теңдік тұжырымын ұсынды, ол партиялық ұйымдар фракциялардан тұрады деген ойға негізделген. Ұсыныстың бір түрінде әр партиялық ұйым үш фракциядан құралды: партия құрамының орташа пайдасын барынша арттыруға ұмтылатын белсенділер, жеңіске жету мүмкіндігін барынша арттыруға ұмтылатын мүмкіндікшілдер және құрамының күтілетін пайдасын барынша арттыруға ұмтылатын реформаторлар. Тепе-теңдік – әр партияның саяси ұсынысынан тұрады, онда ешбір партия өзінің үш фракциясының да табысын арттыратын басқа саясатқа көшпеуі керек. Бұл тұжырым, Партиялық Бірліктің Нэш Тепе-теңдігі (PUNE) деп аталады, оны әр партия ішіндегі фракциялар арасындағы Нэш келісімдері және партиялар арасындағы Нэш тепе-теңдігі деп қарастыруға болады. PUNE партиялық бәсекелестікте байқалатын нәрсені бейнелеумен қатар, саяси кеңістіктің өлшемдеріне қарамастан, оның болуының артықшылығы бар. (Шындығында, екі партия болғанда, екі өлшемді жиын немесе тепе-теңдіктердің көптігі, ақылға қонымды жағдайларда, жалпы түрде кездеседі.) Бұл теория Ромер (2001) еңбегінде бірқатар мысалдарда қолданылды. Ромер, Ли және Ван дер Стратен (2006) төрт елдегі сайлауды талдау үшін қолданды, онда саясаттың екі өлшемі салықтар мен иммиграция (немесе нәсілдік мәселе) деп есептелді. Ромер (2006) зерттеуінде динамикалық модель зерттелді, онда ұзақ мерзімде саяси бәсекелестік білім беруді қаржыландыру саясаты арқылы демократиялық жолмен таңдалғанда экономикалық теңдікке қол жеткізе ала ма деген сұрақ қойылды.
Теңдік пен климаттың өзгеруі
Хумберто Ллавадор және Жоаким Сильвестрдің әріптестерімен бірге Ромер тұрақтылықтың формалды теориясын жасады, оны авторлар климаттың өзгеруі мәселесіне қолданады (Ллавадор, Ромер және Сильвестр 2010 және 2011). Климаттың өзгеруі саласындағы экономистердің дерлік барлық жерде қолданатын практикасы болатын болашақтағы жеңілдетілген ұрпақтардың пайдалылығының қосындысын барынша арттырудың орнына, авторлар әл-ауқатты ең жоғары мүмкін деңгейде сақтайтын немесе әл-ауқаттың таңдалған өсу қарқынымен өсуін сақтайтын мақсатты арттырады. Roemer (2011) жеңілдетілген пайдалылыққа негіделген тәсілді сынап көрсетеді. Ллавадор, Ромер және Сильвестр (2012) авторлары жаһандық Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы келіссөздер мәселесін, парниктік газдарды шығару құқықтарын бөлу тұрғысынан қалай шешуге болатынын ұсынады. Ұсыныс, елдерге ластану құқықтарының алдын ала бөлінуіне қатысты этикалық ұстанымнан емес, керісінше авторлар келісімге жету үшін қажетті және жеткілікті деп санайтын саяси мақсатты постулаттан басталады.
Ынтымақтастық
Эволюциялық биологтар, антропологтар және мінез-құлық экономистері *Homo sapiens*-ті ынтымақтастыққа бейім түр ретінде қарастыра бастағанмен, экономикалық теорияның көбі – ынтымақтастықтан өзгеше мінез-құлықты қабылдайды: жалпы тепе-теңдік теориясы және ынтымақтастық емес ойын теориясы – негізгі құралдар. Тіпті «ынтымақтастық» ойын теориясы да ынтымақтастықты модельдемейді, оны қара жәшік ретінде қарастырады: ынтымақтастық ойындағы коалициялардың құндылықтары берілген деп есептеледі және коалициялардың осы құндылықтарды қалай құратыны түсіндірілмейді. Ромер мен Сильвестр (1993) еңбектерінде авторлар өте жалпы экономикалық жағдайда пропорционалдық шешім (ПШ) деп аталатын үлестірудің бар екенін дәлелдеді: тауарлар мен еңбектің Парето тиімділігіне қол жеткізетін және әрбір адамның тауар құндылығы (қосалқы тиімділік бағалары бойынша) олардың жұмсалған еңбегінің құнына пропорционал болатын үлестіру. Егер мұндай үлестіру іске асырылса, ол жалпыға ортақ мүлік трагедиясы деп аталатын Нэш тепе-теңдігіндегі тиімсіздіктерді жояды. Бірақ оны қалай іске асыруға болады? Ромер (1996) пропорционалдық шешімді табиғи ойынның «кантиандық тепе-теңдігі» екенін көрсетті. Нэш тепе-теңдігінде ойыншы, басқалардың әрекеттері өзгермейтін деп есептей отырып, өзінің әрекетін өзгерту арқылы пайдасын арттыра ала ма деп сұрайды. Кантиандық тепе-теңдігінде ойыншы өзінің еңбек ресурстарын белгілі бір көбейткішпен өзгертеді, егер ол барлық ойыншылардың еңбек ресурстарын бірдей көбейткішпен өзгертуін қаласа. Басқаша айтқанда, ол өзінің әрекеті «әмбеге айналғанда» жағдайды ұнатса ғана әрекет етеді. Кантиандық тепе-теңдігі – ешбір ойыншы барлық ұсыныстарды теріс емес санға көбейтуді қаламайтын еңбек ұсыныстарының векторы. Бұл – ынтымақтастықтың бір түрі: агенттер басқалардан тәуелсіз түрде ауытқуды ойламайды, тек басқалармен бірлесіп қана. Ромер (2011) көрсеткендей, Кантиандық тепе-теңдіктер әртүрлі ойындарда Парето тиімді үлестіруді қамтамасыз етеді – олар Нэш тепе-теңдігімен байланысты тиімсіздіктерді жояды. Атап айтқанда, көлде тұратын балықшылар тайпасы Кантиандық әдіспен оңтайландыруды үйренсе, олар көлді тиімді пайдаланады және ортақ мүлік трагедиясынан сақталады.