Кіріспе

H. B. Mar Joseph Meelis Zaia AM (), «Mar Meelis Zaia» деп танылады, Шығыс Ассириялық Шіркеуінің митрополиті және Австралия, Жаңа Зеландия және Ливан епархиясына жетекшілік етеді. Ол сонымен қатар Шіркеудің қаржылық мәселелерін басқаратын Қамқоршылар Кеңесінің төрағасы болып табылады, сондай-ақ ол 2017 жылы құрған Шығыс Ассириялық Шіркеуі Көмек Қорының бес сенімді тұлғасының бірі.

Ерте өмір

Бағдад қаласында туған Мелис Заия 1982 жылы Калифорнияда шіркеудің священнигіне рукоположен болды. 1984 жылы Австралия және Жаңа Зеландия шіркеу епархиясының Мар титулды епископы болып тағайындалды және 1985 жылдың наурыз айында осы қызметке келді, ол 2009 жылға дейін Австралия, Жаңа Зеландия және Ливан митрополиті дәрежесіне көтерілді. Ол өз ана тілі Суретті, сондай-ақ араб және ағылшын тілдерін мүптеулі меңгерген.

Австралия, Жаңа Зеландия және Ливан архиепископиясы

Мар Мелис архиепископиясы бүкіл Австралияны, оның ішінде Сидней мен Мельбурн қалаларын, Жаңа Зеландияны және Ливанды қамтиды. Қазіргі таңда, шіркеуге қаржылық үлес қосатын тіркелген ересек мүшелердің саны шамамен 19 000, ал 18 жасқа дейінгі тіркелген төлем жасамаған мүшелердің саны – 4 500. Ересек мүшелердің ішінде Сидней/Жаңа Оңтүстік Уэльсте шамамен 13 000, Викторияда 3 500, ал Жаңа Зеландияда 2 500 адам бар. Ассирия қауымына архиепископияға мүше емес 6 000-ға жуық адам кіреді. 2010 жылдың ақпан айында Мар Нарсай Де Баздың дүниеден озғаннан кейін, Мар Мелис Ливан архиепископиясының қосымша жауапкершілігін алды, ол оның лауазымына қосылды.

Марапаттар

2007 жылғы 26 қаңтарда Мар Мелис Австралия Королевасы Елизавета II-нің 2007 жылғы Австралия күні құрметіне жасалған наградалар тізімінде "Австралия орденінің мүшесі" (AM) медалімен марапатталды, оның қоғамға қызметі, Ассириялық Шығыс Шіркеуі арқылы және білім беру саласындағы новаторлық еңбегі мен білім беру мекемелерін құруы үшін. 2008 жылғы 7 желтоқсанда Мар Мелис Австралия, Жаңа Зеландия және Ливан митрополиті дәрежесіне көтеріліп, бұрынғы «Оның Ұлылығы» атағының орнына құрметті «Оның Бектілігі» атағын алды. Оған Мар Динкха IV батасын берді, ол Чикагодан және әлемнің басқа аймандарынан келген тағы бес епископпен бірге келді. Бұл шараға Сиднейдегі Гринфилд паркіндегі Әйін Хурмизд ассириялық соборында шамамен 3700 адам қатысты.

Үлестер

Австралия және Жаңа Зеландия епархиясының епископы ретінде келгеннен бері Мар Мелис шіркеудің және оның қызметінің өсуіне үлкен үлес қосып, екі елдегі ассириялық қауымдардың жағдайын жақсартты. 1988 жылы Мар Мелис ассириялық шіркеудің жастар тобын ресми түрде құрды. 1990 жылы ол Гринфилд Парктегі соборды салу үшін 1,1 миллион доллар көлеміндегі қайырымдылық алуда жетекші рөл атқарды, ал 1999 жылы собордың аумағында қабылдау залын салуға қаражат жинауда көмектесті. Соңғы жылдары ол сыныптар мен бастауыш мектептің әкімшілік ғимаратын салу үшін қосымша қаражат жинауда маңызды рөл атқарды. Мар Мелис 2002 жылы Сиднейде 700-ден астам оқушыны қабылдайтын, Ассирияның туған жерінен (Мезопотамия) тыс алғашқы ассириялық мектептің – Сент-Хурмизд ассириялық бастауыш мектебінің құрылуына ықпал етті. 2006 жылы Сиднейдегі Мар Нарсай (Сент-Нарсай) ассириялық христиан колледжі Австралия және Жаңа Зеландия епархиясы басқаратын екінші мектеп болды, ол Фэрфилд ауданында және оның айналасындағы қалашықтарда 1200-ге жуық оқушыға білім беруде. 2004 жылы Мар Мелис Сиднейдегі Сент-Петр және Пауыл приходын құруға келісім берді және қолдады; бұл ағылшын тіліндегі приход болатын. Жаңадан құрылған приход екі жыл ішінде 50 мүшеден 300-ден астам мүшеге дейін өсті. Сондай-ақ, Мелис есірткі және алкогольге тәуелділер сияқты қиын жағдайдағы жастарға арналған бірнеше бағдарламаларды бастады. 2007 жылы ол Ассириялық Шығыс Көмек Ұйымын (ACERO) құрды, бұл ұйым ассириялық және басқа христиан қашқындырын, сондай-ақ Таяу Шығыстағы ішкі және сыртқы көшіп қонғандарды қолдау мақсатындағы қайырымдылық көмек ұйымы болып табылады. Оның халықаралық кеңсесі Лондон қаласында (Ұлыбритания) орналасқан және ол қызмет істейтін елдердің тиісті реттеуші органдарында тіркелген. Қазіргі уақытта ол ұйымның бес сенімдісінің бірі болып табылады. Оның құрметі жастарға ғана емес, егде жастағы адамдарға да білім беру мекемелеріне бағытталған. 2012 жылы Сент-Мэри зейнеткерлер үйі (Сент-Мэри шіркеуінің арт жағында) ашылды, онда зейнеткерлерге арналған әртүрлі конфигурациядағы 52 пәтер бар. 2016 жылы Сент-Нарсайдың уақытша кампусын (Ниневия лаунжы) пайдалана отырып, Ассирия тілі колледжі құрылды, онда жүздеген жастар мен ересектер ассирия тілін – арамей тілін үйрену үшін аптасына екі рет өткізілетін сабақтарға қатысты. 2018 жылы Сиднейдің Сесил Паркінде, Сент-Петр және Пауыл шіркеуінің жанында тағы бір бастауыш мектеп ашу туралы хабарландырылды. 2019 жылдың басында Мар Мелис Сиднейде Нисибис ассириялық теологиялық колледжін құру және академиялық оқытуды бастау мәселесін талқылау үшін үшінші отырыс өткізді, оның барысында деканы тағайындалды.

Даулар мен сот іс-әрекеттері

1989 жылы Фэрфилдтегі Шығыс шіркеуінде үлкен жарылыс болды. Бұл оқиғадан кейін мүлік құқығы үшін сот процесі басталды. Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Соты Мар Мелис епискобының пайдасына шешім шығарғаннан кейін, Австралия және Жаңа Зеландияның Шығыс епархиясының ассириялық шіркеуі Сент-Мария шіркеуіне иелік ету құқығын алды. Бірақ Шығыс Ежелгі шіркеуінің ассириялықтары бұл сот шешіміне наразылық білдірді, оны әділетсіз деп санады, себебі олардың сектасы бұл шіркеудің бұрыннан өздеріне тиесілі екенін мәлімдеген. "60 минут" бағдарламасынан Рихард Карлтон епископқа қарсы 200-ге жуық ассириялықтың қатысқан студиядан репортаж жасады. Епископ өзінің қарсыластарының іс-қимылын "жабайы" деп сипаттады. Мар Мелис шіркеу комитетін бақылауға алып, оның активтерін (Компаниялар туралы заңға сәйкес тіркелген) иеленуге тырысқандықтан, Шығыс шіркеуі қауымы ескі және жаңа күнтізбелік топтарға бөлінді. 1988-89 жылдары ол Сент-Мария шіркеуін толық бақылауға алу үшін Ескі күнтізбелік топты сотқа берді. Бұл жанжал ААУ-дың Австралиядағы бөлімшесінде де (шіркеу топтарына негізделген) жарылысқа әкелді, сондай-ақ Ниневия клубы мен Ассирия спорт және мәдени клубы арасында қарым-қатынасқа әкелді. Ассирия спорт және мәдени клубы Шығыс шіркеуінің Ескі күнтізбелік тобымен бірігіп, өзінің Нисибин ассириялық мектебін ашты. 2017 жылы Facebook-те Мар Мелиске қарсы айыптау жариялаған шіркеуге барушы Саргон Эшоу, діни көшбасшы оны Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы сотында артық айыптағандығы үшін сотқа бергеннен кейін 150 000 доллар өтемақы төлеуге міндеттелді. Эшоу 2015 жылдың сәуірінен бастап шіркеуден екі жылға шеттетілді, себебі ол Facebook парақшасында араб тілінде епископты қорлап, сынаған бірнеше жазба жазған. Оған ескерту жасалып, мұндай әрекеттерден бас тарту талап етілді. Бірақ Эшоу жалғастырып, архиепископты зұлым, екі жүзді және "Ислам мемлекетінен" де нашар деп айыптады. Оның жазбаларында архиепископтың "құрыққор, маскүнем, адал емес, қабілетсіз және айыпталушыға қарсы жалған айып таққандығы" жазылған. Сот төрешісі Люси Маккалум артық айыптаудың "ауыр және тұрақты" болғанын және оған айтарлықтай өтемақы төленуі керек екенін айтты.