Кіріспе

Нильс Матиас Рай (1824 жылғы 24 тамыз – 1905 жылғы 6 ақпан) – норвегиялық саясаткер.

Өмірбаян

Нильс Рай 1824 жылы Телемарк қаласындағы Бёде генерал-лейтенант Йохан Матиас Райдың (1793–1860) және Кристиан Элизабет Спарренің, туған тегі Гасманның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Дидерик Хегерман Райдың інісі болды. Стортингтің бұрынғы президенті Йохан Хенрик Райдың қызы Тале Катрин Райға үйленді. 1846 жылы Корольдік Фредерик университетін «кандидат» (cand. jur.) дәрежесімен бітірген Рай, Норвегия үкіметінің министрліктерінде мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеуге кірісті. Ол Ішкі істер министрлігінде кеңсе қызметкері болып, пошта ісімен айналысты. Бірте-бірте жоғары лауазымдарға көтеріліп, 1857 жылы Бас пошта дирекциясының бөлім меңгерушісі болып тағайындалды. Аталған мекеме 1857 жылдан 1860 жылға дейін ғана болғандықтан, оның қызметі көп ұзамай аяқталды. 1860 жылы Рай қайта құрылымнан кейін министрліктің жаңа аты болған Әскери-теңіз және пошта істері министрлігіне ауысты, ал 1863 жылы экспедициялық хатшы (ekspedisjonssekretær) болды. 1869 жылы Рай лауазымынан кетіп, Сёндре Бергенхус (қазіргі Хордаланд) округінің әкімі болды. 1877 жылы ол Норвегия Парламентіне Берген сайлау округінен депутат болып сайланды. Ол екі жылдық мерзім ішінде қызмет етті, бірақ қайта сайланбады. Оның орнына, ол 1877 жылы тағайындалған Братсберг (қазіргі Телемарк) округінің әкімі лауазымына оралды. 1880 жылы Кристиания округінің әкімі болды. Соңынан Рай ұлттық саяси аренаға қайта оралды. 1884 жылдың 21 наурызынан 3 сәуіріне дейін Ішкі істер министрінің міндетін атқарды, ал 1884 жылдың 29 наурызынан 3 сәуіріне дейін Премьер-министр міндетін атқарды. Бұл Норвегия саясатындағы даулы жыл болды: Рай Премьер-министр Кристиан Сельмер кабинетінің импичментінен кейін Премьер-министр міндетін атқарушы Оле Андреас Бахкенің орнын басты. 3 сәуірде жаңа кабинет құрылды. Ол тек екі ай ғана сақталды, 26 маусымда Йохан Свердруптың либералды кабинеті оны алмастырды. Рай 1905 жылдың ақпанында, Кристиания округінің әкімі лауазымынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін бірнеше аптадан соң қайтыс болды. Ол Vår Frelsers зиратында жерленген.