Кіріспе

Келеритрин – Chelidonium majus (үлкен келендік) өсімдігінде кездесетін бензофенантридин алкалоиді. Ол in vitro жағдайында қуатты, таңдамалы және жасушалық қабықтан өтетін протеинкиназа С ингибиторы болып табылады. Сонымен қатар, G белоктарымен байланысқан CB1 рецепторларының тиімді қарсыласы. Бұл молекула сонымен қатар қатерлі ісікке қарсы қасиеттерге ие және көптеген жаңа қатерлі ісікке қарсы препараттарды жасау үшін негіз ретінде қызмет етеді. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, бұл молекула екі ерекше конформацияға ие: біреуі оң зарядталған иминий түрі, ал екіншісі зарядталмаған псевдобаза түрі. Бұдан басқа, Zanthoxylum clava herculis және Zanthoxylum rhoifolium өсімдіктерінде де табылады, Staphylococcus aureus және басқа да адам патогендеріне қарсы антибактериялық активтілік көрсетеді.

Бактерияға қарсы препарат

Шелеритрин - антибиотиктерге төзімді бактериялардың пайда болуымен күресуге көмектесетін қуатты антибактериялық зат. Бұл молекула бактерияның жасуша қабырғасын және жасуша мембранасын бұзуға, сондай-ақ бактериялардың өсуін тоқтатуға қабілетті, бұл бактериялардың өлуіне себеп болады.

Ұяшық апоптозы

Зерттеулер көрсеткендей, хелеритрин SERCA белсенділігін тежейді, және ең маңыздысы, осы ферментті тежеуге қажетті концентрация, протеинкиназа C-ні тежеуге қажетті концентрацияға ұқсас. SERCA белсенділігінің теріс реттелуі цитоплазмада кальций иондарының жиналуына алып келеді, нәтижесінде кальций иондары митохондрияға күштеп еніп түседі. Митохондриядағы кальций иондарының жоғары концентрациясы оның қалыпты жұмысын күрт өзгертеді және апоптоз сигналдауға, соңында жасушаның жойылуына себеп болады. PMCA сияқты басқа жасушалық тасымалдаушылар да хелеритринмен теріс реттелетіні көрсетілді, бұл PMCA-ның жасуша ішінен кальций иондарын тиімді түрде шығаруына кедергі келтіреді. Бұл жасуша ішіндегі кальций иондарының тепе-теңдігінің бұзылуына және жасушаның өліміне ықпал етеді. Үшінші деңгейде теріс сүт безі қатерлі жасушаларында бұл молекула апоптозды қозғауға бейім. Ядроның фрагментациялануы және хроматиннің конденсациялануы байқалады, бұл апоптоздың көрсеткіші.

Басқа

Бұрынғы зерттеулер хелеритриннің жасушалардың көбеюін тежеуге немесе баяулатуға қабілетті екенін көрсетті, осы арқылы оны қатерлі жасушалармен күресуге және жасушалардың апоптозын in vivo және in vitro жағдайында қолдануға мүмкіндік береді. Дегенмен, осы алкалоидты тағы зерттеулер оның селективтілігі төмен екенін және қатерлі емес жасушалардың апоптозын да ынталандыра алатынын көрсетті, соның салдарынан цитотоксикалық қасиеттер байқалады. Хелеритриннің аналогтарын жасау бұл молекуланың қатерлі ісікке қарсы мүмкіндіктерін пайдалануға көмектесті, сонымен қатар қатерлі емес жасушаларға цитотоксикалық әсерін азайтуға мүмкіндік берді. Бұл жаңа аналогтар қатерлі жасушаларға арналған ерекшелігін арттыру арқылы цитотоксикалық әсерді және қатерлі емес жасушалардың апоптозын азайтады.

Қатерлі ісікке қарсы механизмдер

Қатерлі ісіктің түріне байланысты хелеритрин ісік жасушаларына әртүрлі әсер етеді, нәтижесінде ісік өсуі тежеледі. Бұл механизмдерге апоптозды күшейту, жасуша циклын тоқтату, қатерлі жасушалардың аутофагиясын ынталандыру және теломеразаның белсенділігін басу кіреді. Ол бауыр, асқазан, сүт безі, бүйрек және жатыр мойны қатерлі ісіктеріне қарсы потенциалды қатерлі ісікке қарсы агент ретінде танылған. Бұл мәлімдемелерге қарамастан, хелеритринмен байланысты сангвинарин деген қосылыстың ауыр жағымсыз әсерлері бар екенін ескеру қажет. Ботаникалық өнімдерде кездесетін хелеритринді қатерлі ісікке қарсы ем ретінде қолдануды мақұлдау үшін жеткіліксіз деректер бар.

С протеинкиназасының ингибиторының рөлі

Зерттеулер көрсеткендей, хелеритрин – нақты және күшті протеинкиназа С ингибиторы. Протеинкиназа С-ті тежеуінің нәтижесінде, ол үштік теріс сүт безі қатерлі ісігіне қарсы тиімді деп табылған. Протеинкиназа С-ті тежеу арқылы сигналдық жолдар бұзылып, жасуша циклі тоқтатылады.