Кіріспе

Пептидтің түрі

Пардаксин – Қызыл теңіз тұяғы (P4, P5) және Тынық мұхитының әулие тұяғы (P1, P2, P3) өндіретін, акулаларды қорғау үшін қолданылатын пептид. Ол мелитин сияқты сүтқоректілер мен бактерия жасушаларын ыдыратуға (лизис) себеп болады.

Синтез

Зертханада пардаксин автоматты пептид синтезаторы қолданылып синтезделеді. Балама ретінде, Қызыл теңіздің тікенес балығының секрециясын жинап, тазартуға болады.

Бактерияға қарсы пептид

Пардаксиннің спиральді-спиральді құрылымы бар. Бұл құрылым бактериялық мембраналарға таңдап әсер ететін пептидтерде және сүтқоректілер мен бактериялық жасушаларды лиздейтін цитотоксикалық пептидтерде кең таралған. Пардаксиннің әрекет ету механизмі мембрананың құрамына байланысты. Пардаксин, әсіресе 1 палмитоил 2 олеоил фосфатидилхолиннен (POPC) тұратын зиутерионды липидтерден құралған липидтік екі қабатты айқын бұзады. Бұл жасуша лизисінің "кілемше" механизмін көрсетеді. "Кілемше" механизмы – бұл мақсатты мембрана бетінде пептидтердің жоғары концентрациясы жиналғанда болатын процесс. Фосфолипидтердің орын ауысуы сұйықтық қасиеттерін өзгертеді және жасуша ішіндегі заттар сыртқа шығады. Анионды липидтердің немесе холестериннің болуы пептидтің екі қабатты бұзу қабілетін төмендетуі анықталды.

Қатерлі ісікпен емдеу

Пардаксин адамның қатерлі жасушаларының көбеюін тежеп, апоптозды тудырады. Оның 33 аминқышқылынан тұратын құрылымында көптеген катиондық және амфипатиялық аминқышқылдары бар. Бұл оның анионды мембраналармен, мысалы, ісік жасушаларындағы сияқты, өзара әрекеттесуін жеңілдетеді, олар гликолиздің жоғары деңгейінен туындаған қышқыл ортаға байланысты табиғи түрде қышқыл болады. Пардаксин адам жатыр мойны карциномасы жасушаларында каспазаға тәуелді және каспазаға тәуелсіз апоптозды іске қосады. Пардаксин реактивті оттегі түлесін (РОТ) тудырады. РОТ өндірісі ақуыздың дұрыс бүктелуін бұзады және бүктелуі бұзылған ақуызға жауап беруді (ББЖ) шақырады. Бұл эндоплазмалық ретикулумға стресс тудырады, ол кальцийді босатады. Бұл митохондриялық кальцийдің артуына және мембраналық потенциалының төмендеуіне әкеледі. Мембрананың өткізгіштігі өзгереді және цитохром c (Cyt c) босатылады. Cyt c апоптозға алып келетін каспаза тізбегін белсендіреді. РОТ сонымен қатар JNK жолын белсендіреді. JNK фосфорилирленеді, бұл AP 1 (cFOS және Cjun құрамына кіретін транскрипциялық фактор) фосфорилирленуіне әкеледі. Бұл каспазалардың да белсендіруіне себеп болады. РОТ каспазаға тәуелсіз жолды да тудырады, ол апоптозға әкеледі. Митохондриялық мембраналық потенциал өзгерген кезде апоптозды қоздырушы факторлар (AIF) да босатылады. Бұл факторлар ядроға енген кезде апоптозды тудырады, каспазалардың қатысуы қажет емес.