Кіріспе

Қатерлі ісікке қарсы зерттелудегі дәрілік заттар класы

Фарнезилтрансфераза ингибиторлары (ФТИ) – қатерлі ісікке қарсы зерттелудегі дәрілік заттар класы болып табылады. Олар фернезилтрансфераза ақуызын тежеу арқылы, Ras (белок) дұрыс жұмыс істеуіне кедерілтеу жасайды, ал бұл белок қатерлі ісіктерде көбінесе қалыптан тыс белсенді болады.

Өмірбаян

Зерттеулер көрсеткендей, кейбір посттрансляциялық модификация процестеріне араласу ісіктік фенотиптерді көрсететін жасушаларды таңдап әсер етуге өте жоғары селективтілікке ие, бірақ мұның себебі даулы мәселе. Трансляциядан кейін Ras төрт модификация сатысынан өтеді: изопренилдену, протеолиз, метилдену және пальмитойлану. Изопренилдену фарнезилтрансфераза (ФТФ) ферментінің фарнезил пирофосфатынан (ФПФ) фарнезил тобын алдын-ала Ras белгісіне көшіруін қамтиды. Сондай-ақ, туысқан фермент – геранилгеранилтрансфераза I (GGTase I) K және N Ras-қа геранилгеранил тобын көшіре алады (бұл туралы төменде талқыланады). Фарнезил Ras-ты жасуша мембранасына бекіту үшін қажет. Егер Ras жасуша мембранасына бекітілмесе, ол мембраналық рецепторлардан сигналдарды жеткізе алмайды.

Даму

Бірінші қадамға бағытталған дәрілік заттардың бір класын жоғары өнімділікпен скринингтеу бағдарламасынан кейін фарнезильтрансфераза ингибиторлары (ФТИ) әзірленді. Өкінішке орай, болжанған "ФТИ-дың ерте мүмкіндіктері іске аспады". ФТИ-дың ісікке қарсы қасиеттері Ras өңдеуіне тигізетін әсерімен байланысты болды; алайда, бұл болжам қазір күмәнді. Ras отбасының үш мүшесінің (H, N және K) ішінде K Ras қатерлі ісіктерде ең көп мутацияланған түрі болып табылады. Жоғарыда айтылғандай, FFTазамен модификациядан өзге, биологиялық белсенді Ras-ты құрудың тағы бір жолы – GGTаза модификациясы арқылы. FFTаза ингибиторлары FFTазаны тоқтатып тастағанда, бұл жол іске қосылады – K және N Ras екеуі де осы механизм арқылы белсендірілуі мүмкін. Мұны ескере отырып, ФТИ және GTI-ді бірге қолдануға тырысты, бірақ бұл жоғары уыттануға алып келді. Шындығында, ФТИ-дың уыттылығының болмауы Ras-ты толық тежеуге қол жеткізе алмауынан болуы мүмкін: ФТИ шын мәнінде қалыпты жасушаларды нысаналайды, бірақ басқа жол осы жасушалардың тірі қалуына мүмкіндік береді (Downward J, 2003).

Табыстылықты түсіндіру

Сонымен қатар, көптеген N немесе K Ras түрлендірілген жасушалық желілердің (тіпті Ras мутациялары жоқ ісік жасушалық желілерінің де) FTаза ингибиторларына сезімталдығы, бірқатар басқа белоктардың фарнезиляциясын тежеу нәтижесінде туындайды деген ұсыныс жасалған.

Перзент паразиттері

ФТИ-ларды сондай-ақ Trypanosoma brucei (Африка ұйқы ауруы) және Plasmodium falciparum (малярия) сияқты паразиттерде фарнезилдеуді тежеу үшін де қолдануға болады. Бұл паразиттер адамдарға қарағанда Фарнезилтрансферазаны тежеуге көбірек сезімтал болып көрінеді, тіпті сынақтан өткен дәрілер адамның ФТ-фазасына таңдамалы түрде бағытталған болса да. Кейбір жағдайларда, бұл паразиттерде геранилгеранилтрансфераза I-дің жетіспеушілігі болуымен байланысты болуы мүмкін. Осы сезімталдық, қатерлі ісіктерді зерттеу үшін FTI-дарды дамытуға байланысты, селективті, аз уытты, FTI-ға негізделген антипаразиттік препараттарды әзірлеуге мүмкіндік береді.

Прогерияға қарсы қолдану

Фарнезилтрансфераза ингибиторлары, мысалы, лонафарниб – антинеопластикалық қасиеттері бар синтетикалық трициклдік карбоксамид туындысы – LMNA генінің генетикалық мутациясынан туындаған ядролық құрылымның тұрақсыздығын кері қайтаруға қабілетті екенін көрсететін зерттеулер жарияланды. Бұл препарат Hutchinson-Gilford прогерия синдромымен ауыратын балаларды емдеу үшін қолданылған. Прогериямен ауыратын балаларға жасалған алғашқы клиникалық сынақтар фарнезилтрансфераза ингибиторларының (ФТИ) тиімді екенін көрсетті.

Фарнезилтрансфераза ингибиторларының тізімі

АтауыКодТаңдауCAS саныChaetomellic acid Asc 221420Chaetomellic acid A – оқшауланған ферменттердегі сынақтарда (IC50 = 55nM) фернезилтрансферазаның қуатты ингибиторы, бірақ толық жасушаларда әсер етпейді.148796 51 4Clavaric acid FPT ингибиторы Isc 221625FPT ингибиторы I – фернезилтрансферазаның жоғары селективті және қуатты ингибиторы. FPT ингибиторы I жоғары концентрацияларда GGTase I және II ингибиторын көрсетеді. FPT Ингибиторы IIsc 221626FPT Ингибиторы II – толық жасушаларда фернезилтрансфераза мен Ras фернезилдеуінің қуатты, селективті ингибиторы. FPT Ингибиторы IIIsc 221627FPT Ингибиторы III – жасушаларға өтімді фарнезилтрансфераза ингибиторы және жасушаларда Ras өңдеуін тежейді. FTase ингибиторы Isc 221632FTase ингибиторы I – фарнезилтрансферазаның (FTase) қуатты, жасушаларға өтімді, селективті, пептидомиметикалық ингибиторы.149759 96 6FTase ингибиторы IIsc 221633FTase ингибиторы II – қуатты фарнезилтрансфераза ингибиторы, Ras белсенділігін тежеуі дәлелденген.156707 43 6FTI 276 трифторлы ацетат тұзыsc 215057H және K Ras онкогендік сигналдауға қарсы әрекет ететін қуатты RasCAAX пептидомиметигі. Бұл қосылыс in vitro жағдайында фернезилтрансферазаны (Ftase) 500 pM IC50-мен тежейді. Қатерлі ісікке қарсы агент ретінде қолданылады.170006 72 1 (тұз емес)FTI 277 трифтор ацетат тұзыsc 215058FTI 277 трифтор ацетат тұзы – H және K Ras онкогендік сигнализациясына қарсы антагонистік белсенділік көрсететін фарнезилтрансфераза ингибиторы.170006 73 2 (бос негіз)GGTI 297sc 221672GGTI 297 – фарнезилтрансферазаға (FTase) қарағанда GGTase I-дің қуатты, жасушаларға өтімді және селективті пептидомиметикалық ингибиторы. L 744,832 дигидрохлоридіsc 221800L 744,832 дигидрохлориді – Ras фарнезилтрансферазасы және p70 S6 киназа ингибиторы. L 744,832 дигидрохлориді ісіктің регрессиясын және апоптозды тудырады деп көрсетілген.1177806 11 9 (бос қышқыл)LonafarnibSCH66336193275 84 2Manumycin Asc 200857Manumycin A – Streptomyces parvulus-тан алынған антибиотик, ол Ras фарнезилтрансферазасы және IKKβ-ның селективті және қуатты ингибиторы болып табылады.52665 74 4Tipifarnibsc 364637Tipifarnib фарнезилтрансферазаны тежейді және демек, kappa B Ras пептидін тежейді. Tipifarnib кейбір қатерлі жасушалар желілерінде апоптозды арттырады деп көрсетілген.192185 72 1GingerolGingerol SERCA (жүрек және қаңқа SR Ca2+ ATPазасы) активациясын, апоптозды тудыратын, қабынуға қарсы және антиоксиданттық қасиеттерімен көрсетеді.23513 14 6Gliotoxinsc 201299Gliotoxin – токсикалық эпиполитидиоксиопиперазин метаболиті, иммуносупрессивті микотоксин екені дәлелденген. Апоптозды тудыру және NF κB активациясын тежеу қабілетіне ие.67 99 2α гидрокси фарнезил фосфондық қышқылыsc 205200α гидрокси фарнезил фосфондық қышқылы – фарнезилтрансферазаның бәсекеге қабілетті ингибиторы және Ras өңдеуін тежейді.148796 53 6