Кіріспе

Футбол стадионы, сол жерде салынған жаңа стадион.

Кемал Стафа стадионы, екінші дүниежүзілік соғыс батыры Кемал Стафаның (1920–1942) құрметіне аталған, ұлттық стадион және Тиранадағы ең ірі футбол стадионы болды. Құрылысы 1939 жылы басталып, 1946 жылы Балқан кубогы үшін ашылды, сол турнирде Албания ұлттық футбол құрамасы жеңіс одіс. Стадион Албания Суперлигасының және ұлттық құраманың футбол матчтарына, жеңіл атлетика жарыстарына, сондай-ақ алты албан Спартакиадасына пайдаланылды. 1974 жылы 35 000 көрерменге дейін сыйымдылығы арттырылса да, 1990 жылдары стадионда орындықтар орнатылып, сыйымдылығы 19 700-ге дейін төмендетілді. 2016 жылдың маусым айында стадион бұзылып, оның орнына «Arena Kombëtare» деп аталған жаңа ұлттық стадион салынды, ол сол жерде бой көтеріп, 2019 жылдың қарашасында ашылды. 2022 жылы қайта жаңартылды. Албания Футбол федерациясы мен Албания үкіметі стадионға меншік құқығын бөліседі: федерация 75% үлеске, ал үкімет 25% үлеске ие.

Тарих

Бастапқы стадион Флоренция қаласынан шыққан жас фашист сәулетші, Джирардо Бозионың ойынша, Олимпиадалық стадион нысанында салынған. Оның жоспарланған сыйымдылығы 15 000 адамды құрады; сол кезде Тиранада 60 000-нан аз адам тұрғандықтан, стадион жеткілікті болған еді. Стадион Албания ұлттық футбол құрамасы және Тирана қаласындағы албан футбол клубтарының – KF Тирана, Партизани және Динамоның өз алаңындағы ойындары үшін пайдаланылады. 2010 жылдың жазында Албания футбол федерациясы (ФСХФ) мен Албания үкіметі стадионның тағдыры мәселесінде келіспеушілікке ұшырады. УЕФА-ның қолдауымен ФСХФ стадионды сатудың орнына, үкімет оны ФСХФ-қа толығымен сыйға бергені жөнінде, ал стадионды қайта жаңғырту үшін УЕФА қаржыландыруын алу шартымен ұсыныс жасады. 2010 жылдың 8 қазанында Албания премьер-министрі Сали Бериша 2012 жылы тойланатын Албанияның тәуелсіздік жариялауының 100 жылдығына орай Тиранада жаңа ұлттық стадион салынатынын мәлімдеді. Албания футбол федерациясы мен үкімет мақұлдаған жаңа стадион, ескі стадионның орнына салынады. Орындықтар саны 22 500-ден аспауы тиіс. Жалпы құрылыс құны шамамен 60 миллион еуроны құрайды, ал стадионның 75% меншік құқығы Албания футбол федерациясына, ал қалған 25% Албания үкіметіне тиесілі болады. Аяқталғаннан кейін стадион УЕФА-ның ең жоғары санаты – төртінші санатқа жатады деп күтілуде, сонымен қатар Чемпиондар лигасының финалдық матчтарын қабылдау мүмкіндігі де бар. Ескі стадионды бұзу жұмыстары 2016 жылдың маусым айында басталды.

Атауын өзгерту

2010 жылдың қаңтар айында көрнекті албан футболшысы Панажот Паноның қайтыс болуынан кейін, "Партизан Тирана" клубы және Албанияның Мәдениет, жастар және спорт министрі Албания үкіметіне стадионды осы белгілі футболшының атымен атау туралы ресми өтініш жолдады.

Кемал Стафаның "қаһары"

2000-жылдардың басында албандық БАҚ стадионды басқа ұлттық командалар үшін "қарғыс" деп санады, себебі Албания өз алаңында сирек жеңіліске ұшырайтын. 2001 жылдың қыркүйегінен 2004 жылдың қазанына дейінгі кезеңде Албания осы алаңда жеңіліссіз өтті. 2004 жылы Еуропа чемпионатын жеңіп алған Грекия сияқты көрнекті ұлттық командалар 2004 жылы Албанияға есе жіберді, ал Швеция, Ирландия Республикасы, Швейцария және Болгария командалары қауіпті аренада қызыл сызықтан өткен тең түсуге мәжбүр болды. Осы кезеңге дейін, 1986 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінде болашақ жартылай финалист Бельгия "Кемал Стафа" стадионында 2:0 есебімен жеңілді.