Кіріспе

Сенат ғимараты, Уэльс Парламенті ғимараты

1990 жылдары Кардифф шығанағының бөгеті салынып, аймақ өзгеріске ұшырады және Кардифф шығанағы деп аталды. Ғимарат Кардифф шығанағына оңтүстік-батысқа қарай беткейленген, оның барлық жағы әйнекпен қапталған, биік болат шатыры мен ағаш төбесі басым. Ғимаратта үш қабат бар: бірінші және екінші қабаттар жұртшылыққа ашық, ал бірінші қабат лауазымды тұлғаларға арналған жеке кеңістік. Ғимарат мүмкіндігінше ашық және қолжетімді болу үшін жобаланған. Сәулетшілер, Ричард Роджерс Партнерлігі (RRP) былай деді: «Бұл ғимарат оқшауланған, жабық құрылыс болмауы керек еді. Керісінше, ол Кардифф шығанағына және одан тысқары аймаққа қарап тұратын ашық кеңістік болуға тиіс, Парламенттің ішкі жұмысын көрнекті етуге және демократиялық процеске қоғамның қатысуын ынталандыруға мүмкіндік беруі керек». Ғимараттың негізгі бөлігі – «Сиамбр» деп аталатын отырыстар залы, онда қоғамдық көру галереясы бар. Ғимараттың басқа да бөліктеріне бірінші қабаттағы «Neuadd» – негізгі қабылдау залы және екінші қабаттағы «Oriel» жатады. Үш комитет залы мен «Cwrt» бірінші қабатта орналасқан. Барлық материалдық және еңбек шығындарының 36%-ы Уэльсте жұмсалды, шамамен 1000 тонна уэльс тақтасы қолданылды. Ғимараттың экологиялық ерекшеліктері осы мүмкіндіктерден айырылған ғимараттармен салыстырғанда энергияны 30%-дан 50%-ға дейін үнемдеуге мүмкіндік берді. Бұл мүмкіндіктерге жер астынан 100 метр тереңдікке бұрғыланған 27 құбыр кіреді, суық ауа райында су құбырлар арқылы сорғыланып, геотермальдық энергияның көмегімен 14°C-қа дейін қыздырылады.

Ішкі көрінісі және мазмұны

Y Siambr (Палата; ) – Сенаттың (Сенэд) барлық 60 мүшесін дөңгелек құралымда, күмбездің астында орналастыратын талқылау палатасы. Сиамбрді уақытша қабырғаларды алып тастау арқылы болашақта 80 мүшеге дейін ұлғайтуға болады. Жоғары қабатта талқылау палатасына қарайтын және қауіпсіздік шынысымен бөлінген қоғамдық көру галереясы орналасқан. Лайвдтың үстелінің алдында салтанатты шүберек орналасқан. Мельбурндық алтын шебер Фортунато Роккаға 2002 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті оны жасауды тапсырды. Шүберекті жасауға 300 сағат уақыт кетті, ол алтын, күміс және мыстан жасалған. 2006 жылы оның құны шамамен 10,500 фунт стерлинг (25,000 А$ ) болды және ол ашылу салтанатында Ұлттық Ассамблеяға тапсырылды. Көрермендер ғимаратқа Y Neuadd ("The Hall") арқылы кіреді. Бірінші қабатта қоғамдық қабылдау және ақпараттық орталық орналасқан. Қабылдау бөлмесінде үлкен тақта және шыны үстел, сондай-ақ күмбез бар. Үстелдің сол жағындағы баспалдақ екінші қабаттағы Oriel-ге апарады. Yr Oriel ("Галерея", ; ) – Y Siambr және комитеттер бөлмелеріне көрініс ашатын қоғамдық отыру және көрме алаңы. Үлкен қуысқа айнала орналасқан шыны еден, келушілерге екі қабат төмендегі Сиамбрге қарауға мүмкіндік береді. Neuadd және Oriel аймандары үшін таңдалған Swan креслолары Даниялық Fritz Hansen компаниясынан, ал олардың дизайны 1958 жылы Арне Якобсенге тиесілі. Y Cwrt ("Аула"; ) – төменгі қабатта орналасқан, онда депутаттардың шай ішетін бөлмесі, баспасөз брифингі өткізілетін бөлме, сондай-ақ Сиамбр мен комитеттер бөлмелеріне кіруге мүмкіндік бар. Оған тек Сенат мүшелері, Сенаттың қызметкерлері және баспасөз өкілдері ғана кіре алады. Канададан әкелінген батыс қызыл кедр ағашынан жасалған иілімді төбе, ғимараттың әртүрлі бөліктерімен жалғасады. Оны BCL Timber Projects (Тейлор Вудроумен шарттық қарым-қатынаста) өндірді және орнатты.

Көркем шығарма

Төрт өнер туындысы бастапқыда Ұлттық Ассамблеяның тапсырысы бойынша декоративті де, функционалды да болу үшін жасалған; олардың жалпы құны 300 000 фунт стерлингті құрады. Суонсидегі суретші Александр Белещенко Сиамбрдың орталығында орналасқан дөңгелек және күмбезді «Уэльс жүрегін» (Heart of Wales) жобалап, жасады. Ол кең, көк және алтын шыныдан жасалған және төменнен жарықтандырылған. Мартин Ричман 270 матамен қапталған дыбыс сіңіретін панельдерді жобалап, жасады, олар боялып, сурет салынған. Америкалық мүсінші Дэнни Лейн «Ассамблея алаңы» (Assembly Field) деп аталатын жел қоршауын жобалап, жасады. Онда 32 шыны тақтадан тұратын бес параллель қатар бар және ол Кардифф шығанағынан соғатын күшті желден халықты қорғау мақсатында жасалған. Ол Plinth-тегі «Кездесу орнын» (The Meeting Place) құрды, ол 45 тонналық шиферден машинамен кесілген 39 шифер тақташадан тұрады; шифер Солтүстік Уэльстегі Cwt y Bugail карьерінен алынған. Бұл ғимараттың оңтүстігіндегі бейресми отыру орны. Харрис бұл жұмысты былай бағалады: «Мен ғимараттың жанында орналасқан, ғимаратқа жақын, бірақ адамдарға қолдануға ыңғайлы, тыныш жерде отырып, уақыт өткізе алатын кеңістік құруды қаладым». Уэльстік мүсінші және темірші Ангарад Пирс Джонс 2021 жылы ашылған «Уэльстің үш картасын» (Tri Map o Gymru) жобалап, жасады. Олар Уэльстің үш үлкен болат картасынан тұрады, ең кішісі Сенаттың 5 сайлау аймағының шекараларын, екіншісі Сенаттың 40 сайлау округінің шекараларын көрсетеді, ал ең үлкені Уэльстің ландшафтын бейнелейді және салмағы мен ені 2 метрден асады. Рим Сенаты (Senatus Romanus) өзінің атауында «senatus» сөзін қолданды, ол латын сөзі «senex»-тен алынған, яғни «қарт», «қарттық», «ақсақал» немесе «ақсақалдар кеңесі».

Шығындар мен уақыттың артуының уақыт кестесі

Сенат ғимаратының құны 1997 жылы 12 миллион фунт стерлингтен 2006 жылы 69,6 миллион фунт стерлингке дейін өсті, бұл 580% құрады. 2008 жылдың наурыз айында Уэльс аудиторлық қызметі жариялаған есепте, бұл өсімнің себебі 12 миллион фунт стерлингтік бастапқы бағалау ғимараттың соңғы талаптарына сәйкес толық жобаға негізделмегендігі болды. Сонымен қатар, АҚШ-та 11 қыркүйекте болған терактіден кейін күтілмеген қауіпсіздік шаралары қабылданды. 2001 жылы жоба тоқтатылғаннан кейін, ғимараттың екінші кезеңін салуға жасалған келісімшарт белгілі бір бағамен жобалау және құрылыс жүргізу шарты болды, бұл бірінші кезеңмен салыстырғанда шығындарды тиянақтырақ бақылауға мүмкіндік берді. 2011 жылы ресми деректер бойынша, ғимарат ашылғаннан бері оны жөндеуге 157 000 фунттан астам қаржы жұмсалды, оның ішінде электр жөндеуіне 29 000 фунт, есіктерді жөндеуге 25 000 фунт және сантехникалық жұмыстарға 19 000 фунт жұмсалды. Бұған қоса, Vinci Construction компаниясы келісімшарт талаптарына сәйкес тағы да бірқатар жөндеу жұмыстарын жүргізді. Tŷ Hywel Сенат комиссиясының қызметкерлеріне, Мәжіліс депутаттарына, Премьер-министрге және басқа министрлерге резиденция болып табылады. 2008 жылдың 26 маусымында Уэльс принці Siambr Hywel-ді ресми түрде ашты, ол сол кездегі Ұлттық Ассамблеяның жастар дебаттар залы және білім беру орталығы болды. Ол 1999-2006 жылдар аралығында Сенат ғимараты салынып жатқан кезде Ұлттық Ассамблея пайдаланған дебаттар залында орналасқан. Сенат ғимаратын Tŷ Hywel-ге жалғастыратын екі жабық көпір бар. Көпірлердің құрылысы 2004 жылдың қыркүйегінде басталды және 2005 жылдың желтоқсанында аяқталды. Пирхед ғимараты 1897 жылы ашылды және оны Уильям Фрейм жобалады. Бұл ғимарат бастапқыда Бьют док компаниясының бас кеңсесі болды, ал 1947 жылы Кардифф портының әкімшілік кеңсесіне айналды. 2001 жылдың мамыр айында ғимарат «Пирхедтегі Ассамблея» деп қайта ашылды, ол Ұлттық Ассамблеяның келушілер мен білім беру орталығы болды. 2010 жылдың 1 наурызында ғимарат Уэльс тарихы мұражайы және көрмесі ретінде қайтадан жұртшылыққа ашылды. 2008 жылы Элис Томас Пирхед ғимаратында Бутаун, Кардифф доктары және Уэльстің өзін-өзі басқаруындағы қара қоғамның тарихы көрсетілетінін мәлімдеді.

Танымал мәдениетте

Сенат ғимараты "Секс және Сенат" деп аталатын дауға тартылды. Кардифф қаласында түсірілген S4C валлий тіліндегі телебағдарламасының "Каардифф" эпизоды, эпизодтың көрсетілуі кезінде секстік мазмұны бар кадрлар түсірілгенінде басталды, бұл кадрлар телестудияда емес, Сенат ғимаратының дәретханасында түсірілді. Уэльс Ұлттық Ассамблеясы Комиссиясы Neuadd аймағында, Сенат ғимаратының дәліздерінде және сәбилер киімін ауыстыратын бөлмеде бір сахнаны түсіруге рұқсат бергенімен, кадрдың мәні туралы хабардар болмады. "Доктор Кто" сериалының "Лазар эксперименті" эпизоды, сондай-ақ "The Almost People" эпизодының соңы Сенат ғимаратында түсірілді. "Торчвуд" сериалы да Сенат ғимаратын "Meat" эпизодында пайдаланды, онда Гвен Купер мен Рис Уильямс Сенат ғимаратының сатыларында отырған.

Ғимарат

2006 жылы Британдық сәулетшілердің Корольдік институты ұсынған Стерлинг сыйлығына ие болды. Мадридтің Барахас әуежайының 4-терминалы да RRP дизайны болғандықтан марапатқа ие болды. 2006 жылы Премьер-министрдің «Үздік қоғамдық ғимарат» сыйлығына ұсынылды. «Архитекторлар журналының» ең сүйікті 50 ғимараты тізіміне енді. BREEAM жүйесімен «Үздік» сертификатына ие болды, бұл Уэльсте берілген ең жоғары сертификат. 2006 жылғы «Building Services Awards» сыйлығында «Жылдың ірі жобасы» аталымын жеңіп алды, бұл сыйлық «Building Sustainable Design» және «Electrical and Mechanical Contractor» журналдарымен ұйымдастырылды. 2006 жылғы «Natural Stone Awards» сыйлығында «Slate» сыйлығын алды. Британдық құрылыс болат конструкциялар қауымдастығының 2006 жылғы «Құрылымдық болат дизайн» сыйлығымен марапатталды. «Waterfront Center» ұйымынан 2006 жылғы «Су жағалауындағы үздіклік» сыйлығын, «Коммерциялық және аралас пайдалану» санатында алды. 2008 жылы «Civic Trust» сыйлығының иегері атанды. 2007 жылғы «Chicago Athenaeum» Халықаралық сәулет сыйлығымен марапатталды.

Жеке сыйлық

Джереми Уильямс (Taylor Woodrow Construction компаниясынан) 2006 жылы Кәсіби инженерлер қоғамы Сенат ғимаратын салудағы жұмысы үшін «Жылдың құрылыс менеджері» сыйлығын жеңіп алды. Ол сондай-ақ 25 миллион фунт стерлингтен астам сомадағы жаңа құрылыс/жөндеу жобалары категориясында алтын медальді де жеңіп алды.