Кіріспе

1773 жылы құрылған швед балеті

Швед Корольдік балеті – Еуропадағы ең көне балет труппаларының бірі. Стокгольмде орналасқан бұл балет 1773 жылы Швеция королі Густав III-тің ұлттық мәдени жобасының бөлігі ретінде, француз және итальяндықтардың бұл саладағы басымдығына жауап ретінде құрылды. Ол сонымен қатар Швед Корольдік операсын және Корольдік драма театрын да құрды. Бұлардың барлығы бастапқыда Больхусет театрының ескі ғимаратында орналасқан. Балет труппасы Корольдік швед операсының ашылуымен бірге құрылды және осы операдан бері оның үйі ретінде танылады.

Тарих

1773 жылы Швецияда актерлік өнер, опера әншісі және балет биісі сияқты мәдени кәсіптердің барлығын шетелдік труппалар орындады. Балеттің алғашқы қойылымы швед сарайында 1638 жылы Антуан де Больедің француз балет труппасы Кристина патшайымының сарайына шақырылғанда болды, ал сол ғасырдың соңында Болльхус театрында шетелдік театр труппалары алғашқы қоғамдық балет қойылымын орындады. 1737–1753 жылдар аралығындағы кезеңнен басқа, осы уақытта алғашқы кәсіби швед актерлер труппасы Болльхусте өнер көрсетті; осы кезеңде балеттер осы труппадағы алғашқы швед бишілерімен орындалды. Мүмкін, алғашқы балеттік қойылым 1738 жылдың тамызында Олоф фон Далиннің «Кішіркейген» («Den afvundsiuke») пьесасында болды. Дегенмен, осы алғашқы бишілердің есімдері белгісіз. Олар, мүмкін, Жан Маркардтан би шебері ретінде білім алған, ал бишілердің бірі Габриэль Сенак француз болған. Бірақ 1753 жылы Болльхустегі алғашқы швед балеті, театры және операсы таратылды. Густав III осы кәсіптерде жергілікті таланттарды қалыптастыру және тәрбиелеуді қалаған. Ол балетте де, театрда да бірдей әдіс қолданды: шетелдік мамандардан білім алған алғашқы буын бишілерін дайындады. 1773 жылы өзінің ұлттық сахнасын құру үшін француз театр труппасын жұмыстан шығарғанда, ол осы труппаның көптеген француз билерін сақтап қалды. Франция, Италия және Бельгиядан келген Антуан Бурннвилл, Луи Галлодье, Джованна Басси және Джули Аликс де ла Фей сияқты бишілер швед студенттерін орындау және оқыту үшін шақырылды. Труппаның алғашқы студенттерінің көпшілігі патша сарайындағы қызметкерлердің және кәсіби музыканттардың балаларынан алынды, сондай-ақ театр мен операның алғашқы студенттері де осы топтан болды. 1773 жылғы ұлттық сахнадағы алғашқы балет труппасында бұрынғы кәсіби тәжірибесі бар жергілікті таланттар өте аз болды; олардың бірі Шарлотта Слотцберг болды, оны есімімен белгілі алғашқы швед балеринасы деп санауға болады. XVIII ғасырдағы швед балетінің ең үлкен жетістігі – Галлодьенің «Густав Адольф және Эбба Брахе» (1786) операсына қойған балеті саналады; сондай-ақ Антуан Бурннвиллдің «Балықтар» (1789) балеті де үлкен сәттіге ие болды. Балет бастапқыда операмен тығыз байланысты болды: балеттер опера қойылымдарының бір бөлігі болды, ал бишілер Корольдік драма театрында да белсенділік танытты. Швед Корольдік операсы 1806 және 1809–1812 жылдар аралығында жабылғанда, балет жабылмады, тек театрға көшірілді. XIX ғасырда жаңа балеттер үнемі қойылды, ал ескілері сирек орындалды. Луи Деландтың «Комикалық балет» (En komisk balett) 1796 мен 1809 жылдар аралығында 127 рет қойылды, содан кейін «La Fille Mal Gardée» 1812–1842 жылдары 54 рет сахналанды. Август Бурннвилл 1839, 1847, 1857, 1858 және 1861–1864 жылдары қонақ балетмейстер ретінде жұмыс істеді, ал оның сүйікті швед балериналары Шарлотта Норберг және Йоханна Сандберг студенттерге оның техникасын үйретті. Балет 19 ғасырдың соңында құлдырап кеткен деп есептеледі. Андерс Селиндр мен Софи Дагуен 1856 жылы жұмыстан шығарылғаннан кейін балет операға қосымша ретінде пайдаланылды, тәуелсіз өнер түрі ретінде емес, және Бурннвиллдің шәкірті Сигурд Лунд мұны тоқтатуға жеткілікті тәуелсіз болған жоқ. Балет тек 1913 жылы тәуелсіз формаға қайта оралды. Корольдік швед оркестрі (Kungliga Hovkapellet), Корольдік швед операсының оркестрі, Корольдік швед балетіне серіктес етеді. Николас Лерише – Корольдік швед балетінің директоры. Биргитта Свенден – Корольдік швед операсының бас директоры. Operans Balettklubb мүшелері Корольдік швед балетін қолдайды.

Стокгольм 59° солтүстік

Стокгольм 59° Солтүстік – Корольдік швед балетінен шақырылған солист-бишілердің камералық тобы. Көркемдік жетекшісі – Миа Хелте.