Кіріспе

Шайендер бейбітшілік басшысы

Жұқа Аю (шайен тілінде Awoninahku, шамамен 1813–1864), кейде Аш Аю деп аударылады, шайендердің бейбітшілік басшысы болды. Ол Қырық Төрттік Кеңестің мүшесі болды, бұл кеңес Америка Құрама Штаттарының жайылмалы қоныс салушыларымен бейбітшілікті сақтауға арналған тайпалық басқару органы еді. Жұқа Аюдың ең белгілі бейбіт келісімдері Форт-Уайз шартын қамтиды. Жұқа Аю оны тұруға тым шаршағандықтан мойын бұрды.

Қарым-қатынастар

Жасыл Аюдың Буль-Мерсе деген ағасы болған. 1864 жылы Буль-Мерсе Ит Сарыбаздарының басшысы болды және ол көп жылдар бойы осы лауазымды сақтап қалды. Жасыл Аю да тығыз жұмыс істеді және өмірінің соңғы онжылдығында Қара Қазан сияқты бейбітшілік басшысымен бірге Қырық Төрт кеңесінің құрамында қызмет етті. Агент Томас Фицпатрик Форт-Аткинсон бекінісінде кеңес өткізіп, жазық далалық тайпаларды кейінірек Ларами фортында өтетін үлкен бейбітшілік кеңесіне қатысуға көндіруге тырысты. Шейендер мәдениетінде тіпті ұл балаға да соққы беру – намысқа тигізу саналады, сондықтан Жасыл Аю осы шабуылға қатты ашуланды. Кеңес халықты америкалықтармен бейбітшілікке ұмтылуға бағыттап, ықпал етуге тырысты. Кеңес басшысы болып тағайындалған адам жаңа басшылар көбінесе шыққан соғыс қоғамдарының құрамынан шығуы керек еді. Олар мал ұрлап, әскерлер мен қоныс аударушылармен шайқасты. Ит Сарыбаздары өздерінің мінез-құлқы үшін тайпадан қуылды және тайпаға бағынбайтын, өздерінің жолын ұстанғандар деп есептелді. Дегенмен, олардың қауқарлы мінезі бейбітшілік іздеген Шейендерге көп қиындықтар туғызды.

Форт-Уайз келісім-шарты

1857 жылдың қазан айында Басшы Лейн Бэр және тағы үш шайен басшысы Уильям Бентке Республика өзені бойындағы Самнер әскерлерінің өз халқына жасаған шабуылдары туралы алаңдауларын білдірді. Бұл келісім шайен және арапахо басшыларымен жасалды, нәтижесінде олардың жерінен шамамен 40 миллион акр аймақ алынып тасталды. Шайендер келісімде оларға бөлінген, бифалдардың аз болған шағын қорыққа күштеп орналасуға дайын болмады.

Вашингтон қаласында кездесу

1863 жылдың 27 наурызында Шайендердің Lean Bear, War Bonnet және Standing in Water сияқты басшыларының, сондай-ақ екі Киова әйелінің құрамындағы он төрт жазық тайпасының делегациясы Ақ үйдің шығыс залында Президент Авраам Линкольнмен кездесті. Бұл кездесу жергілікті тайпалар мен ақ қоныс аударушылар арасындағы қақтығыстардан кейін, Оңтүстік жазық тайпалары Конфедерация тарапына шығуы мүмкін деген қорқыныш туғаннан кейін ұйымдастырылды. Lean Bear президенттен ақ американдықтарының зорлық-зомбылық әрекеттерін тоқтатуын өтінді, осылайша үндістер мен ақтар жазықтарды қауіпсізденбей жүріп кезеді. Линкольн басшыларға олардың үнді халқының табиғатынан зорлыққа бейім екенін айтты. Сондай-ақ Линкольн Оңтүстік жазық үндістерінен Америка Азамат соғысында бейтарап болуын және ол келісімге келе алатындарға бейбітшілік медальдарын беруге дайын екенін сұрады. Lean Bear президенттен өзінің және басқа басшылардың үйге қайту жолында көмектесуін сұрады. Бейбіт кездесу болатынына сенімді болған Lean Bear өзінің бейбіт ниеттерін көрсету үшін әскерлермен жеке кездесуге барды. Eayre өз әскерлеріне Lean Bear-ға оқ атуға бұйрық берді, ол жараланып, жылқысынан құлап түсті. Содан кейін солдаттар оның денесінің үстінен өтіп бара жатып, оған бірнеше рет оқ атты. Қара қазанның бейбітшілікті сақтауға жасаған барлық күш-жігеріне қарамастан, Оңтүстік жазықтардағы үнді жауынгерлерінің шабуылдары күрт өсті, ал кекшіл тайпалар фермаларды және жолдарды өртеп, қоныс аударушылар мен олардың малын ұрлады. Lean Bear туралы мәліметтерде әдетте Lean Bear деп саналатын Шайеннің бейбітшілік басшысының суреті қолданылады. Lean Bear-дың өмірінің кейбір бөлімдері Джордж Бёрд Гриннелл жинаған "Шайен лагерьлерінің оттары" атты фольклорлық кітапта сипатталған.