Кіріспе

Ф. Скотт Фицджеральдтың "Қысқы армандар" әңгімесі – Ф. Скотт Фицджеральдтың 1922 жылғы желтоқсанда "Метрополитан" журналында алғаш жарияланған, ал кейін 1926 жылы "Қайғылы жас жігіттердің жинағында" топтастырылған әңгімесі. Сюжеті жас шағындағы бір жігіттің жоғарғы әлеуметтік топқа жататын әйелдің махаббатына қол жеткізуге жасаған әрекеттеріне арналған. Көптеген антологияларда кездесетін бұл әңгіме Фицджеральдтың ең көрнекті туындыларының бірі саналады, себебі ол "жастық кездегі иллюзиялардың қайғылы жоғалуын" тебірендіре суреттейді. Фицджеральдтың туындылар жинағында бұл әңгіме "Гетсби тобына" жатқызылады, өйткені оның көптеген тақырыптары 1925 жылы жарық көрген оның танымал романы "Ұлы Гетсбиде" одан әрі дамытылды. 1925 жылғы маусымда редакторы Макс Перкинске жазған хатында Фицджеральд "Қысқы армандарды" "Гетсби идеясының алғашқы нұсқасы" деп атады.

Өмірбаян

Қысқа әңгіме Фицджеральдтың Женевра Кингке деген сәтсіз романтикалық құштарлығына негізделген. Чикаголық банкирлер отбасының бай мұрагері Женевра, ерекше бағындырылған тәрбие алды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чикаго қоғамындағы "Үлкен Төрттік" элиталық дебютанттардың құрамында болды. Жасөспірім шағында Женевра мен Фицджеральд тайғақ шанамен сырғанау кешінде танысып, 1915 жылдан 1917 жылға дейін өркендемей қалған махаббатқа ие болды, бірақ олардың қарым-қатынасы Женевраның билеуші әкесі Чарльз Г. Кингтің әсерлі жас жазушыны жазалап, "кедей жігіттер бай қыздарға үйленуді ойламауы керек" деп тікелей айтқаннан кейін аяқталды. Әкесінің кеңесін тыңдап, Женевра Фицджеральдтың қаржылық мүмкіндіктерінің болмауына байланысты одан бас тартты. Фицджеральд кейін Женевра оны "ең жоғары дәрежеде жалықтырып, немқұрайлылықпен" қабылдағанын айтты. Әңгімеге сүйенсек, "Фицджеральд Кингке соншалықты ғашық болған, жылдар бойы оны еске алғанда көздерінен жас шығып тұрған".

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Декстер Грин - американдық орта батыстың "ескі ақша" элитасының бір бөлігі болуға ұмтылған Миннесотаның ауылдық жерінде туған орта тап жас жігіт. Оның әкесі қаладағы ең табысты азық-түлік дүкенінің иесі. Ақша табу үшін Декстер Миннесота штатының Black Bear Lake қаласындағы гольф клубында жасөспірімдер арасында кади болып жұмыс істейді. Ол Джудидің қызметшісі болудан гөрі жұмысынан кетеді, өйткені ол оның құлшынысты қызметшілерінің бірі ретінде әрекет ете алмайды. Колледжден кейін Декстер кір жуу бизнесіне серіктестікке түседі. Ол Шерри Айленд гольф клубына оралады және оны бұрын өзі атқарған бай адамдармен гольф ойнауға шақырады. Ол гольф алаңына Джуди Джонсқа қайтадан кездеседі, бірақ қазір ол жасы үлкен және әдемірек. Кешке қарай Қара аю көлінде Декстер мотоциклмен жүзіп бара жатқан Джудиді кездестіреді. Ол қайықты жүргізуді сұрайды, ал артында аквапланингімен жүреді. Осы кездесуден кейін Джуди Декстерді кешкі асқа шақырады, романтика гүлдейді. Алайда, ол көп ұзамай оның жасырын романтикамен айналысатын оншама жігіттердің бірі екенін біледі. Он сегіз айдан кейін Джуди Флоридада демалып жатқан кезде Декстер Ирен Шерермен, мейірімді, бірақ қарапайым көрінетін қызмен үйленіп алады. Алайда Джуди қайтып келгенде, ол қайтадан Декстердің махаббатын тұзаққа түсіріп, оған үйленуге ұсыныс жасайды. Декстер Айринмен болған келісімін бұзады, бірақ бір айдан кейін Джуди оны қайтадан тастап кетеді. Осы қайталанатын жүрегі жараланған жағдайды жеңе алмай, Декстер Ұлы соғыста соғысу үшін американдық экспедициялық күштерге қосылады. Жеті жылдан кейін Декстер Нью-Йоркте табысты бизнесменге айналды. Ол бай болып кетті, бірақ үйіне көп жылдан бері бармаған. Бір күні Девлин деген адам Декстерге келіп, іскерлік іспен айналысады. Кездесу барысында Девлин Джуди Симс - бұрынғы Джуди Джонс - өзінің бір досының әйелі екенін айтады. Девлин Джудидің сұлулығы қалай жоғалып кеткенін және күйеуі оған қалай қатыгездікпен қарағанын айтады. Бұл жаңалық Декстерді жігерлендіреді, өйткені ол әлі де Джудиді жақсы көреді. Кейінірек Декстер арманының жойылғанын және ешқашан үйіне қайтып оралмайтынын түсінеді.

Сыни жауап

Фицджеральдтың өмірбаясын жазған Мэтью Бруколи "Қысқы армандар" әңгімесін "Гетсби әңгімелерінің ең күштісі" деп сипаттады. Ол былай деді:

Ғалым Тим Рэнделл "Қысқы армандар" Фицджеральдтың "диалектикалық метафикцияға" қол жеткізген көрнекті әдеби жетістігі ретінде қарастырылуы керек деп санайды, онда ол "сыныптық қатынастар мен баспа мәдениетін" шеберлікпен сынға алады. Фицджеральдтың әңгімесі "үстем таптың мүдделерін бүкіл қоғам үшін мағына мен "шындықтың" ұжымдық бастауы ретінде көрсетеді" және "сыныптық антагонизмнің ықпалымен туындаған қарсы, ұжымдық мағыналардың мүмкіндігін" білдіреді. Рэнделлдің пікірінше, бұл әңгімеде "ұжымдық мағынаның жетіспеуі" салдарынан жас адамның қазіргі заманға бейімделмеуі және оның өзіне-өзі сырқаттық пен қайғыға батуы суреттелген.