Кіріспе

Эсватинидегі бала еңбегі туралы шолу
Эсватинидегі бала еңбегі – ел халқының көп бөлігін қамтитын және даулы мәселе. Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) бала еңбегін адам құқықтарының бұзылуы ретінде қарастырады, себебі ол «балаларды олардың балалық шағынан, әлеуетінен және қадір-қасиетінен айырып, физикалық және психикалық дамуына зиян келтіретін жұмыс» деп анықталған. Сонымен қатар, бала еңбегі баланың мектепке баруына немесе білім алуына кедеріл келтіреді, сондықтан ол зиянды. Свази еңбек тарихы отарлық кезеңде балалардың еңбек саласына қосқан үлесін бұрын мойындамаған, мүмкін, балалар көбінесе жеке тұлға ретінде емес, ата-аналарының жалғасы ретінде қарастырылғандықтан. ЖИТС-ке байланысты жетім қалған балалар да арзан еңбекпен пайдалану қаупіне тап болады. 2006 жылы Эсватинидегі секс-саудаға қатысқан барлық балалардың жартысы жетім балалар еді. Бұл бала еңбегіне түсіп қалу қаупін тудырады, онда келесі ұрпақ та отбасының кедейлігі салдарынан бала еңбегіне мәжбүр болады. Атап айтқанда, көлік құнының жоғары болуы Африканың көптеген елдеріндегі кедей балалардың мектепке баруына кедеріл келтіреді. Эсватини – төменгі орташа табысқа ие ел, бірақ байлықтың тең емес бөлінуіне байланысты ауыр кедейлік те бар. Елдің ең бай 10% халқы байлықтың жартысына жуығын иеленсе, ең төменгі 43% халқы созылмалы кедейлікте өмір сүреді. Жетім балалар үшін қауіп жоғары, және көптеген жетім балалар ата-аналарын ЖИТС-тен айырған. Үй шаруашылығындағы балалардың саны да бала еңбегіне сезімталдықты арттырады. Отбасыдағы балалардың саны көбейген сайын баланың құндылығы төмендеп, ата-аналар мен туыстар көп балалы отбасылардан шыққан балаларды қорғауға аз көңіл бөледі. Мысалы, бала еңбек шартына өз еркімен қол қойғаннан кейін жұмыс істеуге рұқсат етілуі керек пе? Оның мақсаты – адам құқықтары туралы келісімге келіп, оларды құлық деңгейінде күшіне енгізу болды. 2002 жылы ҰАҰ Африка Одағымен (АО) алмастырылды, оның көрегендігі – «өз азаматтарымен басқарылатын және әлемдік аренадағы серпінді күшке айналатын біртілді, гүлденген және бейбіт Африка».

1980 жылғы Жұмыспен қамту туралы заң

Эсватини үкіметі бала еңбегін азайту үшін де бірнеше тәуелсіз күш-жігер жұмсады. 1980 жылы «Еңбек туралы» заң қабылданды, онда балалар жұмыс берушінің тікелей туысы болмаса немесе жұмыс негізінен білім беру мақсатын қамтамаса, кез келген өнеркәсіптік жұмысқа тартылмауы міндеттелді. Жоба Эсватиниде 2000 балаға қолдау көрсетті, олардың ішінде бұрыннан еңбекке тартылып, құлыққа ұшырағандар мен оған қауіп төнгендер де болды.

Ауыл шаруашылығы

Әлемдік деңгейде бала еңбекшілердің 58,6%-ы ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. Осының салдарынан, Эсватинидегі бала еңбегінің басым бөлігі ауыл шаруашылығы жұмыстарына тоғысады. Ағаш өнімі, цитрус жемістері және басқа да жемістер, мақта және ет Эсватинидің ауыл шаруашылығы секторы үшін маңызды. Мал өсіру, ауыл шаруашылығы жұмысының бір түрі, бала еңбегінің ең қатыгез түрлерінің бірі саналады. Көмір және алмаз өндіру бұрынғыда маңызды салалар болған, бірақ 1960 жылдан бері олардың маңызы күрт төмендеді.

Жыныстық жұмыс

Коммерциялық жыныстық қанау – бала еңбегінің ең қатыгез түрлерінің бірі, мұнда жетім балалар ерекше осал. Эсватиниде жыныстық қызметпен айналысатын балалардың көп бөлігі туған жерлерінен шалқап тұрады. Жасы келмеген қыздар Оңтүстік Африкаға сатылып, тамақ үшін жыныстық қатынасқа барады.

Туризм

ХХ ғасырдың екінші жартысында Эсватини туристік индустриясы елде соғыс болмауынан және салыстырмалы бейбітшіліктен пайда тапты. Бірақ, туристерді көңілді ету мақсатымен кейде балалар жұмысқа тартылып, оларға дәстүрлі киім кигізіледі. Мысалы, Пиггс Пик қаласының көркейтілген тас жолы бойында балалар туристерге ақы алған үшін би билейді.