Кіріспе

Е.М.Викеснидің мүсіні «Америкалық жаяу әскерінің рухы» – Е.М.Викеснидің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қаза тапқандар мен ардагерлерді құрметтеу үшін жасаған, сығымдалған мыс мүсіні. 1920-1930 жылдары АҚШ-тың қалалары үшін жаппай өндірілген бұл мүсіннің дизайны өз түріндегі ең танымал мүсін болды, одан коллекциялық миниатюралар, естелік заттар және басқа суретшілер жасаған көптеген көшірмелер пайда болды. Оның атауы көбінесе «Дошбой» деп қысқартылады.

Ескерткіштер

Мүсін қамырдан жасалған солдатты бейнелейді, ол сынық ағаш діңгектерінің арасынан өтеді, діңгектерге тікенек сым керілген. Ол сол қолында мылтығын ұстап, оң қолымен жоғары көтеріп, қол гранатасын қысып тұр. Мүсіннің агрессивті дизайны мен қолжетімді бағасы оны өте танымал етті, және елдің әртүрлі қалаларындағы ескерткіштер үшін 150-ден астам көшірмесі жасалды. Смитсоновтың американдық өнер мұражайы қазіргі уақытта 159 орынды тізімдеген. Олардың ішінде 134 түпнұсқа дербес расталған, ал бірнешеуі басқа суретшілердің көшірмелері екені анықталды (әсіресе Джон Полдингтің "Over the Top" мүсіні). Викеснидің өзінің брошюраларында 1930 жылдардың соңында 300-ден астам мүсін болғаны айтылған, бұл Одақтың әрбір штатында кем дегенде біреуін табуға болатынын көрсетеді, бірақ бұл көрсеткіштің артық айтылғанына сенімді. Арканзас штатындағы екі мүсін де Ұлттық тарихи орындар тізіміне жеке тіркелген; біреуі Хеленада, екіншісі Форт-Смитте. Зираттарда, қалалық алаңдарда, саябақтарда, мұражайлардың сыртында, сот үйлерінің алдында және тағы да көптеген жерлерде орнатылған бұл мүсін АҚШ-тағы ашық аудандағы ең көп көрілетін мүсін болып саналады (Азаттық мүсінінен кейін), бірақ көптеген адамдар оны көргенін тіпті білмейді. 1998 жылы Сарасота қаласының тұрғыны, мүсінші Фрэнк Колсон Флорида штатының Сарасота қаласы үшін, ал 2002 жылы Оңтүстік Каролина штатының Колумбия қаласы үшін көшірме жасауға шақырылды. Бұл жаңа көшірмелер болды, ескі "Doughboys" мүсінін алмастыру мақсатында емес, өйткені Сарасотада Викеснидің "Doughboy" мүсіні болған емес. Колумбияның басқа бөлігінде түпнұсқа мүсін бар, бұл қалаға екі мүсінді – түпнұсқа мен көшірмені әкелді. Колсон мен оның ұлы Флорида штатының Клервотер қаласындағы "Doughboy" мүсінін және оның серігі "Америкалық теңіз флотының рухы" мүсінін қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Түпнұсқа "Doughboy" мүсіні 1921 жылы Викесни Грузия штатының Америкуста тұрған кезде аяқталды және Грузия штатының Нэшвилл қаласында орналасқан. Дегенмен, ол орнатылған екінші және ресми түрде ашылған 25-ші мүсін болды. Грузия штатының Нэшвилл қаласындағы мүсіннің ашылу күні екі себепке байланысты кешіктірілді. Біріншіден, оны АҚШ-тың барлық аймақтарына жарнамалық мақсатта пойызбен жіберді, осылайша сатып алушылар өздерінің сатып алғандарын көре алды. Екіншіден, Нэшвилл және Берриен округінің билігі оны көрсету үшін сатып алған биік тұғыр толық төленгенше көрсетуге асықпады. Бірінші орнатылған мүсін Оңтүстік Каролина штатының Гринвилл қаласындағы Фурман университетінде орнатылды. Мүсіншінің туған қаласы Индиана штатының Спенсер қаласындағы мүсін 1927 жылғы 29 мамырда ғана ашылды. Уақыт өте келе және сән өзгерген сайын, осы мүсіндердің көптегені жоғалып, сынды немесе тасталып кетті, сондықтан жақсы күйде сақталғандары қазіргі коллекционерлер үшін аса құнды.

Тақырыптың өзгеруі

"Дойбойдың" серігі ретінде жасалған тағы бір мүсін "Америкалық теңіз флотының рухы" деп аталды. Бұл нұсқада оң қолымен бас киімін жоғары көтеріп, жұмыс киімін киген теңізші бейнеленген. "Дойбойдан" әлдеқайда кем танымал болғандықтан, одан тек жеті данасы ғана жасалды. Барлық белгілі теңізші мүсіндері "Дойбой" мүсінімен бірге жиынның бөлігі ретінде орнатылған, немесе көпірдің екі шетінде орналасқан. 1926 жылғы Friedley Voshardt каталогында, бас киімін сілтеп тұрған орнына екі қолымен үлкен артиллериялық снарядты ұстаған нұсқасы да кездеседі. Америка теңіз флотының рухының тастан жасалған жалғыз нұсқасы Техас штатының Кроуэлл қаласында табылды, бұл туралы 2 қараша 2011 жылғы The Vernon Daily Record газетінде Дэниел Уокер жариялаған. Смитсоновтық мұражайда дұрыс атаумен тек алты мүсін тіркелген (жетіншісі Аризона штатының Кингмен қаласындағы "Дойбой" мүсінімен бірге тізімделген). Флорида штатының Палатка қаласында орналасқан мүсін, мүсінші Рей Фернандес жасаған мүсіннің басқа нұсқасы болып табылады, бірақ Смитсон өнер инвентаризациясы каталогында немесе AskART.com деректер базасында осындай есімді мүсінші туралы ешқандай мәлімет жоқ. Викеснидің 1936 жылғы тізімінде "2 Doughboys, 2 Sailors" деп көрсетілген. Викесни түрлі "добой" позаларын бейнелейтін басқа да нұсқаларды жобалаған, бірақ олардың көпшілігі эскизден әрі өте алмады және ешқайсысы толық көлемде жасалмады. Викесниге тиесілі ең үлкен нұсқа – Огайо штатының Лейкмор қаласында орналасқан үш футтық ерекше мемориал, Смитсоновтық мұражайда "Дойбойдың рухы" деп тізімделген. Ол 1930 жылы авторлық құқыққа алынып, 1938 жылы ашылды. Викесни жасаған түпнұсқадан басқа толық өлшемді "добой" мүсіндерінің бар екені расталмады. Жаңа мәліметтер мен суреттер бұл мүсіннің іс жүзінде "Тынышқан добой" деп аталатынын және 1936 жылы авторлық құқыққа алынғанын көрсетеді.