Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Картайя – Испанияның Хуэльва провинциясындағы (Андалусияның автономды облысы) қала және муниципалитет. 2010 жылы оның халқы 18 415 адамды құрады. Жер ауданы 226,4 км² және халық тығыздығы шаршы километрге 81,34 адам. Қазіргі Картайя қаласын 15 ғасырда Гибралеон маркизі Дон Педро де Суньига құрған. Оның аты финикиялық «Картея» сөзінен шыққан, ол «қала» деген мағынаны білдіреді, яғни бұл жерге одан бұрын қоныстанғандығын көрсетеді. Кейінгі Рим империясы кезеңінен қалған іздер табылды және ерте орта ғасырлардағы шаруа қожалықтарының болуына дәлелдер бар. Муниципалитет экономикасы негізінен бірінші секторға негізделген. Дегенмен, соңғы кезде қызмет көрсету саласы дамып, көңіл көтеру және туризмге бағытталған. Көрші муниципалитеттермен салыстырғанда жан басына шаққандағы табыс жоғары. Эль-Ромпидо және Нуэво-Портилдің жаңа елді мекендері, сондай-ақ басқа да дамулар соңғы онжылдықтарда халықтың айтарлықтай өсуіне әсер етті. Аймақтың танымал көрікті жерлері: бұрынғы Қасиетті Ұш Тұғыр монастыры; Парохиялық шіркеу; Санта-Мария-де-Консоласион шіркеуі; Суньигалардың қамалы; және 4 километрлік жағажайлар (Эль-Ромпидо, Сан-Мигель жағажайы, Нуэво-Портил жағажайы және Эль-Портилдің батыс бөлігі).
Cartaya is a Spanish locality and municipality in the Province of Huelva, (autonomous community of Andalusia). In 2010 it had 18,415 inhabitants. Its surface area is 226.4 km2 and has a density of 81.34 people per km2. The present town of Cartaya was founded in the 15th century by the Marquis of Gibraleón, Don Pedro de Zúñiga. Its name comes from the Phoenician word "Carteia", meaning city, which implies that the site had been settled much earlier. Traces have been found dating from the late Roman Empire and there is evidence of farmsteads from the early medieval period. The municipality's economy is mainly based on the primary sector. However, more recent development has been encouraged in the service sector focused on leisure and tourism. The per capita income is high in comparison to neighboring municipalities. The newer settlements of El Rompido and Nuevo Portil, along with other developments, have contributed to significant population growth over recent decades. Among the area's noteworthy attractions are: the former Convent of the Blessed Trinity; the Parish Church; the Hermitage of Santa María de Consolación; the Castle of the Zuñiga; and 4 kilometers of beaches (El Rompido, San Miguel Beach, Nuevo Portil beach and the westernmost part of El Portil).
Топоним
Картайя топонимі финикиялық тегінен шыққан болуы мүмкін: Карт немесе Картея, яғни «Қала». Андалусия дәуірінде ол қазіргі аталуымен фонетикалық жағынан өте ұқсас qarqaya деп аталған. Картайяны Сан-Рокедегі Либертинорум Картеямен шатастырмау керек.
The toponym Cartaya seems to be of Phoenician origin: Qart or Carteia, meaning The City. In the Andalusian period, it was referred to by the name qarqaya, phonetically very similar to the present. Cartaya should not be confused with Libertinorum Carteia in San Roque.
Гидрология
Негізгі өзен – Картайя және Лепе муниципалитеттерінің шекарасын құрайтын Пиедра өзені. Өзеннің бастауы Эль-Альмендро муниципалитетінде, бірақ көптеген салалары Вильянуэва-де-лос-Кастильехос муниципалитетінің аумағында пайда болады. Бұрын өзен сағасы Ел Ромпидо ауылының жанында орналасқан, оның аты өзен шөгінділеріне соққан мұхит толқындарынан шыққан. Дегенмен, өзен әкелген шөгінділер уақыт өте шығысқа қарай жиналып, «Ньюэва Умбрияның жебесі» және Эль-Портиль лагунасы сияқты нысандардың пайда болуына себеп болды. Картайя муниципалитетінің сумен жабдықталуы басқа муниципалитетте орналасқан Чанза су қоймасынан жүзеге асырылады.
The principal river is the Piedra, which forms the boundary between the municipalities of Cartaya and Lepe. The river's source is in the municipality of El Almendro, although many tributary streams rise in the municipality of Villanueva de los Castillejos. At one time, the river mouth was by the village of El Rompido, whose name derives from the ocean waves breaking against the river sediment. However, the sediments deposited by the river have built up over time in an easterly direction, giving rise to features such as the "Arrow of Nueva Umbria" and the Lagoon of El Portil. The water supply of Cartaya municipality comes from the Chanza Reservoir, situated in another municipality.
Орта ғасырлар
Ал Андалус дәуірінде бұл жерлер Каштем деп аталды. Алғашында Каштем Лабланың Курасының бір бөлігі болды, ол Ғарб әл Андалусқа тиесілі. 1012 жылы Кордова халифатының құлдырауынан кейін ол Хуэльва тайфасының құрамына кірді. 1052 жылы бұл аумақтар Севилья тайфасының бақылауына түсті. 1262 жылы Альфонсо X Даналық Нибла мен Хуэльва қалаларын басып алды және аймақ тағы бір рет христиандық билік астына түсті. Хуэльва провинциясы Португалияның шығысқа қарай кеңеюіне жол бермеу үшін құрылған "Банда Галлеганың" маңызды шекаралық аумағына айналды. 1269 жылы Картайя мен Лепе арасындағы шекара ретінде Пидра өзені бекітілді. Карталар көрсеткендей, сол кезде Пидра теңізге қазіргі Эль-Ромпидо орналасқан жерде құйып жатқан. Сондай-ақ, Маэстро Фернан Гарсияға Гибралеон мен Аямонте арасындағы шекараны белгілеп, осылайша шекара белгілерін қоюға бұйрық бердік. Пидра өзені теңізге құйып, тікелей жоғары қарай ағып, Мертоланың Алкариясына дейін, ал одан Гуадианага дейін Moxonмен жабылған. D. Corpas González-дің 1917 жылғы көшірмесі бойынша.
During the time of Al Andalus, these lands were known as Cashtm. At first, Cashtm was part of the Kūra of Labla, belonging to Għarb al Andalus. After the fall of the Caliphate of Córdoba in 1012, it became part of the Taifa of Huelva. In 1052, these territories came under the control of the Taifa of Seville. In 1262, Alfonso X the Wise captured the cities of Niebla and Huelva and the region came once again under Christian rule. The province of Huelva became an important frontier territory – part of the "Banda Gallega" which was formed to prevent the eastward expansion of Portugal. By 1269, the river Piedra had been established as the border between Cartaya and Lepe. At that time, maps suggest, the Piedra met the sea at the present day site of El Rompido. Otrosí mandamos a Maestre Fernán García [ ] que partiesen los términos entre Gibraleón e Ayamonte e ellos partieronlos e pisieron los moxones de esta guisa. Como caye el río de las Piedras en la Mar e va derechamente arriba e sacude a la Alcaria de Mertola e de esta Alcaria a Moxon cubierto hasta Guadiana.|Según copia de D. Corpas González, 1917.
Картайяның құрылуы
XV-XVI ғасырларда Картая аймағы Зуньига әулетінің билігіне көшті. Айамонте мен Лепе иегері Альфонсо де Гусманның қарсылығына қарамастан, Дон Педро де Зуньига мен Манрике де Лара Пидра өзені арқылы паром өткізу құқығын жеңіп алды. Осы арқылы ол Бербер және Норман қарақшыларының шабуылдарынан өтпелі жолды қорғау үшін Картая қаласын құрды. Жеті жыл өткен соң, қалаға қамал мен шіркеу салуға бұйрық беріп, оның тұрақтылығын арттырды. Алғашқы шіркеу мудехар стилінде салынған, бірақ кейіннен оның орнына қазіргі Сан-Педро шіркеуі салынды. Дегенмен, қаланың батыс жағындағы әсерлі қамал әлі де тұр. Зуньига әулеті Дон Педроның ұрпағы Альваро де Зуньига арқылы Төменгі Андалусиядағы билігін нығайтты. Оның үлкен ұлы Айамонтелік Хуан Альфонсо де Гусман III-тің қызына үйлену арқылы көршілес Лепе және Ла Редондела аймақтарын иеленді. Жергілікті кеме жасау шеберханалары XV ғасырдың басынан-ақ каравельдер жасағанмен, бұл сала ешқашан ұлттық деңгейде маңызға ие болған жоқ. Бұл, ішінара, жергілікті ағаш сапасының нашарлығына байланысты болды, нәтижесінде Кадис шығанағынан Америкаға баруға тыйым салынды. Картая Испанияның теңіз империясы үшін Палос де ла Фронтера немесе Могуер сияқты маңызды қалалар деңгейіне көтеріле алмады. Бірақ, оның теңізшілері Христофор Колумбтың танымал саяхаттарына қатысты. Колумбтың алғашқы саяхатында Талафар, Вискаино және Алонсо Родригес аттары тіркелген. Осы үш адам Екінші Колумбия экспедициясына да қатысқан сияқты, онда олар Родриго Калафар (“Ла Нина” каравелінде), Алонсо Родригес (“Сан-Хуан” кемесінде) және Хуан Вискаино (“Кардера” кемесінде) деп аталған.
During the 15th and 16th centuries, the territory of Cartaya came under the rule of the house of Zuñiga. Against the opposition of Alfonso de Guzmán, lord of Ayamonte and Lepe, Don Pedro de Zuñiga y Manrique de Lara won the right to establish a ferry across the river Piedra. In doing so, he founded the town of Cartaya to defend the crossing against attacks by Berber and Norman pirates. Seven years later, he gave the town greater permanence by ordering the construction of a castle and a church. The original church was built in the Mudéjar style; it was later replaced by the present parish church of San Pedro. The imposing castle, however, still stands on the western edge of the town. The house of Zuñiga consolidated its power in lower Andalusia through Don Pedro's descendant, Álvaro de Zúñiga. His eldest son acquired the neighboring territories of Lepe and La Redondela by marriage to the daughter of Juan Alfonso de Guzmán III of Ayamonte. Although the local shipyards were building caravels as early as the 15th century, this industry never grew to national importance. This was partly because of the perceived poor quality of the local wood, which led ships from the Gulf of Cádiz to be banned from sailing to the Americas. Cartaya never became as important to Spain's maritime empire as some nearby towns, such as Palos de la Frontera or Moguer. Nevertheless, her sailors took part in the famous voyages of Christopher Columbus. Records list the local names Talafar, Vizcaino and Alonso Rodríguez on board the first voyage of Columbus. The same three appear to have returned on the Second Columbian expedition, where they are named as Rodrigo Calafar (aboard the caravel La Niña), Alonso Rodríguez (sailing on the San Juan), and Juan Vizcaíno (on the Cardera).
Қазіргі заман
Қазіргі заманның басында, Мәршімді Мария Діңгезінің ордені осы аймақта монастырь салды, сияқты басқа жақын жерлерде де салған болатын. Дегенмен, жергілікті халықтың саны азайған сияқты. Сан-Мигель-де-Арка-де-Буэй (қазіргі Эль-Ромпидоға жақын) сияқты кейбір ауылдар мүлдем жоғалып кетті. Мүмкін, бұған 1602 жылғы оба эпидемиясы себеп болған шығар. Кейінгі ғасырларда, әсіресе 18 ғасырда, халық саны қайтадан өсе бастады, ал Картая ауылы айтарлықтай кеңейді. Бұл 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісіне қарамастан болды, ол жергілікті ғимараттарға (соның ішінде монастырьға) кең ауқымда зардап келтірген болуы керек. 1804 және 1808 жылдар аралығында Картая Санлукар-де-Баррамеда теңіз провинциясының құрамына кірді. 1833 жылы Испанияның аумақтық қайта ұйымдастырылуына дейін Севилья корольдігінің бөлігі болып қалды, содан кейін Хуэльва провинциясының құрамына енді. 19 ғасырдың соңында Эль-Ромпидо ауылының дамуы басталды. Бұрын Пидраның аузында басқа да ауылдар болғанмен, Эль-Ромпидоның қалыптасуына Альмадраба балық аулау операциясының дамуы себеп болды. Балық аулау өзеннің қарсы бетіндегі "жебе" арқылы жүзеге асырылды. Картаямен байланыс өзеннің сол жағалауынан жасалуы керек болғандықтан, отбасылар сол жерге қоныстанды және тунец балық аулауына қарама-қарсы ауыл пайда болды. Көптеген балықшылар, әсіресе Португалиядан келген иммигранттар, жергілікті әйелдерге үйленді. Алмейда, Брито сияқты португалдық тегі бар есімдер әлі күнге дейін Эль-Ромпидода кең таралған. 20 ғасырдың ортасында Пунта-Умбрия ауылы Картаядан тәуелсіздік алуға ұмтылды. Муниципалдық кеңестің қарсылығына қарамастан, Пунта-Умбрия 1963 жылдың 26 сәуірінде Хуэльва провинциясының жаңа бірлестігіне айналды. Пунта-Умбрия өсіп келе жатқан туризм саласынан пайда көруді үміттене отырып, Эль-Портильді туристік даму үшін мекен ретінде ұсынды. Дегенмен, 1968 жылы бекітілген жоспар көп нәтиже бермеді. Демократияның орнауымен және 1978 жылғы испан конституциясының қабылдануымен Картаяның муниципалдық кеңесі көбірек тәуелсіздікке ие болды. Содан бері Картая Хуэльва провинциясының ең көп халқы бар муниципалитеттерінің біріне айналды.
In the early modern era, the Order of the Blessed Virgin Mary of Mercy founded a convent in the area, as it had in other places nearby. Despite this, the local population seems to have declined. Some villages, such as San Miguel de Arca de Buey (close to present day El Rompido) disappeared altogether. One cause may have been the plague epidemic of 1602. In later centuries – especially the 18th century – population began to rise again, and Cartaya expanded greatly in size. This was despite the 1755 Lisbon earthquake, which must have caused widespread damage to local buildings (including the convent). Between 1804 and 1808, Cartaya belonged to the maritime Province of Sanlúcar de Barrameda. It remained part of the kingdom of Seville until the territorial reorganization of Spain in 1833, when it became part of the new province of Huelva. In the late 19th century, the village of El Rompido began to develop. Although other villages had previously existed at the mouth of the Piedra, it was the development of an almadraba fishing operation that caused El Rompido to take shape. The fishery was based on the "arrow", on the other side of the river. As communications with Cartaya had to be made from the left bank of the river, families settled there and a village sprang up opposite the tuna fishery. Many of the fishermen were immigrants, especially from Portugal, who married local women. Portuguese surnames, such as Almeida or Brito, are still common in El Rompido. In the mid 20th century, the village of Punta Umbria moved for Independence from Cartaya. Despite opposition from the municipal council, Punta Umbría became a new locality of Huelva province on 26 April 1963. Punta Umbria hoped to benefit from the growing tourism industry and proposed El Portil as a location for tourist development. Despite this, the plan approved in 1968 achieved little development. With the arrival of democracy and the promulgation of the Spanish Constitution of 1978, the municipal council of Cartaya gained more autonomy. Since then, Cartaya has grown into one of the most populous municipalities in the province of Huelva.
Жергілікті әкімшілік
Муниципалитет кеңес арқылы басқарылады, оның мүшелері жалпы сайлау арқылы әр төрт жылда бір рет сайланады. Сайлаушылар құрамына 18 жасқа толған және муниципалитетке тіркелген Испания мен Еуроодақтың барлық азаматтары кіреді. Жалпы сайлау режимі туралы заңға сәйкес, муниципалитет халқының санына байланысты кеңесшілердің саны белгіленеді, Картаяда 17 муниципалитет кеңесшісі бар. 2007 жылғы муниципалдық сайлауда Хуан Антонио Миллан Жалдон қайтадан қала әкімі болып сайланды. Қалған кеңес мынадай партиялардан құралды:
The municipality is run by a council whose members are elected every four years by universal suffrage. The electorate is made up of all Spanish and EU citizens aged 18 or over who are registered residents of the municipality. In accordance with the Law of the General Electoral Regime, which establishes the number of councilors on the basis of the population of the municipality, Cartaya has 17 Municipal Councilors. In the 2007 Municipal Elections, Juan Antonio Millán Jaldón was re elected mayor. The rest of the council was made up as follows:
Картаядағы муниципалдық сайлау нәтижелері. Саяси партия2007%Кеңес мүшелеріИспанияның Социалистік жұмысшылар партиясы57,7511Бірлескен солшыл14,502Андалусия партиясы13,572Халық партиясы12,802 1979 жылғы муниципалдық сайлаудан бергі қала әкімдері Кезең Қала әкімінің аты1979–1983 Педро Юрадо Хачеро 1983–1987 Гиллермо Перес Гомес 1987–1991 Мигель Ромеро Паласиос 1991–қазіргі уақытқа дейін Хуан Антонио Миллан Жальдон.
Municipal Elections Results in Cartaya. Political Party2007%CouncilorsSpanish Socialist Workers' Party57,7511United Left14,502Andalusian Party13,572People's Party12,802 Mayors since the municipal elections of 1979 Period Mayor's name1979–1983 Pedro Jurado Hachero 1983–1987 Guillermo Pérez Gómez1987–1991 Miguel Romero Palacios 1991–Current Juan Antonio Millán Jaldón