Кіріспе
Янкуан ( ) – Қытай Халық Республикасының Шаньси провинциясының шығысындағы префектуралық деңгейдегі қала, шығысында Хэбэй провинциясымен шектес. Лосс платосының шығыс жиегінде және Тайхан тауларының батыс беткейінде орналасқан, ежелгі заманда «Толқынды бұлақ» деп аталған. Янкуанның жалпы аумағы 2020 жылғы халық санауы бойынша 1,318,505 тұрғыны бар, олардың 1,037,456-сы 3 қалалық аудан және Пиндин ауданынан тұратын біртұтас аймақта (немесе мегаполис аймағында) тұрады. Янкуан – Шаньси провинциясының жаңа индустриалды қаласы. Бұл аймақ жылы, ылғалды континенттік муссондық климат аймағына жатады. Янкуан қаласы екі аудан мен үш ауданға бағынышты. Янкуан – Шаньси провинциясының қақпасы, Тайюань мен Шицзячжуан қалаларының арасында, 100 шақырым қашықтықта орналасқан. Янкуан сондай-ақ дамыған шығыс аймақтары мен орталық және батыс аймақтарының қосылған бөлігінде, сонымен қатар Тяньцзинь, Циндао, Хуанхуа қалалары арқылы ыңғайлы көлік желісінде жатыр. Мұнда Ұлы Қытай қорғанының тоғызыншы және Нианцзы өткелдері, Каншань туристік көркем жері, Гуаншань академиясы, Ши Пинмейдің бұрынғы тұрғын үйі, Лянцзячжай ыстық бұлағы және Шинаошань орман паркі бар. 2017 жылы Янкуанның аймақтық жалпы ішкі өнімі 67,2 миллиард юаньды құрады, бұл салыстырмалы бағалар бойынша 6,3 пайызға өсті. Оның ішінде бірінші саланың қосылған құны 1,04 миллиард юаньды құрады, бұл 3,0 пайызға өсті, екінші саланың қосылған құны 32,04 миллиард юаньды құрады, бұл 5,6 пайызға өсті, ал үшінші саланың қосылған құны 34,12 миллиард юаньды құрады, бұл 7,1 пайызға өсті. Үш саланың үлесі 2016 жылы 1,7 – 48,0 – 50,3 болса, 2017 жылы 1,5 – 47,7 – 50,8-ге өзгерді. Жан басына шаққандағы аймақтық ЖІӨ 47790 юаньды құрады, немесе 2017 жылғы орташа айырбас бағамы бойынша 7078 АҚШ доллары.
География және климат
Янкуанда муссондық әсерге ұшыраған, құрғақ континенттік / жартылай шөлейтті климат (Köppen Dwa/BSk) басым, қыстары суық әрі өте құрғақ, ал жаздары ыстық, біраз ылғалды. Айлық 24 сағаттық орташа температура қаңтар айында басталып, шілде айында жетеді, ал жылдық орташа температура – . Күндізгі температураның ауытқуы, ешбір айда аспайды, провинциялық деңгейде үлкен емес. Жылдық жауын-шашынның 70% астамы, бүкіл префектуралық деңгейдегі қалада (PLC) маусымнан қыркүйекке дейін жауады; PLC бойынша күн сәулесінің жалпы сомасы жылына 2700–2900 сағатқа жетеді, ал мұзсыз кезең 130–180 күнге созылады.
Геоморфология
Янцюань қаласы Қызыл топырақ үстіртінің шығыс шетінде орналасқан және Шаньси провинциясының шығыс таулы аймағына жатады. Аумақтың жер бедері негізінен таулы, ал қалғаны төбелер мен жазықтардан тұрады. Мұнда тоғыз тау бар. Қаланың солтүстік шекарасында Жоушань және Тайхань тауларының қосылған жерінде Нюдаолинг таулары орналасқан. Солтүстік-батыс шекарасында Жоушань тауының тармақтары – екі тау орналасқан. Қалған таулар шығыс және батысқа қарай екі қатарға бөлінген. Шығыс қатарында төрт тау бар: солтүстіктен оңтүстікке қарай – Байма таулары, Цюлинь таулары, Мианьшань таулары және Айшань таулары. Олар Тайхань тауларының орталық бөлігіне жатады, биіктігі теңіз деңгейінен 700-ден 1700 метрге жетеді. Тайхань тауы – Хэбэй және Цзинь провинцияларының шекаралық тауы. Оның шығыс беткейі тік, ал тау етегі Солтүстік Қытай жазығымен теңіз деңгейінен 100 метрден төмен кездеседі. Батыс беткейі көлбеу, таулар мен төбелер толқынды. Батыс қатарында үш тау бар: Солтүстік таулар, Оңтүстік таулар және Цилин таулары. Олар Шаньси үстіртінің ішкі аймағына терең бойлап кірген, биіктігі жоғары болғанымен, жердің өзгеруі шығыстағыдан баяу. Таулар арасында бірнеше тауаралық алаптар бар, олардың ішінде батыстағы Сиянь алабы, ортадағы Ючэн алабы және оңтүстіктегі Пиндин алабы ең ірілері.
Гидрология
Янцюань қаласының батысындағы 22 шаршы метрді есептемегенде, Сары өзен алабына жатады, ал қалған бөлігі Хайхэ өзені алабына кіреді. Аумақта 60-тан астам өзен бар, олардың 34-інің су жиналатын алабы 10 шаршы километрден асады, ал жетісінің су жиналатын алабы 300 шаршы километрден асады және өзеннің ұзындығы 30 километрден жоғары, бәрі де Хайхэ өзен жүйесіне жатады. Хутуо және Мианхэ өзендері – аумақтағы негізгі өзендер. Хутуо өзені қаланың солтүстік бөлігінен ағып өтеді, ол Хайхэ өзен жүйесіндегі Зия өзенінің солтүстік бастауындағы бес ірі өзеннің бірі болып табылады, оның негізгі салалары – Ухэ, Лонгхуа және Шитанг өзендері. Мианхэ өзені Вэньхэ және Таохэ өзендерінің қосылуынан пайда болады, ол қаланың орталық және оңтүстік бөліктерінде орналасқан; елден шыққаннан кейін Гантао (Сонкси) өзенімен бірігіп, Хутуо өзеніне құяды. Сонымен қатар, бірнеше өзендер елден тікелей шығып кетеді.
Тарих
Янцюань қаласының тарихы тереңде жатыр. 1950 жылдардағы Пиндиннің солтүстік-батысындағы қоңыр көмір шахталарынан, Даляндин және басқа да жерлерден табылған мәдени ескерткіштер орта палеолит дәуірінде адамдардың мұнда өмір сүргенін және көбейгенін көрсетеді. Тан, Ю, Ся және Шан әулеттері кезінде Янцюань қаласы ежелгі Цзичжоу жерінің бөлігі болған. Көктем және күз мезгілінде Юйсянь округінде Яһудаға деген наразылық болған. Чжоу Чжэндин патшасының билігінің он екінші жылында (б.з.д. 457 ж.) Цзибо Цзибо феодалдық билігі жойылды. Он алтыншы жылында (б.з.д. 453 ж.) Хань, Чжао және Вэй үш патшалығы Янцюань қаласын Чжао патшалығына қарастырды. Цинь әулеті кезінде қала Тайюань округіне қарасты. Батыс Хань әулетінің басында Шанхай округі қалада орналасқан, округ орталығы Тайюань округіне қарасты Пиндин округінің Синьчэн ауылында болды. Шығыс Хань әулеті кезінде Шанхай округі Цзичжоу провинциясының Чаншань аймағына қарасты. Үш патшалық кезінде солтүстік және оңтүстік аймақтары Вэй патшалығына, ал Лепин және Синьсин округтеріне қарасты. Батыс Цзинь әулеті Цао және Вэйдің ескі әкімшілік жүйесін сақтады. Шығыс Цзинь әулетінің он алты патшалығы кезінде қала Цзянь Чжао, Хоу Чжао, Ран Вэй, Цзянь Ян, Цзянь Цин, Хоу Ян, Солтүстік Вэй және басқа да мемлекеттерге қарасты. Солтүстік Вэй әулеті кезінде солтүстік және оңтүстік аймақтары Шиай, Лепин, Динсянь, Синьсин округтері және Ванчжоуға қарасты. Кейін бүкіл аймақ Шығыс Вэй және Солтүстік Ци әулеттеріне қарады. Суй әулеті кезінде бұл жерде Нянцзи Вэй Цзе округі болды, ол Цзинчжоуға қарасты, бірақ кейін жойылды. Бұл округте бастапқы Цю округі (кейін Ю округі деп аталды) және Шиай округі Ляочжоуға қарасты. Тан әулетінің басында қала мемлекетке қарасты, бірақ кейіннен мемлекет оны тастап кетті. Шиай және Юйсянь округтері екі префектураға да, Тайюань префектурасына да қарасты. Тяньбаоның бірінші жылында (742 ж.) Шиай аты Гуаньян деп өзгертілді және Гуаньян ауылына көшірілді. Бес әулет кезінде қала Соңғы Тан, Пост Цзинь, Пост Хань және Солтүстік Хань әулеттеріне қарасты. Солтүстік Сун әулетінің кезінде Тайпин Сингуоның төртінші жылында (979 ж.) Гуаньян округі Пиндин округіне айналдырылды, округ орталығы Пиндин Шанчэне, Ли Пин Динцзюньге қайта көшірілді. Ю округі мемлекетке қарасты. Содан кейін Пиндин және Ю округтері екеуі де Хэдун жолына қарасты. Цзинь әулеті кезінде Пиндин және Ючжоу Хэдун және Солтүстік-Шығыс жолдарына қарасты. Юань әулеті кезінде қала Цзинин жолына қарасты. Мин әулеті кезінде Ючжоу округке дейін төмендетілді, ал Пиндин префектурасы Шаньси провинциясының Тайюань үйіне қарасты. Цин әулетінің Юнчжэннің екінші жылында (1724 ж.) қала бейбіттендіріліп, Чжили префектурасы болып құрылды, Ю округі, Шоуян округі қосылды және Шаньси провинциясының құрамына кірді. Қытай Республикасы құрылған кезде қала Шаньси провинциясының Пиндин және Ю округтеріне қарасты және Шаньси провинциясының тікелей басқаруында болды. Жапонияға қарсы соғыс кезінде Пинг (Любэй) округі, Пинг (Дин) Шығыс округі және Пинг (Дин) Батыс округі, Ю округі Пен (Округ) Пинг (Шан) округі, Пен (Округ) Ян (ку) округі, Пен (Округ) Шоу (Ян) округіне бөлінді. Чжэнтай темір жолының оңтүстігінде Пинг (Дин) Шығыс және Пинг (Дин) Батыс екі округі Шаньси, Хэбэй, Шаньдун және Хэнань шекара аймағына, ал солтүстік округтер Шаньси және Хэбэй шекара аймағына қарасты. Азаттық соғысы кезінде бейбітшілік орнағаннан кейін Ю округінің бастапқы жағдайы қалпына келтірілді. 1947 жылдың 4 мамырында Янцюань қаласы құрылды, ол бастапқы Пиндин округінің бөлігі болды, кейіннен ол Янцюань өнеркәсіп және тау-кен аймағы деп аталды. Янцюань қаласы (өнеркәсіп және тау-кен аймағы) Солтүстік Қытайдың бірлескен әкімшілік комиссиясының, Солтүстік Қытай халықтық үкіметінің және Шаньси провинциясының басқаруында болды. Жаңа Қытай құрылғаннан кейін Янцюань қаласы (бастапқы өнеркәсіптік және тау-кен аймағы, 1952 жылы қайта жаңғыртылды) бірнеше рет Цзиньчжун (Юцзи) аймағына (арнайы агенттік), Пиндин округіне және Ю округіне қарасты. Қалалық аймақтар, қала маңындағы аймақтар және тау-кен аймақтары құрылды. 1983 жылдың қыркүйегінде қала округтік жүйені басқарды, ал Пиндин және Ю округтері Янцюань қаласына қарасты. Янцюань қаласы Шаньси провинциясының басқаруындағы екі округтің (Пиндин және Ю округтері) басқаруындағы үш ауданнан (қала, шахта және қала маңы) тұратын қалаға айналды.
Флора
Янкуан қаласында күрделі мекендеу орталары мен өсімдіктердің кең түрлілігі бар. Энглер-Гилгер жіктеу жүйесіне сәйкес, Қытайда 93 отбасы мен 437 түрі бар жалпы өсімдіктер, оның ішінде 5 отбасы мен 5 түрі саңырауқұлақтар және 4 отбасы мен 6 түрі папоротниктер. 4 отбасы мен 11 түрі жалаңаяқ тұқымдылар, 80 отбасы мен 415 түрі қабықты тұқымдылар (оның ішінде 72 отбасы мен 360 түрі екіжарнақтылар және 8 отбасы мен 55 түрі біржарнақтылар). Отбасылардың арасында ең көп түрлері – Астралылар (Compositae), Көкбұршақтылар (Leguminosae), Гүлділер (Rosaceae) және Астық тұқымдастары (Gramineae), одан кейін – Лалагүлділер (Liliaceae), Шатыршагүлділер (Umbelina), Ерегейгүлділер (Labiatae), Қызылгүлділер (Chenopodiaceae), Ранункулюс тұқымдастары (Ranunculaceae), Бадамжан тұқымдастары (Solanaceae) және т.б. Өсімдік түрлерінің ресурстарының ішінде 160-тан астам түрі дәрілік өсімдіктер, сондай-ақ әртүрлі азық дақылдары, майлы дақылдар және көкөніс дақылдары бар. Янкуан қаласында 941000 мю орман бар, бұл Янкуан қаласының жалпы аумағының 13,74% құрайды, ал төрт жағында тағы 22,05 миллион ағаш бар, жалпы ағаш көлемі 550000 текше метрді құрайды. Орман жерлерінде экономикалық мақсатта пайдаланылатын орман 48000 мю. 1,821 миллион мю шабындық жайылымдық жерлер бар, оның 90% -дан астамы пайдалануға жарамды, ал шөптің жалпы өнімі 100 миллион кг-нан асады.
Фауна
Ормандардың жетіспеуі және ауыр экологиялық ластану салдарынан Янкуанда жабайы жануарлар аз. Мысалы, "Пиндин Чжоу Чжи" еңбегінде Цин әулеті кезінде аймақта жолбарыстар мен бұғылар болғаны тіркелген. Бүгінде жолбарыстар жойылып кетті, ал бұғыларды тек Яо Линг ғибадатханасының орман шаруашылығында және басқа да аз көлемде жасанды өсіру орындарында ғана кездестіруге болады. Янкуан қаласында жабайы жануарлардан өзге, шошқа, сиыр, қой, жылқы, есек, қашыр, тауық және қоян сияқты көптеген үй жануарлары да бар.
Минералды ресурстар
Янцюань қаласы минералдық ресурстарға бай, оның құрамында 52 түрлі минералды кен орындары бар, әсіресе антрацит, пирит және боксит – олардың үлкен қоры, жоғары сапасы және өңдеудің оңайлығымен ерекшеленеді. Бұл Қытайдағы ең ірі антрацит өндіру орталықтарының бірі, боксит өндірудің үш орталығының және пирит өндірудің бес орталығының бірі. Аймағында 1051 шаршы километр көмір алабы, 10,4 миллиард тонна көмірдің геологиялық қоры, 250 миллион тонна пирит, 227 миллион тонна боксит кездеседі. Жылдық шикі көмір өндірісі 35 миллион тоннаны, пирит өндірісі 2 миллион тоннаны, ал боксит клинкерінің өндірісі 1,8 миллион тоннаны құрайды. Сонымен қатар, 177.409 миллион тонна керамикалық шикізат, каолин, пластикалық саз, қатты саз қоры; 43.17 миллион тонна фельдшпат қоры; 43.2 миллион тонна кварц қоры; 500 миллион тонна диопсид қоры бар.
Экономика
2017 жылы Янкуанның өңірлік жалпы ішкі өнімі 67,2 млрд юаньға жетті, бұл салыстырмалы баға бойынша 6,3 пайызға өсті. Оның ішінде, біріншілік өнеркәсіптің қосылған құны 1,04 млрд юаньды құрады, 3,0 пайызға өсті, екіншілік өнеркәсіптің қосылған құны 32,04 млрд юаньды құрады, 5,6 пайызға өсті, ал үшіншілік өнеркәсіптің қосылған құны 34,12 млрд юаньды құрады, 7,1 пайызға өсті. Үш өнеркәсіптің құрамы 2016 жылы 1,7:48,0:50,3 болса, 2017 жылы 1,5:47,7:50,8-ге өзгерді. 2017 жылы жан басына шаққандағы өңірлік ЖІӨ 47790 юаньды құрады, немесе 2017 жылғы орташа айырбас бағамы бойынша 7078 АҚШ доллары. Тұтыну бағалары жылдық есеп бойынша 1,4 пайызға өсті, азық-түлік бағалары 0,9 пайызға төмендеді. Бөлшек сауда бағалары 0,8 пайызға өсті. Өнеркәсіптік өндірушілердің заводтан шығарылған бағалары 8,1 пайызға өсті, оның ішінде өндіріс құралдары мен тұтыну тауарларының бағалары тиісінше 7,7 пайыз және 7,7 пайызға өсті. Өнеркәсіптік өндірушілердің сатып алу бағалары 14,8 пайызға өсті. Жыл бойы қалалар мен кенттерде 25326 жаңа жұмыс орны құрылды. 11626 ауылдық жұмысшылар жұмысқа орналастырылды. Жыл соңында қалалар мен кенттерде тіркелген жұмыссыздық деңгейі 3,11 пайызды құрады, бұл провинциялық бақылау мақсатынан 4,2 пайызға төмен. 2017 жылы Янкуан қаласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 24,57 млрд юаньды құрады, бұл осыған ұқсас кезеңмен салыстырғанда 6,6 пайызға өсті. Осы соманың ішінде біріншілік өнеркәсіпке салынған инвестиция 300 млн юаньды құрады, 88,8 пайызға төмендеді; екіншілік өнеркәсіпке салынған инвестиция 14,97 млрд юаньды құрады, 51,3 пайызға өсті; ал үшіншілік өнеркәсіпке салынған инвестиция 9,3 млрд юаньды құрады, 11 пайызға төмендеді. Тіркеу түріне қарай, мемлекеттік меншіктегі экономиканың инвестициясы 14,79 млрд юаньды құрады, бұл 29,4 пайызға өсті. Басты салалар бойынша өнеркәсіптік инвестиция 14,97 млрд юаньды құрады, бұл 51,3 пайызға өсті; инфрақұрылымдық инвестиция 3,61 млрд юаньды құрады, бұл 24,9 пайызға төмендеді; ал басқа инвестициялар 5,99 млрд юаньды құрады, бұл 28,2 пайызға төмендеді. Жыл бойы негізгі капиталға (көлемі қозғалмайтын мүліксіз) инвестиция салынған 193 жоба аяқталып, өндіріске енгізілді, инвестиция деңгейі 53,0 пайызды құрады, жаңа негізгі капитал 10,66 млрд юаньды құрады және пайдалану деңгейі 49,5 пайызды құрады. 2017 жылы Янкуан қаласының жалпы бюджеттік кірісі 5 млрд юаньды құрады, бұл 21,1 пайызға өсті. Осы соманың ішінде салықтық кіріс 3,79 млрд юаньды құрады, бұл 38,5 пайызға өсті. Ішкі қосылған құн салығы, бизнес салығы, кәсіпорын табыс салығы, жеке табыс салығы, ресурс салығы және қала құрылысы салығы 3,09 млрд юаньды құрады. Олар тиісінше 76,9 пайызға өсті, 99,0 пайызға төмендеді, 175,8 пайызға өсті, 56,0 пайызға өсті, 65,7 пайызға өсті және 19,3 пайызға өсті. Жалпы бюджеттік шығын 10,58 млрд юаньды құрады, бұл 10,5 пайызға өсті. Оның ішінде ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және су шаруашылығына жұмсалған шығындар 1,2 пайызға төмендеді, білім беруге жұмсалған шығындар 4,6 пайызға өсті, әлеуметтік қамсыздандыру және жұмыспен қамтуға жұмсалған шығындар 18,8 пайызға өсті, денсаулық сақтау және отбасылық жоспарлауға жұмсалған шығындар 1,3 пайызға өсті, ал энергияны үнемдеу және қоршаған ортаны қорғауға жұмсалған шығындар 21,4 пайызға өсті. Мәдениет, спорт және БАҚ-қа жұмсалған шығындар 1,8 пайызға, қала және ауылдық аймақтарға жұмсалған шығындар 8,9 пайызға, ал қоғамдық қауіпсіздікке жұмсалған шығындар 1,0 пайызға өсті. 2017 жылы Янкуан қаласындағы тұрақты тұрғындардың жан басына шаққандағы қолданылатын табысы 29581 юаньды құрады, бұл 6,4 пайызға өсті. Ауылдық тұрақты тұрғындардың жан басына шаққандағы қолданылатын табысы 12963 юаньды құрады, бұл 6,5 пайызға өсті. Қалалар мен кенттердегі төмен кірісті отбасылардың жан басына шаққандағы қолданылатын табысы сауалнамаға қатысқан отбасылардың жалпы санының 20 пайызын құрады, бұл 8,2 пайызға өсті, ал ауылдық жерлерде бұл көрсеткіш 20 пайызды құрады, бұл 5553 юаньды құрады, бұл 14,8 пайызға өсті.
Бастапқы сектор
2017 жылы Янкуан қаласында егіс алқабы 1,5 пайызға азайып, 55000 гектарға жетті. Оның ішінде дәнді дақылдардың егіс алқабы 53000 гектарды құрады, бұл 2,5 пайызға төмендеді, ал майлы дақылдардың егіс алқабы 123,5 гектарды құрады, бұл 32,4 пайызға артты. Дәнді дақылдардың ішінде жүгерінің егіс алқабы 45000 гектарды құрады, бұл 3,4 пайызға азайды. Жылдық астық өндірісі 0,4 пайызға өсіп, 260000 тоннаны құрады. Оның ішінде жүгері 239000 тоннаны құрады, бұл 0,2 пайыздық өсімді көрсетті. 2017 жылы Янкуан қаласының жалпы ет өндірісі 21000 тоннаны құрады, бұл 5,1 пайызға артты. Осы көлемінің ішінде шошқа етінің өндірісі 16000 тоннаны құрады, бұл 4,7 пайыздық өсім, сиыр етінің өндірісі 400 тоннаны құрады, бұл 70,2 пайыздық өсім, қой етінің өндірісі 1000 тоннаны құрады, бұл 17,4 пайыздық өсімді көрсетті. Сүт өндірісі 6000 тоннаға азайды, яғни 18,2 пайызға төмендеді. Жұмыртқа өндірісі 33000 тоннаны құрады, бұл 2,2 пайызға азайды. Су өнімдерінің өндірісі 701 тоннаны құрады, бұл 12,8 пайыздық өсімді көрсетті. 2017 жылы Янкуан қаласында 3,7 мың гектар ормандыру жұмыстары жүргізілді, бұл 21,1 пайызға артты, оның ішінде жасанды ормандыру көлемі 3,3 мың гектарды құрады, бұл 18,8 пайыздық өсімді көрсетті. Өнімсіз таулар мен жайылымдар 3,3 мың гектарға орманды етілді. 2017 жылдың соңына қарай Янкуан қаласындағы ауыл шаруашылығы техникасының жалпы қуаты 331000 киловаттты құрады, бұл 21,5 пайызға азайды. Механикаландырылған жерлердің көлемі 42000 гектарды құрады, бұл 0,7 пайызға төмендеді, механикаландырылған егіс көлемі 44000 гектарды құрады, ал механикаландырылған егін жинау көлемі 17000 гектарды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда тиісінше 1,1 және 0,8 пайызға артты. Қала бойынша ауыл шаруашылығын механикаландырудан түскен жалпы табыс 210 миллион юаньды құрады, бұл 5,0 пайыздық өсімді көрсетті. Huayang New Material Technology Group (қытай тілінде: 华阳新材料科技集团), 2021 жылға дейін Yangquan Coal Industry Group Company Limited деп белгілі болған, көмір өндіру және энергетика компаниясы болып табылады. 1950 жылы құрылған, 1999 жылы акционерлік қоғамға айналдырылған, бас кеңсесі Янкуан қаласында орналасқан.
Екінші сектор
2017 жылы Янкуан қаласындағы белгілі бір масштабтан жоғары өнеркәсіптік кәсіпорындардың саны 123-ке жетті, олардың өндірістік қосылған құны 21,7 миллиард юаньды құрады, бұл 5,5 пайызға өсті. Белгілі бір масштабтан жоғары өнеркәсіптік кәсіпорындардың шикі көмір өндірісі 51,326 миллион тоннаны құрады, бұл 1,1 пайызға артты. Көмір жуу көлемі 23,881 миллион тоннаны құрады, бұл 29,9 пайызға төмендеді, ал электр энергиясының өндірісі 12,55 миллиард киловатт-сағатты құрады, бұл 27,7 пайызға өсті. 2017 жылы Янкуан қаласындағы белгілі бір масштабтан жоғары өнеркәсіптік кәсіпорындардың негізгі бизнес кірісі 73,91 миллиард юаньды құрады, бұл 21,3 пайызға артты, ал пайда мен салықтар 4,01 миллиард юаньды құрады, бұл 91 пайызға өсті. Олардың жалпы пайдасы 1,64 миллиард юаньды құрады, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 180 миллион юаньға артық. Салық түсімдері 5,65 миллиард юаньды құрады, бұл 44,1 пайызға өсті. Кәсіпорындардың "екі қоры" 14,47 миллиард юаньды құрады, бұл 9,7 пайызға төмендеді, оның ішінде дебиторлық қарыз 11,81 миллиард юаньды құрады, бұл 14,3 пайызға төмендеді, ал дайын өнімдер 2,66 миллиард юаньды құрады, бұл 18,8 пайызға өсті. 54 кәсіпорнының қызметінен зиян келді, зиянның үлесі 43,9 пайызды құрады, ал зиян көлемі 3,41 миллиард юаньды құрады, бұл 30,7 пайызға өсті. 2017 жылы Янкуан қаласындағы құрылыс индустриясының қосылған құны 5,08 миллиард юаньды құрады, бұл 6,2 пайызға өсті. Құрылыс лицензиясы бар жалпы мердігерлік және кәсіби мердігерлік кәсіпорындардың жалпы пайдасы 30 миллион юаньды құрады, бұл 83,9 пайызға төмендеді, ал төленген салық 460 миллион юаньды құрады, бұл 96,7 пайызға өсті.
Ғылым
2017 жылы Янкуан қаласындағы патенттік өтінімдер саны 1107 болды, бұл 21,6 пайызға азайды, оның ішінде өнертабыс патенттері бойынша өтінімдер саны 439-ға жетіп, 7,6 пайызға өсті. Қала бойынша мақұлданған патенттердің саны 360 болды, бұл 5,7 пайызға төмендеді, ал өнертабыс бойынша мақұлданған патенттердің саны 18-ге азайды, яғни 21,7 пайызға кеміді. Жыл ішінде қалалық деңгейде немесе одан жоғары 41 ғылыми зерттеу жетістігіне қол жеткізілді, оның ішінде 37 қалалық, ал 4 провинциялық деңгейде. Жыл бойы 154 техникалық шартқа қол қойылды, олардың жалпы құны 250 миллион юаньды құрады. 2001 жылы 26 жаңа ғылыми және технологиялық жетістік тіркелді. 4 провинциялық ғылым және технология сыйлығы жеңіліп алынды. 1 кәсіпорын технологиялық орталығы, 10 провинциялық кәсіпорын технологиялық орталығы және 30 қалалық кәсіпорын технологиялық орталығы бар. Қалада 42 жоғары технологиялық кәсіпорын жұмыс істейді. 2017 жылдың соңына қарай Янкуан қаласында 2 қарапайым жоғары оқу орны болды, сондай-ақ жыл ішінде 67000 шаруаға қолданбалы дағдылар бойынша оқыту жүргізілді.
Мәдениет
2017 жылдың соңына қарай Янкуан қаласында 6 жаппай өнер орталығы, 6 мәдени орталық, 6 өнер ұжымы және 6 қоғамдық кітапхана болды. Жыл соңында 332 000 абонент кабельдік теледидарға жалғанған. Жыл ішінде "Янкуан күнделігі" газетінің 6,21 миллион данасы таратылды.
Медициналық және денсаулық сақтау
2017 жылдың соңына қарай Янкуан қаласында 1548 денсаулық сақтау мекемесі (оның ішінде емханалар және ауылдық медициналық пункттер) болды, олардың жалпы саны 6957 төсек-орынды құрады. 6 ана мен бала денсаулығын сақтау ауруханасы (станциялар мен бөлімшелер) бар. Қаланың денсаулық сақтау мекемелерінде жұмыс істейтін медициналық персоналдың саны 10162 адамды құрады. Сондай-ақ, спорт саласы да дамыды. 2017 жылы Янкуан қаласының спортшылары ел ішінде және шетелде өткен ірі жарыстарда 36 алтын, 33 күміс және 53 қола медальді жеңіп алды (олимпиадалық емес түрлерді қоса алғанда). Қала бойынша 118 миллион юань сомасына спорт лотереясы билеттері сатылды, бұл өткен жылғы көрсеткіштен шамамен екі есе көп.
Инфрақұрылым
2017 жылы Янкуан қаласының жалпы энергия тұтынуы 8,5951 миллион тонна стандартты көмірді құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 2,87 пайызға өсті. Ал 10 000 юаньдық жалпы ішкі өнім 1,3130 тонна стандартты көмірді тұтынып, 3,21 пайызға төмендеді. Жыл бойында өнеркәсіптік кешенді энергия тұтынуы 5,6588 миллион тоннаға қысқартылып, 0,7 пайызға өсті. Басты энергия тұтынушы өнеркәсіптік кәсіпорындардың бірлік өнімге шаққандағы энергия тұтынуы: шикі көмір өндірісінің бір тоннасына шаққандағы энергия тұтынуы – 6,27 кг стандартты көмір/тонна, бұл 10,6 пайызға төмендеді. Кокстеу процесінің бірлік энергия тұтынуы – 147,74 кг стандартты көмір/тонна, бұл 3,6 пайызға төмендеді. Жылу электр станциясының стандартты көмір тұтыну нормасы 300,47 г көмір/кВт·сағ, бұл 0,4 пайызға жоғары. Ал алюминий тотығының бір тоннасына шаққандағы жалпы энергия тұтыну нормасы 422,14 кг стандартты көмір/тонна, бұл 3,0 пайызға жоғары. 2017 жылы Янкуан қаласының бүкіл қоғамда қолданылған электр энергиясының жалпы көлемі 8,29 миллиард киловатт-сағатты құрады, бұл 16,5 пайызға артты. Оның ішінде бірінші саланың электр энергиясын тұтынуы 60 миллион киловатт-сағатқа, бұл 8,3 пайызға, ал екінші саланың 6,69 миллиард киловатт-сағатқа, бұл 18,1 пайызға өсті. Оның ішінде өнеркәсіптегі электр энергиясын тұтыну 6,64 миллиард киловатт-сағатқа, бұл 18,0 пайызға артты. Үшінші саланың электр энергиясын тұтынуы 930 миллион киловатт-сағатты құрады, бұл 14,3 пайызды құрайды. Ал қала және ауыл тұрғындарының электр энергиясын тұтынуы 610 миллион киловатт-сағатты құрады, бұл 4,4 пайызға артты. Бүкіл қоғамдағы бірінші, екінші, үшінші салалар мен қала және ауыл тұрғындарының электр энергиясын тұтыну үлесі тиісінше 0,8%, 79,6%, 11,4% және 8,2% құрады.
Әлеуметтік қамсыздандыру
2017 жылдың соңына қарай Янкуан қаласында 310900 адам қалалық жұмысшылар үшін негізгі қарттық сақтандыруға қатысты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 22300-ға артық, ал 440900 адам қалалық және ауылдық тұрғындар үшін қарттық сақтандыруға қатысты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 300-ге артық. 386000 қалалық жұмысшы негізгі медициналық сақтандыруға, 815600 қалалық және ауылдық тұрғын негізгі медициналық сақтандыруға, 260000 адам өндірістік жарақаттар бойынша сақтандыруға, бұл өткен жылмен салыстырғанда 2200 адамға көп, ал 251200 адам жұмыссыздық бойынша сақтандыруға қатысты, бұл өткен жылғы көрсеткішпен бірдей. 246700 адам аналық сақтандыруға қатысты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 900-ге артық. Қаланың үш ауданы мен екі округі бойынша ең төменгі жалақы қалалық аймақтарда, тау-кен аудандарында және қала маңында 1700 юань, ал Пиндин және Юу округтерінде 1500 юаньды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 80 юаньға жоғары. 2017 жылы Янкуан қаласында қаладағы ең төменгі деңгейдегі тұрмыс еншісіне ие азаматтардың саны 34300-ге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 999-ға кем, ал ауылдық ең төменгі деңгейдегі тұрмыс еншісіне ие азаматтардың саны 40800-ге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 217-ге артық, ал 6300 адам ауылдық жерлерде бес кепілдікке ие болды. Жыл ішінде 245 миллион юань көлемінде минималды тұрмыс деңгейін кепілдендіру қаражаты жұмсалды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 24 миллион юаньға артық. 2017 жылдың соңына қарай Янкуанда үш құтқару станциясы болды. Барлығы 28 әлеуметтік қызмет көрсету мекемесі тұрғын үймен қамтамасыз етеді, қарттарға арналған мекемелердегі төсек орындарының саны 1995-ке жетеді, түрлі әлеуметтік мекемелерде 350 төсек орын бар, ал асырап алудың саны 102 адамды құрады. Қалалар мен поселкелерде 576 қоғамдық қызмет көрсету мекемесі бар, оның ішінде 90 кешенді қоғамдық қызмет көрсету орталығы бар. Жыл бойы 199 миллион юаньдік әлеуметтік лотерея билеттері сатылды және қоғамнан 100 мың юань көлемінде қайырымдылық көмек түсті.
Көлік
2017 жылы Янкуанда көлік, қойма және почта қызметтерінің қосылған құны 5 миллиард юаньға жетті, бұл 12,1 пайызға өсті. Жыл соңындағы автожол желілерінің ұзындығы 5660,4 км құрады, бұл өткен жылдың соңына қарағанда 2,2 км артық. Жыл ішінде теміржолмен тасымалданған жүк көлемі 44,971 миллион тоннаны құрады, бұл 3,7 пайызға, ал жолаушылар саны 2,64 миллион адамды құрады, бұл 1,3 пайызға өсті. Қаладағы жеке меншіктегі көліктердің саны 217000-ға жетті (үш дөңгелекті көліктер мен төмен жылдамдықты жүк көліктерін қоса алғанда), бұл 9,9 пайызға артты, оның ішінде 190000 жеке автомобиль, бұл 11,3 пайызға өсті. Автомобильдердің саны 134000 болды, бұл 10,9 пайызды құрайды, оның ішінде 126000 жеке автомобиль, бұл 11,7 пайызға өсті.
Әуе қатынасы
Янцюань қаласы Тайюань мен Шицзячжуан қалаларының арасында орналасқан. Қалалық аймақтан шығысқа қарай Шицзячжуан Чжэндин халықаралық әуежайы 140 шақырым, ал батысқа қарай Тайюань Вусу халықаралық әуежайы 100 шақырым қашықтықта жатыр. Қалада көптеген әуе билет сату орындары бар, онда рейстер туралы тез және ыңғайлы түрде сұрауға және брондауға болады. 2016 жылы Тайюань Вусу халықаралық әуежайының Янцюань қалалық терминалы ресми түрде ашылды, ол билет сатып алу және әуежайға шаттл қызметтерін ұсынады. 2017 жылы Шицзячжуан Чжэндин халықаралық әуежайының Янцюань терминалы ресми түрде ашылды, ол билет сатып алу және әуежайдан күтіп алу қызметтерін ұсынады.
Теміржол
Қытайдың алғашқы электрлендірілген екі жолды темір жолы – Шицзячжуан-Тайюань темір жолы қалалық аймақтан өтеді. 2009 жылы Шицзячжуан-Тайюань жоғары жылдамдықты темір жолында Янкуан Солтүстік теміржол станциясы ашылды. Көптеген қызметтер ескі станцияға тоқтатылды, бұл тұрғындардың наразылығына әкелді, себебі Янкуан қаласының орталық бөлігінен Янкуан Солтүстік теміржол станциясына баруға 90 минут уақыт кетіп, сапарлар ыңғайсыз болды. 2016 жылы Янкуан-Дажай темір жолының құрылысы басталды. Бұл темір жол жүк тасымалын ғана емес, Янкуан қаласының орталық бөлігінен Янкуан Солтүстік теміржол станциясына және оңтүстікке қарай Дажайға дейін тез сапар жасауға мүмкіндік береді. Алғашқы бөлігі, Янкуан Солтүстігінен Янкуан Шығысына дейін, 2020 жылы ашылды.
Автомобиль жолдары
Автомобиль жолдары шығыс пен батысқа, солтүстік пен оңтүстікке бойлық бағытта өтеді, автомобиль жолдарының желісі қалыптасты, магистральдық және салалы жолдар қиылысады, орналасуы тиімді, қала екі аудан мен үш округке сәулелену үшін орталық ретінде алынған. Шығысқа – Хэбэйге, батысқа – Тайюаньға, оңтүстікке – Чанчжиға, солтүстікке – бес аймаққа қарай бағытталған. Шанси провинциясындағы алғашқы жоғары санатты автомобиль жолы – Тайцзюэ тас жолы, облыс шекарасынан өтеді және Пекин-Шэньчжэнь және Пекин-Тяньцзинь-Таншань тас жолдарымен байланысады, бұл Яңкуандағы инвестициялық ортаны жақсартты және шығысқа және батысқа баруды өте ыңғайлы етті. 2013 жылы Яңкуан қаласының, округтерінің және аудандарының кіреберісіне асфальтталған жолдар, қалашықтарға баратын жолдар, ал ауылдарға автокөліктер кіре алатын болды. Автомобиль жолдары кең жол төсемі, үлкен тоннажды және жоғары жылдамдық бағытында дамуда. Яңкуан тас жолы одан да жақсы дамыған. Пекин-Шэньчжэнь және Пекин-Тяньцзинь-Таншань тас жолдары да оның негізгі желісімен байланысады, бірақ бұрынғы тас жолдар ескірген. Тайцзяо тас жолы арқылы Яңкуаннан Шицзячжуан әуежайына немесе Тайюань әуежайына бір сағатта жетуге болады, ал Тайцзюэ және Цзинси тас жолдары арқылы Пекинге бару үш сағаттан астам уақыт алады. 207 және 307 ұлттық тас жолдары да Яңкуан арқылы өтеді, бұл Яңкуан тас жолының барлық бағыттағы көлік байланысын жеңілдетеді. Яңкуан қалалық автобус терминалынан күн сайын Чжэнчжоу, Тайюань, Шицзячжуан, Пекин, Цзиньчжун және басқа да қалаларға автобустар қатынайды.
Арнайылық
Жаңғақ және оның майы, бұрыш, құрғақ қияр, көмір өрнегі, дәмді тағам және сірке су Янкуанның арнайы өнімдері болып табылады.
Парк
Наншань паркі, Таохэ паркі, Бейшань паркі, Янкуан ботаникалық бағы, Қалалық орталық саябақ – басты саябақтар мен туристік тартымдылықтар.
Тарихи орын
Янцюаньда Көктем мен Күз дәуірінің соңындағы Жао Цзяньцзи ежелгі қаласының қираған қалдықтары, Хан, Хуайин және Хоу хандықтарында Хан Синь гарнизонының орны, сондай-ақ Тан әулеті кезеңінде Пинъян ханшайымы әскерді Нианцзыгуанға жеткізген жер орналасқан. Пингдиннің оңтүстігіндегі Донгфу тауында Ню Ва аспанды түзету үшін пеш салған деген әңгіме бар. Осының салдарынан Донгфу тауының барлық тасы қоңыр және қызыл түсті болған, ал суға тасталғанда жүзіп, батпаған. Бүгінгі күнге дейін пеш сақталған, сонымен қатар Мин әулетінің Лу Шэнінің жазуы да бар. Қаладан солтүстікке қарай 60 шақырым жерде орналасқан Цан тауында Көктем мен Күз дәуірінде Жао жетімдері жасырыныпты. Цангу үңгірі туралы аңыз бар, және осы жерде Цан тауының атының мағынасы түсіндіріледі. Бұдан өзге, Янцюаньда Солтүстік Вэй үңгірлері, Оңтүстік және Солтүстік династияларының жартасқа ойылған суреттері, Сун әулеті кезеңінде қайта салынған Лин Ли Гуанди ғибадатханасының бас залы және Цзинь мен Юань династияларынан бергі ежелгі сәулеттік кешендер сияқты көптеген ежелгі мәдени ескерткіштер сақталған.
Мәдени мұралар мен ескерткіштер
Сонымен қатар, көптеген ежелгі храмдар мен ғибадатханалар, стела жазулары, ежелгі қабірлер және басқа да мәдени іздер сақталған. Лианцзяцзай ыстық бұлағы, Яолин храмы және Нианцзигуан сарқырамасы емдік қасиеттерімен ерекшеленеді, сондай-ақ солтүстіктегі Лианхуа үңгірі, Вухуадонг сияқты ірі сталактиттерден тұратын сирек кездесетін үңгірлер бар. Яолин храмы Янкуан қаласының Пингдин ауданында, қала орталығынан оңтүстікке қарай 20 шақырым қашықтықта орналасқан, бұл Пингдин ауданының провинциялық орман паркі.