Кіріспе

Қытайдағы Юньнань провинциясындағы қала

Юньнаньдағы округтік қала (Дали Ши)

Дали қаласы (, Бай тілінде: Dallit sil) – Юньнаньның солтүстік-батысындағы Дали Бай автономиялық облысының округтік орталығы. Дали қаласы 12 қалашық деңгейіндегі аудан арқылы басқарылады, олардың екеуі де жиі Дали деп аталады. Сягуань (下关镇), бұрын Хся Куан деп транскрипцияланған, қазіргі қала орталығы және оның орталығы болғандықтан көбінесе Дали қаласымен шатастырылады. Бұл қала Далиге қатынайтын қашықтықтан келген көліктердің көп бөлігінің тоқтау орны болып табылады және жаңсақтықты болдырмау үшін кейде Дали Жаңа қаласы (大理新镇) деп аталады. Дали қаласы (大理镇), бұрын Тали деп белгілі болған, Сягуанның солтүстігінде орналасқан Дали қаласының тағы бір бөлігі. Бұл қала, көбінесе Дали Ескі қаласы (大理古城) деп аталады, оны Сягуаньдағы қала орталығынан ажырату үшін, әдетте туристік жарияланымдарда Дали деп көрсетіледі. Ескі қала табиғи ландшафтысы, тарихи және мәдени мұрасы, сондай-ақ жанды түнгі өмірімен танымал.

География

Дали қаласы Юньнаньның батысында, провинция астанасы Куньминнен шамамен солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Дали Тибет жотасының шығыс шетіндегі Хенгдуан тауларының әсем аңғарлары мен батыс Юнгуй жотасының ерекше таулары арасындағы көшімді аймақта жатыр. Аудандық деңгейдегі қала батыстағы Канг таулары мен шығыстағы Джизу тауы арасында Ерхай көлін қоршап тұр. Сиагуан округінің орталығы көлдің Янби өзеніне құйылатын жерде орналасқан. Дали ескі қаласы Канг жотасы мен Ерхайдың арасындағы құнарлы жазықта орналасқан. Бұл жазыққа дәстүрлі түрде Бай және И этностары қоныстанған.

Климат

Дали төмен ендігінен гөрі биік орналасқандықтан, жұмсақ субтропикалық тау климатына (Кёппен Cwb) ие, оның қысқа, жұмсақ, құрғақ қыстары және жылы, жаңбырлы жаздары бар. Қыста аяз болуы мүмкін, бірақ күндер әдетте жылы болып, көтеріледі. Жаз айларында көптеген күндерде жаңбыр жауады және күндізгі температура жоғарылайды. Жылдық жауын-шашынның көп бөлігі маусымнан қазанға дейін жауады. 2013 жылдың желтоқсанында көп қар жауды.

Тарих

Дали аймағы бұрын Сиеми деп аталған. Ескі қала Баи патшалығы Нанжаоның (779–902) және Дали патшалығының (937–1253) ортағасырлық астанасы болды. Бұл қала Қытайдың Юань әулеті басып алған кезде қиратылып, оның мұрағаттары өртелген. Қазіргі ескі қала XIV ғасырдың соңында Мин әулетінің Хунгу императоры тұсында қайта құрылды. Юань және Мин дәуірлерінде аймақ мұсылман (Хуй) халқының көп шоғырланған жеріне айналып, 1856–1863 жылдар аралығында Цин әулетіне қарсы Пантай көтерілісінің орталығы болды. 1925 жылы болған күшті жер сілкінісінен ауыр зақымдар алды. Теміржол және кейіннен әуе көлігінің арқасында аймақ (әсіресе Дали ескі қаласы) 20 ғасырда туристерге қолжетімді болды. Қазір ол Қытайдың ресми туристік қалаларының бірі және жақын орналасқан Лицзян қаласымен бірге ең танымал қалалардың бірі. Ескі қаланың сұлулығын сақтау мақсатында өнеркәсіптік даму Сягуан сияқты жаңа қалашықтармен шектелген. Құрылыс нормалары ескі қала мен айналасындағы ауылдарда салынатын жаңа ғимараттардың дәстүрлі қытай стилінде болуын талап етеді – яғни, тоғысқан шатырлары, кірпіштен қаланған немесе ақтан сырланған қабырғалары болуы керек.

Экономика

Жергілікті экономиканың көп бөлігі қазір туризм мен саяхатшыларға қызмет көрсетуге байланысты. Тарихи тұрғыдан алғанда, Дали Үндістан мен Қытай арасындағы сауданың бір бөлігін бақылап, Сичжоу қаласының шебер ағаш өңдеушілерімен және құрылыс және әсемдік заттары үшін қолданылатын жоғары сапалы мәрмәрмен дербес атаққа ие болды. Ол соңғысында осыншалықты маңызды болғандықтан, қазіргі қытай тілінде мәрмәр сөзі тікелей "Дали тасы" деп аударылады. Сондай-ақ, жергілікті шай да бар.

Жергілікті көлік

Жергілікті көлік құралдарына автобустар, таксилер, велосипедтер және Эрхай көліндегі қайықтар жатады. 4 және 8 қадам автобустары Сягуаньнан ескі қалаға дейін (1 сағат) қатынайды. Көптеген туристер ескі қаладағы көптеген жалға беру орындарынан велосипед жалдап, аймақты велосипедпен, мысалы, Эрхай көлінің бойындағы арнайы велосипед жолымен аралайды.

Ауа

Дали Фэньи әуежайы (DLU) – Вейшань немесе Әуежай көшесі бойындағы Сягуань қаласының шығысында орналасқан ішкі әуежай. Таксилер Сягуанға шамамен 60 юаньға, ал ескі қалаға 90 юаньға жетуге болады. (2014 жылғы мәлімет бойынша) ол Куньмин (20 мин), Сишуанбанна (25 мин), Чунцин (70 мин), Чэнду Шуанлиу (80 мин), Шанхай, Пекин, Шэньчжэнь, Гуанчжоу және Гуйюань қалаларына рейстер ұсынады.

Жол

Дали (яғни, Сягуан) Куньминге және шығысқа қарай Хангрюи (G56) тас жолымен байланысты, ол батысқа қарай Мьянма шекарасындағы Рюлиге дейін созылады. Дали тас жолы (G56₁₁) Лицзянмен байланыстыратын қосымша тармақ. Ескі қалаға апаратын жол – 214-ші Қытай ұлттық тас жолы, ол көлдің солтүстігінде Лицзянға апаратын тас жолына жалғасады. Бұл жол Xiaguan-нан Мьянма шекарасына жақын орналасқан Мэнхайға дейін де созылады. Ескі қаланың батыс қақпасынан Куньминге (шамамен 4 жарым сағат), Лицзянға және Шангри-Лаға қатынайтын алыс қашықтыққа арналған автобустар бар. Әр дүйсенбі күні Shaping нарығына да қызмет көрсетіледі. Алыс қашықтыққа арналған автобустар Сягуаньдағы Цзяньше жолындағы станциялардан жүреді.

Темір жол

Далидің Куньмин және Лицзян қалаларына күнделікті қатынасы бар теміржол станциясы бар. Бұрын Куньминге күніне бір пойыз, ал түнде жүретін екі пойыз қатынайтын, олардың құрама вагондары болатын. 2018 жылдың шілдесінен бастап Дали Куньминмен сағатына бір пойызбен заманауи жоғары жылдамдысты пойыз байланысы арқылы қосылды. Юньнань облысындағы теміржол желісі кеңейе келе, болашақта Шангри-Ла және Руили аудандарына да пойыз қатынасы ашылады. Қытайдың Куньмин қаласынан Мьянманың Кяукпхью портына дейінгі стандартты кеңдіктегі теміржол 2021 жылы ашылды, оның бір станциясы Далиде орналасқан.