Кіріспе

Чанша округі – Қытайдың Хунань провинциясындағы округ. Ол Чанша қалалық деңгейдегі округінің басқаруында. Чаншаның батыс бөлігінде орналасқан бұл округ, солтүстікте Милуо қаласымен және Пинцзян округімен, батыста Ванченг, Кайфу және Фуронг аудандарымен, оңтүстік-батыста Юхуа ауданымен, ал оңтүстік-шығыста және шығыста Люянг қаласымен шектеседі. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, округтің тіркелген халқы 743 000 адамды, ал тұрақты тұрғындары 916 000 адамды құрайды. Округ құрамында 5 аудан және 13 қалалық кеңес бар. Округ орталығы – Синьша ауданы (星沙街道).

Тарих

"Чанша" атауының шығу тегі ежелгі заманда жоғалған. Бұл атау алғаш рет б.з.д. 11 ғасырда Чжоу әулетінің Чэн патшасы тұсындағы "И Чжоу Шу" еңбегінде кездеседі. Чанша аймағынан бір уәзір Чжоу патшасына "Чаншаның жұмсақ қабықты тасбақасы" деп аталатын жұмсақ қабықты тасбақаның бір түрін құрмет ретінде сыйға тартқан. Қазіргі Чанша ауданы, соғысқан мемлекеттер кезеңінің соңында (б.з.д. 481 – 221 жж.) Чу мемлекетінің тарихи Цянчжун билеушілігінің және Цин әулетінің (б.з.д. 221–206 жж.) тарихи Сян ауданының бір бөлігі болды. Хан әулеті тұсында (б.з.д. 206 – 220 жж.) Сян ауданы Линьсян ауданы деп өзгертілді. Суй әулеті құрылған кезде, Чанша ауданы Линьсян ауданының орнына ресми түрде құрылды. 1098 жылы Сун әулеті тұсында Шаньхуа ауданы Чанша ауданының 5 және Сянтан ауданының 2 қаласынан құрылды. 1912 жылы Чанша және Шаньхуа аудандары бірігіп, қазіргі Чанша ауданына айналды.

География

Чанша округі Чанша-Хэнян төбелік алабының солтүстік бөлігінде орналасқан. Ол Муфу тауларының оңтүстік шетінде, Ляньюнь таулары мен Далонг тауының тармақтарында және Чжучжоу көтерілім белдемінің солтүстік шетінде жатыр. Шыңюн және Пьяофен таулары солтүстікте орналасқан. Бейшан қаласындағы Мингюэ тауы – теңіз деңгейінен 659 метр биіктіктегі ең биік шыңы. Жер бедері солтүстік, шығыс және оңтүстікке қарай орталық және батыс аймақтарға қарай бірте-бірте еңкейіп, ирек "тозаңдық" пішін құрайды. Метаморфтық жыныстарда жеті түрлі тау жынысы кездеседі: глютенит, әк тас, қызыл тау жынысы, латерит, құмды тақта және гранит. Жер бедері бес түрге бөлінеді: төбелер, жазықтар, таулар, төбелік жерлер және су айдындары, негізінен төбелер мен жазықтар басым. Округ минералды ресурстарға бай. Зерттеулер нәтижесінде вольфрам, қалайы, никель, антимон, висмут, кобальт, молибден, мыс, қорғасын, мырыш, алтын, кремний, көмір, каолин, әк тас, флюорит, гранит, монозит құмы және тағы 20-дан астам минералдың бар екені анықталды. 113 минералдық кен орны табылды, оның ішінде 1 ірі, 4 орташа, 62 шағын және 46 түрлі минералдар бар. Құрылыс материалдарына қатысты кірпіш балшығы, кремнезем, кварц құмы және құрылыс тасы сияқты металл емес минералдар пайдаланылады, олардың үлесі барлық минералдық кен орындарының 80% құрайды. Басқа минералдардың көпшілігі аз көлемді болғандықтан әзірге пайдаланылмаған. Аймақтағы пайдалы қазбалардың көп бөлігі – гранит, каолин және кірпіш, плитка жасауға қолданылатын тақта сияқты металл емес минералдар. Металл кендері көбінесе шағын және минералданған. Округтың солтүстік-батыс бөлігінде, Бейшань, Циншанпу және Фулин қалаларында кеңінен дамыған гранит кен орындары орналасқан, бұл округте гранит минералдарының маңызды өндірушісі болып табылады. Динггонг және Фулиндегі каолинит ресурстары мол. Орталық бөлігіндегі Чунхуа, Хуанхуа, Хуансинг, Ганшан және Цзянбэй аудандары құм және тақта кен орындарына толы, бұл аймақтағы тақта өндірісінің негізгі орталықтары. Цзянбэй және оңтүстік-шығыстағы басқа да аймақтарда әк тас өндірісі жүргізіледі. Солтүстік бөлігі мен Пинцзян округінің шекарасындағы орта және төменгі таулы аймақтарда вольфрам, алтын және полиметалл кен орындары бар. Лукоу қаласының Малинькиао ауданында жер асты суларынан ыстық су көздері табылды. Округта 10 түрлі сүтқоректілер, 48 түрлі құстар және 10-нан астам түрлі жыландар мекендейді. Олардың ішінде панголин, цивет, маймыл бетіндегі бүркіт, ақ қаз және жолбарыс – мемлекеттік қорғалатын екінші санатқа жататын жануарлар. Мұнда 120-дан астам жабайы дәрілік өсімдіктер мен 80-нен астам ағаш түрлері өседі. Олардың ішінде Гинкго билоба, Евкоммия ульмоидыс және Фуцзянь кипарысы мемлекеттік қорғалатын екінші санатқа жататын өсімдіктер, ал Метасекуоя – провинциялық бірінші санаттағы қорғалатын өсімдік. "Луодай қара шошқасы" – ұлттық географиялық таңбасымен қорғалатын өнім, ал "Жиньцзинь" және "Сянфэн" шайлары "Қытайдың танымал брендтері" тізіміне енген. Округтың орманды аумағы 43,74% құрайды, орманды көгалдандыру деңгейі 49,83%, ал жалпы орман қоры 4,185 миллион текше метрді құрайды.

Экономика

Чанша округі – Орталық Қытайдағы ең дамыған округ. 2020 жылы Қытайдың 100 ең жақсы округі мен округтік деңгейдегі қалаларының ішінде 8-орынды иеленді. Чанша округі провинцияның ең дамыған өндіріс ошақтарының бірі және округтік деңгейдегі қалалардың бірі болып табылады, өндіріс өнеркәсібі оның экономикалық негізі болып табылады. Чаншаның өндірістік драйверлері – құрылыс машиналарын жасау, автомобильдер мен олардың бөлшектері, электроника және ақпараттық технологиялар. 2015 жылы Чанша округінің жалпы ішкі өнімі 116,83 миллиард юань (18,76 миллиард АҚШ доллары) құрады. Бұл соманың ішінде өндіріс өнеркәсібінің қосылған құны 82,16 миллиард юань (13,19 миллиард АҚШ доллары) болды, бұл оның ЖІӨ-сінің 70,32 пайызын құрады. Чанша округінде Сань (三一集团), Санвард (山河智能), Брод (远大空调), Зоомлион (中联重科) және орман-қағаз (泰格林纸) компаниялары орналасқан. Статистикалық органдардың алдын ала есебіне сәйкес, 2017 жылы Чанша округінің жалпы ішкі өнімі 143,110 миллион юань (21,196 миллион АҚШ доллары) құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 11,3 пайызға артты. Осы соманың ішінде біріншілік өнеркәсіптің қосылған құны 7,590 миллион юань (1,124 миллион АҚШ доллары) құрады, бұл 3,1 пайызға, екіншілік өнеркәсіптің құны 91,800 миллион юань (13,596 миллион АҚШ доллары) құрады, бұл 11,6 пайызға, ал үшіншілік өнеркәсіптің құны 43,720 миллион юань (6,475 миллион АҚШ доллары) құрады, бұл 12,1 пайызға өсті. Біріншілік өнеркәсіптің қосылған құны ЖІӨ-нің 5,30 пайызын, екіншілік өнеркәсіптің құны 64,15 пайызын, ал үшіншілік өнеркәсіптің құны 30,55 пайызын құрады. 2017 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ 137 000 юань (20 291 АҚШ доллары) құрады.