Кіріспе

Space Research Corporation - 1967 жылы АҚШ және Канада үкіметтерінің HARP жобасы бойынша зерттеулерге бөлген қаржысы қысқартылғаннан кейін, Джеральд Булл ұзақ қашықтықтағы артиллерия технологиясын коммерциялық мақсатта пайдалану үшін құрған корпорация. HARP жобасының активтері жаңадан құрылған SRC-ге берілді. SRC әртүрлі артиллериялық жүйелерге де назар аударды. 1977 жылы апартеид режиміне қатысты БҰҰ-ның тыйымына қарамастан Оңтүстік Африкаға қару-жарақ жеткізгені үшін Булл түрмеге қамалды және SRC таратылды. SRC-нің негізгі орны Канада мен АҚШ шекарасында, Квебек штатының Хайвотер және Вермонт штатының Джей қалалары арасында орналасқан. Елеулі компаниялар: SRCQ (SRC Quebec); Shefford Electronics Corp (SEC of Granby, Quebec); SRCI; Paragon; PRB (Бельгиялық корпорация); және SRCB (SRC Belgium).

Өмірбаян

1950 жылдардың ортасында Булл Канаданың қару-жарақ және зерттеулер мен даму орталығында (CARDE) антибаллистикалық зымыран (ABM) және континентаралық баллистикалық зымыран (ICBM) зерттеулерімен айналысып жүргенде, спутникті орбитаға шығару үшін үлкен калибрлі зеңбірек қолдану идеясын қалыптастырды. Бұл қару дәстүрлі ракетаға қарағанда ғарышқа заттарды жіберуде айтарлықтай тиімдірек болуы мүмкін еді. Оның тәжірибелері көп ұзамай АҚШ Армиясының Баллистикалық зерттеу зертханасының назарын аударды, және олар кейіннен оның жобаларын қолдады. 1961 жылы Булл CARDE-ден кетіп, Макгилл университеті оны профессор ретінде жұмысқа алды. Университеттің Инженерлік факультетінің деканы Дональд Морделлмен бірлесіп жұмыс істеген Булл ғарыш зеңбірегі жобасын ілгерілетуді және түрлі көздерден қаржы сұрауды жалғастырды. 1961 жылдың қазан айында Булл Баллистикалық зерттеу зертханасының басшысы Чарльз Мерфимен кездесіп, суперзеңбірек жобасын ұсынды, және ол зор қолдауға ие болды. АҚШ Армиясы Буллға айтарлықтай қаржылық көмек көрсетті, сондай-ақ екі 16 дюймдік теңіз зеңбірегін, құрлыққа орнатуға арналған базаны, қосымша оқ-дәрілерді, ауыр жұмыс істейтін кранды және 750 000 долларлық радарлық жүйені берді. Булл мен Морделл 1962 жылдың наурыз айында өткен баспасөз конференциясында HARP жобасын Макгилл университетінің Ғарыш зерттеу институтының бағдарламасы ретінде ресми түрде жариялады. Алайда, 1966 жылдың қарашасында Канада үкіметі 1967 жылдың 30 маусымынан бастап HARP жобасына барлық қаржыны тоқтату туралы хабарлады. Булл бағдарламаны қайта жандандыруға тырысқанына қарамастан, 1967 жылы Канада үкіметі мен АҚШ Армиясы қолдауын кері тартып алды, бұл жобаның толық тоқтауына әкелді. Джеральд Булл жобасын сақтап қалу үшін Ғарыш зерттеу корпорациясын құрды, ал HARP жобасының активтері жаңа құрылған SRC-ге берілді. Жаңа, ұшы сүйір снаряд, ERFB (Extended Range Full bore) деп аталатын, бастапқысына қарағанда әлдеқайда жақсы аэродинамикалық қасиеттерге ие болды; оның айналуы тек зеңбірек трубкасындағы сайлармен ғана емес, снарядтағы қанаттармен де реттелді, ал снарядтың ортасы төрт аэродинамикалық түйірлермен демеліп тұрды, бұл оның ұзындығын арттырып, соқтығысу кедергісін азайтуға мүмкіндік берді. Снаряд бастапқыда дәстүрлі артиллериялық оқтар сияқты, негізіне қарай кеңейтілген жетекші лентасымен айналдырылды. Нәтижесінде, бастапқысына қарағанда 30%-ға дейін артық қашықтыққа жететін және әлдеқайда дәл болатын зеңбірек пайда болды. Сол кездегі стандартты НАТО және АҚШ артиллериясының қашықтығы GC 45-тен кем болды, ал ERFB комбинациясының қашықтығы Швецияда жасалған инновациялық базалық қан кету жүйесі арқылы дәлдікті жоғалтпай ұлғайтылуы мүмкін еді.

Оңтүстік Африкалық байланыс

GC 45 жұмысына Оңтүстік Африкалықтар төледі, бірақ Булл бұл жұмысты көбінесе Анголадағы кеңестік операцияларға қарсы Оңтүстік Африканы қорғаныс ретінде қарастырған АҚШ Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) ықпалымен жасады деген мәлімдеме бар. Оңтүстік Африкада G5 гаубицасы ретінде қолданылған жаңа қарулар 1986 жылы Оңтүстік Африка бұрынғы португалдық Ангола колониясына басып кірген кезде, ЮНИТА-ға көмек көрсету мақсатымен Ангола шекарасының жанында қолданылды. Анголаның марксистік үкіметі Куба әскерлерімен және кеңестік артиллериясымен қолдау алғандықтан, ЦРУ 1975 жылы Ангола азамат соғысының басында Оңтүстік Африканы елге басып кіруге ынталандырды деген пікір де болды. G5 гаубицалары Анголадағы жетістікке қол жеткізуде маңызды рөл атқарды, алайда кең ауқымды стратегиялық ойлар Оңтүстік Африканың соңында елден шығуына себеп болды.

Қару-жарақ эмбаргосы

1977 жылы БҰҰ-ның міндетті қару-жарақ эмбаргосы Оңтүстік Африкаға қару-жарақ экспорттауға тыйым салса да, Bull's SRC апартеид режимін 30 миллион доллардан астам құнмен қару-жарақ бөшкелерімен және 30 000 оқ-дәрімен жабдықтады. КСРО-ның АҚК-ны қолдауына байланысты, ЦРУ осы мәмілені ынталандырды деген сөз бар, ал MV Tugelaland кемесімен тасымалдау Израиль әскери өнеркәсібінің көмегімен жүзеге асырылды. АҚШ кедені бастапқыда 15-ке жуық адамды қудалауды қарастырды, бірақ тек Булл мен оның серіктесі Роджерс Грегориге ғана айыптау қойды. Булл айыппұл төлейтінін күтіп, кінәсін мойындады, бірақ 1980 жылы төрт айға түрмеге қамалып, ашуланды. Оның кінәсін мойындауы соттың Оңтүстік Африкаға қару-жарақ экспорттауға қатысты АҚШ үкіметінің күдікті қатысуы туралы ешқандай дәлелді тыңдамауына әкелді. Дегенмен, қару-жарақ эмбаргосын бұзу салдарынан SRC таратылды. Компания кейін Брюссельде қайта құрылды, онда Булл бірнеше жыл бойы оны басқарды. Ол 1990 жылы өлтірілді, көптеген адамдар бұл Моссадтың ісі деп санайды.

Қаруларды әзірлеу

Канадалық нысан тасталып қалғаннан кейін, онда әлемдегі ең ұзыны деп есептелінетін, ұзындығы өлшенген зеңбірек табылған.