2007 жылғы IPCC есебі: Жаһандық жылыну болжамдары мен сценарийлер

2007 ж. IPCC есебі: Климат өзгеруінің ғылыми негіздері, салдары мен қауіп-қатерлері. Жалпы температураның өсуі, теңіз деңгейінің көтерілуі, сценарийлер талқыланады.

19 мин оқу

100%

Дереккөз: IPCC Fourth Assessment Report — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

2007 жылғы IPCC есебі

Төртінші бағалау есебіндегі төрт SRES сценарий тобы және 2100 жылға дейінгі жорамалданатын жаһандық орташа жер бетінің жылуыКөп экономикалық бағыттылығыКөп экологиялық бағыттылығыГлобализация (біртекті әлем) A1 қарқынды экономикалық өсім (топтар: A1T; A1B; A1Fl) 1.4–6.4 °C B1 жаһандық экологиялық тұрақтылық 1.1–2.9 °CРегионализация (әртүрлі әлем) A2 аймақтық бағытталған экономикалық даму 2.0–5.4 °C B2 жергілікті экологиялық тұрақтылық 1.4–3.8 °C Климаттың өзгеруі 2007, Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық тобының (IPCC) Төртінші бағалау есебі (AR4) 2007 жылы жарияланды және климаттың өзгеруі, оның болуы мүмкін салдары, сондай-ақ бейімделу және жеңілдету мүмкіндіктері туралы ғылыми, техникалық және әлеуметтік-экономикалық ақпаратты бағауға бағытталған есептер сериясының төртіншісі болып табылады. Бұл ең ірі және ең толық климаттың өзгеруі туралы қорытынды, ондаған елдерден келген мыңдаған авторлар, редакторлар және сарапшылар жасаған, 6000-нан астам рецензияланған ғылыми зерттеулерге сілтеме жасайды. 130-дан астам елден келген адамдар IPCC-тің төртінші бағалау есебіне үлес қосты, оны дайындауға алты жыл кетті. "Климат жүйесінің жылынуы күмәнсіз, бұл қазір жаһандық орташа ауа және мұхит температурасының жоғарылауы, қар мен мұздың кең тарапынан еруі және жаһандық орташа теңіз деңгейінің көтерілуінен көрініп тұр", – делінген адам қызметінің нәтижесінде. Парниктік газдар эмиссиясының сценарийлерін сипаттауды "Эмиссия сценарийлері туралы арнайы есептен" табуға болады. {| class="wikitable" |+ AR4 жаһандық жылыну болжамдары II жұмыс тобының (WGII) үлесі: Климаттың өзгеруі 2007: Әсерлері, бейімделу және осалдық. III жұмыс тобының (WGIII) үлесі: Климаттың өзгеруі 2007: Климаттың өзгеруін жеңілдету. I, II және III жұмыс топтарының үлесі: Синтездік есеп (SYR).

Байқаулар

Бұл есеп Жердің климатындағы атмосфера құрамы, жаһандық орташа температура, мұхит жағдайы және басқа да климаттық өзгерістер сияқты байқалатын көптеген өзгерістерді көрсетеді.

Атмосферадағы өзгерістер

Көмірқышқыл газы, метан және азот оксиді – барлығы ұзақ өмір сүретін парниктік газдар. "Көмірқышқыл газы, метан және азот оксиді 1750 жылдан бері адам қызметінің нәтижесінде айтарлықтай артты және қазір өнеркәсіптік дәуірге дейінгі көрсеткіштерден әлдеқайда жоғары." 2005 жылы атмосферадағы көмірқышқыл газының мөлшері (379 ppm) соңғы 650 000 жылдағы табиғи диапазоннан (180-300 ppm) едәуір асып түсті. 2005 жылы атмосферадағы метан мөлшері (1774 ppb) соңғы 650 000 жылдағы табиғи диапазоннан (320-790 ppb) едәуір жоғары болды. Көмірқышқыл газының артуының басты себебі – жанар майды пайдалану, бірақ жерді пайдаланудағы өзгерістер де үлес қосады. Метанның артуының басты себебі адамның ауыл шаруашылығы қызметі мен жанар майды пайдаланудың үйлесімі болуы мүмкін. Әрқайсысының үлесі қанша екені нақты анықталмаған. Азот оксидінің концентрациясы өнеркәсіптік дәуірге дейінгі 270 ppb көрсеткіштен 2005 жылы 319 ppb-қа дейін өсті. Бұл өсімнің үштен бірінен астамы адам қызметіне, негізінен ауыл шаруашылығына байланысты.

Жердің жылынуы

Салқын күндер, салқын түндер мен мұздың пайда болу жиілігі азайды. Ыстық күндер, ыстық түндер мен ыстық толқындар жиілеп барады. Сонымен қатар: 1995–2006 жылдар аралығындағы он екі жылдың он бірі құралдық өлшемдер бойынша ең жылы 12 жылдың ішіне кіреді (1880 жылдан бері). Соңғы 100 жылдағы жылыну нәтижесінде жаһандық орташа температура шамамен 0,74 °C-қа өсті. Бұл үшінші бағалау есебіне дейінгі 100 жылдағы 0,6 °C өсімнен жоғары. Қалалық жылу аралдарының әсері осы өлшемдерге көрінеу аз әсер ететіні анықталды (құрлықта он жыл сайын 0,0006 °C-тан кем, ал мұхиттарда нөлдік). 1961 жылдан бергі бақылаулар көрсетіп тұр, мұхит климат жүйесіне қосылған жылудың 80%-дан астамын сіңіріп алған, және мұхит температурасы кем дегенде 3000 м (9800 фут) тереңдікке дейін көтерілген. "Соңғы 100 жылда Арктиканың орташа температурасы жаһандық орташа температурадан шамамен екі есе жоғары жылдамдықпен өсті". Егер вулканизм мен адамның қызметінен пайда болған аэрозольдер салқындатпағанда, парниктік газдар біз байқағаннан гөрі одан да көп жылынуға себеп болар еді. Жаһандық сөну құбылысын қараңыз. 20 ғасырдың екінші жартысындағы Солтүстік жарты шардың орташа температурасы соңғы 500 жылдағы кез келген 50 жылдық кезеңнен жоғары болған, және кем дегенде соңғы 1300 жылдағы ең жоғары температура болған (Орта ғасырлық жылы кезең мен Кіші мұз дәуірін қоса).

Мұз, қар, мәңгі тоңған жер, жаңбыр және мұхиттар

SPM-де желдің күшін күшейту, мәңгі тоң қабатының азаюы, құрғақшылық пен су тасқыны сияқты ауа-райы құбылыстарының жиілеуі туралы мәліметтер келтірілген. Сонымен қатар: "Екі шарындағы тау мұздықтары мен қар жамылғысы орташа есеппен азайған". Гренландия мен Антарктиданың құрлықтағы мұздықтарының жоғалуы 1993 және 2003 жылдар аралығында теңіз деңгейінің көтерілуіне (>90%) үлкен үлес қосыпты. Мұхиттың жылынуы теңіз суының кеңеюіне, осылайша теңіз деңгейінің көтерілуіне себеп болады. Теңіз деңгейі 1961–2003 жылдар аралығында жылына шамамен 1,8 мм-ге көтерілді. 1993–2003 жылдар аралығында теңіз деңгейінің көтерілуі жылына орташа 3,1 мм-ді құрады. Бұл ұзақ мерзімді тенденция ма, әлде мезгіл-мезгіл болатын өзгеріс пе, әзірге белгісіз. Антарктиканың теңіз мұздарының жалпы динамикасында ерекше өзгеріс байқалмайды, бұл аймақтағы жылынудың болмауымен сәйкес келеді.

Ураган

1970 жылдан бері Солтүстік Атлантикадағы дауылдардың қарқындылығы артқан, және бұл арту теңіз беті температурасының жоғарылауымен сәйкес келеді. Байқалған дауылдардың қарқындылығының артуы, біз бастан кешкен теңіз беті температурасының өзгеруіне климаттық модельдер болжағаннан артық. Дауылдардың санында нақты тенденция байқалмайды. Басқа аймақтарда да дауылдардың қарқындылығының артқаны байқалады, бірақ осы аймақтардағы деректердің сапасы туралы алаңдаушылықтар бар. Дауылдардың қарқындылығының артуына адамның әсері болғандығы ықтимал (>50%). XXI ғасырда дауылдардың қарқындылығының артуы күдікті (>66%). SPM 2 кестесінде соңғы тенденциялар, сондай-ақ тенденцияның нақты орын алғандығына, тенденцияға адамның үлесіне және болашақта тенденцияның орын алуына қатысты сенімділік деңгейлері тізімделген. Өзгерістерге қатысты (оның ішінде дауылдардың қарқындылығының артуы), егер адамның үлесі "мүмкін емес емес" деп көрсетілсе, SPM 2 кестесіне қосымша f ескертуде "Антропогендік үлестің шамасы бағаланбады. Бұл құбылыстарға қатысты атрибуция ресми атрибуция зерттеулеріне емес, сарапшылардың пікіріне негізделген" делінген.

Жерді жылытатын немесе суытатын факторлар

AR4 планетадағы жылыну және салқындату әсерлерін сәулелену күші арқылы сипаттайды – жүйедегі энергияның өзгеру жылдамдығы, бірлік ауданына шаққандағы қуат ретінде өлшенеді (СИ бірліктерінде, Вт/м2). Есепте көмірқышқыл газының, метанның, азот оксидінің, галокарбонның, адамның басқа да жылыту факторларының жеке жылыту үлесі (оң күш) және күн белсенділігінің өзгеруінің жылыту әсері егжей-тегжейлі көрсетілген. Сондай-ақ, аэрозольдердің салқындату әсері (теріс күш), жерді пайдаланудың өзгеруі және басқа да адам қызметі көрсетілген. Барлық мәндер өнеркәсіптік дәуірге дейінгі жағдайдан бергі өзгеріс ретінде көрсетілген. Барлық адам қызметінен туындаған жалпы сәулелену күші шамамен +1,6 Вт/м2 құрайды. 1750 жылдан бері күннің қарқындылығының артуынан туындаған сәулелену күші шамамен +0,12 Вт/м2 құрайды. Көмірқышқыл газы, метан және азот оксидінен туындаған сәулелену күші қазіргі заманда (>90%) соңғы 10 000 жылдағы кез келген уақытқа қарағанда жылдамдап өсуде.

Жұмыс тобының I жинағынан таңдалған үзінділер

Адамның өткен және болашақтағы көмірқышқыл газы шығарындылары атмосферадан оның жоғалуына қажетті уақыттың ұзақтығына байланысты, мың жылдан астам бойы Жердің жылынуына және теңіз деңгейінің көтерілуіне себеп болады.

І жұмыс тобына жауап

Бірінші баяндама жарияланғанға дейінгі апталарда, жаңа баяндамада бұрынғы бағалаулардан төмен көрсетілген теңіз деңгейінің өзгеруінің болжамына қатысты пікір қақтығысы туды. Қазір жарияланған мәтінде теңіз деңгейінің жаңа бағасы тым төмен болуы мүмкін екені ескертіледі: «Қазіргі модельдерде ескерілмеген, бірақ соңғы байқаулар бойынша айтылған мұз ағынына байланысты динамикалық процестер мұз қабаттарының жылынуға осалдығын арттырып, болашақта теңіз деңгейінің көтерілуіне ықпал етуі мүмкін». Теңіз деңгейінің көтерілуінің орташа көрсеткіштері ТР деректерінен ±10% шегінде; бірақ, мүмкіндіктер аясы тарылған. Корольдік қоғамның президенті Лорд Рис: «Бұл баяндама адамның іс-әрекеттері біз көріп отырған және болашақта көретін климаттың өзгеруіне елеулі әсер ететінін бұрынғыдан да нақты көрсетеді. IPCC климаттың маңызды өзгерістерінің орын алуы сөзсіз екенін және біз оған бейімделуіміз керектігін қатаң түрде баса айтады. Бұл баршамызды – әлемдік лидерлерді, бизнес пен жеке тұлғаларды – қорқыныштан парализге түспей, іс-қимылға итермелі. Парниктік газдар эмиссиясын азайтумен қатар, климаттың өзгеруіне дайын болуымыз қажет. Басқаша пікір білдірушілер ғылымды өз аргументтерінің негізі ретінде пайдалана алмайды». АҚШ Энергетика министрі Сэмюэл Бодман баспасөз конференциясында баяндаманың «нақты ғылыми деректерге негіделгенін» айтып, «Президент айтқандай, және бұл баяндама анық көрсетеді, адамның іс-әрекеті Жердің климатына өзгерістер енгізіп жатыр және бұл мәселе енді талқылауға жатпайды» деді. Еуропа және Еуразия істері жөніндегі Бас хатшының орынбасары Курт Волкер: «Біз АҚШ ғалымдары жетекші рөл атқарған жаңадан шыққан IPCC есебін қолдаймыз» деді. Баяндама негізінде, Франция президенті Ширак оқыған «Париж әрекетке шақыру» бағдарламасында 46 ел Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау ұйымын (БҰҰҚО) құруға шақырды, ол қазіргі Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасынан (БҰҰҚБ) артық өкілеттіктерге ие болуы керек және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сияқты, одан да күшті болуы тиіс. 46 елдің ішінде Еуропалық Одақ елдері бар, бірақ парниктік газдардың ең ірі эмитенттері – АҚШ, Қытай, Ресей және Үндістан кірмеді.

In the weeks before publication of the first report, controversy broke out about the report's projections of sea level change, which in the new report was estimated at less than previous estimates. The now published text gives a warning that the new estimation of sea level could be too low: "Dynamical processes related to ice flow not included in current models but suggested by recent observations could increase the vulnerability of the ice sheets to warming, increasing future sea level rise." The mid points of the sea level rise estimates are within ±10% of those from the TAR; but the range has narrowed. Lord Rees, the president of the Royal Society, said, "This report makes it clear, more convincingly than ever before, that human actions are writ large on the changes we are seeing, and will see, to our climate. The IPCC strongly emphasises that substantial climate change is inevitable, and we will have to adapt to this. This should compel all of us—world leaders, businesses and individuals—towards action rather than the paralysis of fear. We need both to reduce our emissions of greenhouse gases and to prepare for the impacts of climate change. Those who would claim otherwise can no longer use science as a basis for their argument." U. S. Energy Secretary Samuel Bodman told a news conference that the report was "sound science" and "As the president has said, and this report makes clear, human activity is contributing to changes in our earth's climate and that issue is no longer up for debate." Kurt Volker, Principal Deputy Assistant Secretary for European and Eurasian Affairs, said, "We support the recent IPCC report, in which U. S. scientists played a leading role." Based on the report, 46 countries in a "Paris Call for Action" read out by French President Chirac, have called for the creation of a United Nations Environment Organization (UNEO), which is to have more power than the current United Nations Environment Programme (UNEP), and is to be modelled after the more powerful World Health Organization. The 46 countries included the European Union nations, but notably did not include the United States, China, Russia, and India, the top four emitters of greenhouse gases.

II жұмыс тобы: әсерлер, бейімделу және осалдық

Жұмыс тобы II-нің саясаткерлерге арналған қорытындысы 2007 жылдың 6 сәуірінде жарияланды. Толық есеп 2007 жылдың 18 қыркүйегінде жарияланды. Жұмыс тобы II мәлімдейді: "Барлық құрлықтар мен мұхиттардың көп бөлігінен алынған деректер көптеген табиғи жүйелердің аймақтық климат өзгерулеріне, әсіресе температураның жоғарылауына ұшырап жатқанын көрсетеді".

Өзгерістерді жатқызу

WGII адамның қызметінен туындаған жаһандық жылынуға байланысты нақты өзгерістерді анықтаудағы кейбір қиындықтарды мойындайды, "Шектеулер мен кемшіліктер байқалған жүйелердің антропогендік жылынуға реакцияларының себептерін толыққанды анықтауға кедерілді" деп көрсетеді. Бірақ, байқалған және күтілетін өзгерістердің сәйкестігі "Соңғы үш онжылдықта адамның қызметінен туындаған жылынудың көптеген физикалық және биологиялық жүйелерге көрінетін әсерін тигізгенін жоғары сенімділікпен тұжырымдауға жеткілікті" деп табылды.

Болжамдар

ЖБИІ зерттеулер мен модельдік проекцияларға сүйене отырып, алдағы ғасырда қандай жағдайлар күтілуі мүмкін екенін көрсетеді.

Тағам

Орташа сенімділікпен (шамамен 10-нан 5 мүмкіндік дұрыс болуы) әлемдік азық-түлік өндірісінің әлеуеті 1–3°C температура көтерілгенде артады, бірақ температура одан да жоғары болса, азаяды деп болжануда.

WGII-нің бастапқы тіліндегі қарсылықтар

АҚШ келіссөзшілері парниктік газдар шығарындыларын қысқартуға қатысты мәтінді алып тастауға қол жеткізді, деді Ұлттық атмосфералық зерттеулер орталығының (NCAR) жетекші авторы Патрисия Ромеро Ланкао. Бастапқы нұсқада былай делінген: «Дегенмен, климат өзгеруіне ғана бейімделу климаттың күтілетін барлық салдарымен күресе алмайды, әсіресе ұзақ мерзімде, көптеген әсерлердің күшеюіне байланысты. Сондықтан, жеңілдету шаралары да қажет болады». Екінші сөйлем есептің соңғы нұсқасында жоқ. Қытай «байқалған деректерге сүйене отырып, барлық континенттерде және мұхиттардың көп бөлігінде көптеген табиғи жүйелер аймақтық климат өзгеруіне, әсіресе температураның жоғарылауына ұшырап жатыр дегеніне өте жоғары сенім бар» деген сөздерге қарсылық білдірді. Қытай «өте» деген сөзді жоюды сұрағанда, үш ғылыми автор наразылық білдірді, ал осы мәселе тек сенім деңгейлеріне сілтеуді жою туралы келісіммен шешілді. Бұл 2007 жылдың 4 мамырындағы ХЖТК-ның 26-шы сессиясында жарияланды. ІІІ жұмыс тобының толық есебі 2007 жылдың қыркүйек айында онлайн жарияланды. IPCC 30 сәуірде Бангкокта жиналып, 120-ға жуық елден 400-ден астам ғалым мен сарапшының қатысуымен жобаны талқылауды бастады. 4 мамыр күні өткен толық отырыста 2000-ға жуық делегат келісімге келді. Басты пікірталас атмосферадағы парниктік газдардың концентрациясын 445 миллионнан 650 миллионға дейін шектеу туралы ұсынысқа қатысты болды, бұл қауіпті климат өзгеруін болдырмау мақсатында жасалған, дамып келе жатқан елдер төменгі шекті көтеруге қысым көрсетті. Осыған қарамастан, бастапқы ұсыныстағы көрсеткіштер саясаткерлерге арналған қорытындыға енгізілді. Қорытындыда, жылыжай газдарының концентрациясын тұрақтандыру орынды құнмен мүмкін екендігі айтылды, 445-535 ppm аралығында тұрақтандыру әлемдік ЖІӨ-нің 3%-дан кем шығынға түседі. ІІІ жұмыс тобының есебі жақын арадағы негізгі секторлар үшін жеңілдету мүмкіндіктерін талдайды, сондай-ақ синергия, бірлескен пайда және сауда-саттық сияқты салааралық мәселелерді де қарастырады. Сондай-ақ, әртүрлі тұрақтандыру деңгейлері үшін ұзақ мерзімді жеңілдету стратегиялары туралы ақпарат берілген, ұзақ мерзімді мақсаттарға жету үшін қысқа мерзімді стратегиялардың салдарына ерекше назар аударылады.

US negotiators managed to eliminate language calling for cuts in greenhouse gas emissions, according to Patricia Romero Lankao, a lead author from the National Center for Atmospheric Research (NCAR). The original draft read: "However, adaptation alone is not expected to cope with all the projected effects of climate change, and especially not over the long run as most impacts increase in magnitude. Mitigation measures will therefore also be required." The second sentence does not appear in the final version of the report. China objected to wording that said "based on observed evidence, there is very high confidence that many natural systems, on all continents and in most oceans, are being affected by regional climate changes, particularly temperature increases". When China asked that the word "very" be stricken, three scientific authors balked, and the deadlock was broken only by a compromise to delete any reference to confidence levels. was published on 4 May 2007 at the 26th session of the IPCC. The full WG III report was published online in September 2007. The IPCC convened in Bangkok on April 30 to start discussions on the draft Summary, with the participation of over 400 scientists and experts from about 120 countries. At the full IPCC meeting on May 4, agreement was reached by the larger gathering of some 2,000 delegates. One of the key debates concerned a proposal to limit concentrations of greenhouse gases in the atmosphere to between 445 parts per million and 650 parts per million to avoid dangerous climate change, with pressure from developing countries to raise the lower limit. Despite this, the figures from the original proposal were incorporated into the Summary for Policymakers. The Summary concludes that stabilization of greenhouse gas concentrations is possible at a reasonable cost, with stabilization between 445 ppm and 535 ppm costing less than 3% of global GDP. The WG III report analyses mitigation options for the main sectors in the near term, addressing also cross sectorial matters such as synergies, co benefits, and trade offs. It also provides information on long term mitigation strategies for various stabilization levels, paying special attention to implications of different short term strategies for achieving long term goals.

Қысқа және орта мерзімді (2030 жылға дейін) шамалы әсер ету

Саясатшылар үшін дайындалған қорытынмада "алдағы онжылдықтарда жаһандық парниктік газдар шығарындыларын азайту үшін маңызды экономикалық әлеует бар екендігі, бұл әлемдік шығарындылардың күтілетін өсуін теңестіре алады немесе шығарындыларды қазіргі деңгейден төмендете алады" деген келісімге жоғары деңгейде қол жеткізілгендігі және қаржылық және әлеуметтік шығындар мен пайдаларды ескере отырып, көптеген дәлелдер бар екендігі айтылады. Осы мерзімде ең үлкен экономикалық әлеуетке ие технологиялар мыналар болып табылады:

+Сектор бойынша негізгі жеңілдету технологиялары мен практикалары
Сектор Негізгі жеңілдету технологиялары мен практикалары, қазіргі уақытта коммерциялық түрде қолжетімді 2030 жылға дейін коммерциялық түрде енгізілуі күтілетін негізгі жеңілдету технологиялары мен практикалары
Энергиямен жабдықтау Жеткізу және таратудың жақсартылған тиімділігі; көмірден газға ауысу; ядролық энергия; жаңаруға жарамды жылу және электр энергиясы (су электр станциялары, күн, жел, геотермальдық және биоэнергия); біріктірілген жылу және электр энергиясы; КУС-тің бастапқы қолданылуы (мысалы, табиғи газбен алынған көмірқышқыл газын сақтау) Газ, биомасса және көмірмен жұмыс істейтін электр станциялары үшін көмірқышқыл газын ұстау және сақтау (КУС); озық ядролық энергия; толқын және приливтік энергияны қоса алғанда, жаңаруға жарамды энергияның озық түрлері, күн энергиясын шоғырландыру және күн фотоэлектрлік энергиясы.
Көлік Көлік құралдарының жанар майын тиімді пайдалануы; электрлік көлік құралдары; гибридтік көлік құралдары; таза дизельдік көлік құралдары; биоотын; автомобиль көлігінен теміржол және қоғамдық көлік жүйелеріне ауысу; айналы жүріп және велосипедпен жүру; жерді пайдалану және көлік жоспарлау Екінші буын биоотыны; тиімділігі жоғары ұшақтар; қуаттырақ және сенімдірек аккумуляторлары бар озық электрлік және гибридтік көлік құралдары
Құрылыс Жоғары тиімді жарықтандыру және күн сәулесін пайдалану; тиімдірек электрлік құралдар және жылыту және салқындату құрылғылары; жақсартылған пештер, жақсартылған жылу оқшаулау; жылыту және салқындату үшін пассивті және белсенді күн энергиясын пайдалану; балама салқындатқыштар, фторланған газдарды қалпына келтіру және қайта өңдеу Кешенді жобаланған коммерциялық ғимараттар, соның ішінде кері байланыс пен басқаруды қамтамасыз ететін интеллектуалды есептегіштер сияқты технологиялар; ғимараттарға енгізілген күн фотоэлектрлік энергиясы
Индустрия Электр жабдықтарын тиімді пайдалану; жылуды және қуатты қалпына келтіру; материалдарды қайта өңдеу және алмастыру; газ емес шығарындыларды бақылау; және процеске қатысты технологиялардың кең ауқымы Энергия тиімділігін арттыру; цемент, аммиак және темір өндірісі үшін КУС; алюминий өндірісі үшін инертті электродтар
Ауыл шаруашылығы Топырақ көміртегінің қорына көбейту үшін егістік және жайылымдарды жақсарту; өңделген торфты топырақтарды және деградацияланған жерлерді қалпына келтіру; күріш өсіру және мал шаруашылығын жақсарту, метан (CH4) шығарындыларын азайту; азотты тыңайтқыштарды тиімді пайдалану арқылы шығарындыларды азайту; қалдықтарды ауыстыру үшін арнайы энергия дақылдары; энергия тиімділігін арттыру Егістік түсімділігін арттыру
Ормандар/Ормандар Орманды көбейту; орманды қайта өңдеу; орманды басқару; орманды кесуді азайту; жиналған ағаш өнімдерін басқару; қалдықтарды ауыстыру үшін орман өнімдерін биоэнергия үшін пайдалану Ағаш түрлерін жақсарту арқылы биомасса өнімділігін және көміртегінің биосекустрациясын арттыру. Өсімдік/топырақ көміртегінің секвестрациялық әлеуетін талдау және жерді пайдаланудағы өзгерістерді картаға түсіру үшін қашықтан зондтау технологияларын жақсарту
Қалдықтар Полигондағы метанды қалпына келтіру; энергияны қалпына келтіру арқылы қалдықтарды өртеу; органикалық қалдықтарды компосттау; бақыланатын қақпақтармен қалдық суларды тазарту; қайта өңдеу және қалдықтарды азайту Оксидацияны оңтайландыру үшін биоқаптамалар және биофильтрлер

+Key mitigation technologies and practices by sectorSectorKey mitigation technologies and practices currently commercially availableKey mitigation technologies and practices projected to be commercialized before 2030Energy SupplyImproved supply and distribution efficiency; fuel switching from coal to gas; nuclear power; renewable heat and power (hydropower, solar, wind, geothermal and bioenergy); combined heat and power; early applications of CCS (e. g. storage of removed from natural gas)Carbon Capture and Storage (CCS) for gas, biomass and coal fired electricity generating facilities; advanced nuclear power; advanced renewable energy, including tidal and waves energy, concentrating solar, and solar PV. TransportMore fuel efficient vehicles; electric vehicle; hybrid vehicles; cleaner diesel vehicles; biofuels; modal shifts from road transport to rail and public transport systems; non motorised transport (cycling, walking); land use and transport planningSecond generation biofuels; higher efficiency aircraft; advanced electric and hybrid vehicles with more powerful and reliable batteriesBuildingsEfficient lighting and daylighting; more efficient electrical appliances and heating and cooling devices; improved cook stoves, improved insulation; passive and active solar design for heating and cooling; alternative refrigeration fluids, recovery and recycle of fluorinated gasesIntegrated design of commercial buildings including technologies, such as intelligent meters that provide feedback and control; solar PV integrated in buildingsIndustryMore efficient end use electrical equipment; heat and power recovery; material recycling and substitution; control of non gas emissions; and a wide array of process specific technologiesAdvanced energy efficiency; CCS for cement, ammonia, and iron manufacture; inert electrodes for aluminium manufactureAgricultureImproved crop and grazing land management to increase soil carbon storage; restoration of cultivated peaty soils and degraded lands; improved rice cultivation techniques and livestock and manure management to reduce link=methaneCH4 emissions; improved nitrogen fertilizer application techniques to reduce emissions; dedicated energy crops to replace fossil fuel use; improved energy efficiencyImprovements of crop yieldsForestry/forestsAfforestation; reforestation; forest management; reduced deforestation; harvested wood product management; use of forestry products for bio energy to replace fossil fuel useTree species improvement to increase biomass productivity and carbon biosequestration. Improved remote sensing technologies for analysis of vegetation/ soil carbon sequestration potential and mapping land use changeWasteLandfill methane recovery; waste incineration with energy recovery; composting of organic waste; controlled waste water treatment; recycling and waste minimizationBiocovers and biofilters to optimize oxidation

IPCC бағалауынша, атмосферадағы парниктік газдарды 445–535 ppm эквиваленті деңгейінде тұрақтандыру орташа жылдық ЖІӨ өсу қарқынын 0,12%-дан кемге төмендетуге әкеледі. 535-590 ppm деңгейінде тұрақтандыру орташа жылдық ЖІӨ өсу қарқынын 0,1%-ға төмендетсе, 590-710 ppm деңгейінде тұрақтандыру орташа жылдық ЖІӨ өсу қарқынын 0,06%-ға төмендетуі мүмкін. Бұл жеңілдету шараларының көп бөлігін ауаның ластануын азайту нәтижесінде денсаулыққа тигізетін пайдасымен өтеуге болатыны және энергия қауіпсіздігінің артуы, ауыл шаруашылығы өнімділігінің өсуі және табиғи экожүйелерге түсетін қысымды азайту сияқты басқа да пайдалардан қосымша үнемдеуге болатыны туралы жоғары деңгейде келісімге келді және көптеген дәлелдер бар. IPCC бұл көрсеткіштерді жетістіру үшін "инвестиция үлгісінде үлкен өзгеріс қажет екенін, бірақ қажетті қосымша инвестициялар көбінесе жоққа шығарылғаннан бастап 5–10%-ға дейін құрайды" деп санайды. Сондай-ақ, энергияны ұстаудың тиімділігін арттыру, энергиямен жабдықтауды арттырудан көбінесе тиімдірек екені де айтылды. Электр энергиясын өндіруге қатысты, IPCC 2030 жылға қарай жаңаруға жарамды энергияның электр энергиясының 30-35%-ын (2005 жылғы 18%-дан өскен) көміртек бағасы 50 АҚШ доллары/тоннаға дейін жеткенде қамтамасыз ете алатынын және ядролық энергияның 16%-дан 18%-ға дейін өсе алатынын көріп отыр. Олар сондай-ақ, мұнай бағасының өсуі мұнай құмдары, тақтатас мұнайы, ауыр мұнай және көмір мен газ синтетикалық отыны сияқты жоғары көміртекті баламаларды пайдалануға әкелуі мүмкін екенін ескертеді, бұл КУС технологиялары қолданылмаса, шығарындылардың артуына әкелуі мүмкін. Көлік секторында көптеген жеңілдету мүмкіндіктерінің пайдалану деңгейінің артуымен күшін жоғалтуы мүмкін екендігі және көптеген кедергілер мен үкіметтік саясат аясының жетіспеушілігі туралы орташа деңгейде келісім мен дәлелдер бар. Жаңа және қолданыстағы ғимараттар шығарындыларды айтарлықтай азайта алатыны және бұл ауа сапасын жақсарту, әлеуметтік әл-ауқат және энергия қауіпсіздігі тұрғысынан қосымша пайдалар әкелетіні туралы жоғары деңгейде келісімге келді және көптеген дәлелдер бар, әсіресе дамытушы елдерде көптеген кедергілерге қарамастан.

The IPCC estimates that stabilizing atmospheric greenhouse gases at between 445–535 ppm equivalent would result in a reduction of average annual GDP growth rates of less than 0.12%. Stabilizing at 535 to 590 ppm would reduce average annual GDP growth rates by 0.1%, while stabilization at 590 to 710 ppm would reduce rates by 0.06%. There was high agreement and much evidence that a substantial fraction of these mitigation costs may be offset by benefits to health as a result of reduced air pollution, and that there would be further cost savings from other benefits such as increased energy security, increased agricultural production, and reduced pressure on natural ecosystems as well as, in certain countries, balance of trade improvements, provision of modern energy services to rural areas and employment. The IPCC considered that achieving these reductions would require a "large shift in the pattern of investment, although the net additional investment required ranges from negligible to 5–10%". They also concluded that it is often more cost effective to invest in end use energy efficiency improvement than in increasing energy supply. In terms of electricity generation, the IPCC envisage that renewable energy can provide 30 to 35% of electricity by 2030 (up from 18% in 2005) at a carbon price of up to US$50/t, and that nuclear power can rise from 16% to 18%. They also warn that higher oil prices might lead to the exploitation of high carbon alternatives such as oil sands, oil shales, heavy oils, and synthetic fuels from coal and gas, leading to increasing emissions, unless carbon capture and storage technologies are employed. In the transport sector there was a medium level of agreement and evidence that the multiple mitigation options may be counteracted by increased use, and that there were many barriers and a lack of government policy frameworks. There was high agreement and much evidence that, despite many barriers (particularly in the developing countries), new and existing buildings could reduce emissions considerably, and that this would also provide other benefits in terms of improved air quality, social welfare and energy security.

Ұзақ мерзімді (2030 жылдан кейін) жұмсарту

IPCC алдағы екі-үш онжылдықта атмосфералық парниктік газдарды төменгі деңгейде тұрақтандыру мүмкіндігіне күшті әсер ететінін, ал соңғы тұрақтандыру деңгейлері неғұрлым төмен болса, эмиссиялардың ең жоғары деңгейіне жетуі және төмендеуі соғұрлым жылдам қажет екенін хабарлады. Мысалы, 445 және 490 ppm-ге дейін тұрақтандыру (бұл өнеркәсіптік дәуірге дейінгі орташа температурадан 2-2,4°C жоғары температураға алып келеді) үшін эмиссиялар 2015 жылға дейін ең жоғары деңгейге жететін болса, 2050 жылға қарай 2000 жылғы деңгейден 50-85% төмендеуі керек. Қазіргі қолданыстағы технологияларды пайдалану арқылы 2050 жылға дейін тұрақтандыруға қол жеткізуге болады дегенге көпшілік келісіп, көптеген дәлелдер бар, егер оларды әзірлеу, сатып алу, енгізу және тарату үшін тиісті және тиімді ынталандырулар жасалса және кедергілер жойылса. Төменгі деңгейде тұрақтандыру үшін IPCC көміртегінің қарқындылығын бұрынғыдан әлдеқайда жылдам жақсарту қажеттігіне және алдағы онжылдықтарда тиімді мемлекеттік және жеке зерттеулерге, дамуға, демонстрациялық жұмыстарға және жаңа технологияларға инвестиция салу қажеттілігі күшейе түсетініне келісті. IPCC атап көрсеткендей, энергия саласындағы зерттеу бағдарламаларының көпшілігіне бөлінетін мемлекеттік қаржыландыру соңғы 20 жылда тұрақтап тұр немесе азайып келеді, қазіргі таңда 1980 жылғы деңгейдің шамамен жартысына тең. Эмиссияларды қысқартуды кешіктіру тұрақтандыру деңгейінің жоғарылауына және климаттың өзгеруінің салдарының күшею қаупіне әкеледі, себебі қазіргі жоғары эмиссиялы технологиялардың көбірек пайдалануы мүмкін. Қолданылуы мүмкін шаралардың арасында көміртегі эмиссияларына баға қоятын саясат тұтынушылар мен өндірушілерді ынталандыра алады дегенге көпшілік келісіп, көптеген дәлелдер бар. 2100 жылға қарай 550 ppm шамасында тұрақтандыру үшін 2030 жылы көміртегі бағасы 5-65 АҚШ доллары/тонна, ал 2050 жылға қарай 15-130 АҚШ доллары/тонна деңгейінде болуы көзделуде.

Адамның қосқан үлесімен болатын жылыну кейбір әсерлерге әкелуі мүмкін , олар кенеттен немесе кері қайтарылмайтын болады .

SPM-де "Антропогендік жылыну климаттың өзгеру жылдамдығы мен масштабына байланысты кейбір әсерлердің күрт немесе қайта келтірілмейтін болуына әкелуі мүмкін" деп көрсетілген. "Соңғы кезде бағаланған түрлердің шамамен 20–30% глобалдық орташа жылыну 1.5–2.5°C-тан (1980–1999 жылдармен салыстырғанда) жоғарыласа, жойылу қаупіне ұшырауы мүмкін деген орташа сенімділік бар. Глобалдық орташа температураның 3.5°C-тан жоғары өсуі жағдайында, модельдік проекциялар бойынша бүкіл әлемде маңызды түрлердің жойылуы (бағаланған түрлердің 40–70%) күтілуде." "Полярлық құрлықтағы мұз қабаттарының ішінара жоғалуы теңіз деңгейінің бірнеше метрге көтерілуіне, жағалау сызықтарындағы күрт өзгерістерге және жазық жерлердің суға батуына алып келуі мүмкін, ең үлкен әсер өзендердің дельталарында және жазық аралдарда байқалады. Мұндай өзгерістер мыңжылдықтар аралығында жүзеге асуы күтілуде, бірақ ғасырлық мерзімде теңіз деңгейінің жылдам көтерілуі де мүлдем жоққа шығарылмайды."

Парниктік газдар концентрациясының өзгеруі және әсері

Келесі кесте 1-ші жұмыс тобының 2-тарауына негізделген. Мольдық фракциялар және олардың өзгерістеріРадиациялық күшЖыныстар20051998 жылдан бері өзгерісі2005 (Вт/м²)1998 (%)CO2379 ± 0.65 мкмоль/моль +13 мкмоль/моль1.66 +13CH41,774 ± 1.8 нмоль/моль +11 нмоль/моль0.48–N2O319 ± 0.12 нмоль/моль +5 нмоль/моль0.16 +11CFC 11251 ± 0.36 пмоль/моль−130.063−5CFC 12538 ± 0.18 пмоль/моль +40.17 +1CFC 11379 ± 0.064 пмоль/моль−40.024−5HCFC 22169 ± 1.0 пмоль/моль +380.033 +29HCFC 141b18 ± 0.068 пмоль/моль +90.0025 +93HCFC 142b15 ± 0.13 пмоль/моль +60.0031 +57CH3CCl319 ± 0.47 пмоль/моль−470.0011−72CCl493 ± 0.17 пмоль/моль−70.012−7HFC 1253.7 ± 0.10 пмоль/моль +2.60.0009 +234HFC 134a35 ± 0.73 пмоль/моль +270.0055 +349HFC 152a3.9 ± 0.11 пмоль/моль +2.40.0004 +151HFC 2318 ± 0.12 пмоль/моль +40.0033 +29SF65.6 ± 0.038 пмоль/моль +1.50.0029 +36CF4 (PFC 14)74 ± 1.6 пмоль/моль–0.0034–C2F6 (PFC 116)2.9 ± 0.025 пмоль/моль +0.50.0008 +22

АР4- ге реакция

Бірнеше ғылым академиясы AR4 есебінің кейбір қорытындыларын сілтеме жасай келіп, немесе қайталады. Оларға мыналар кіреді: Бразилия, Қытай, Үндістан, Мексика, Оңтүстік Африка және G8 елдерінің ("G8+5") ғылым академиялары 2007, 2008 және 2009 жылдары жасаған бірлескен мәлімдемелері. Австралия ғылым академиясының жарияланымдары. Африка ғылым академияларының желісі 2007 жылы жасаған бірлескен мәлімдеме. 2010 жылы Интер Академиялық Медициналық Панель жасаған мәлімдеме. Бұл мәлімдемеге 43 ғылыми академия қол қойды. Нидерландтың қоршаған ортаны бағалау агенттігі (PBL және басқалар, 2009; 2010) AR4 есебін екі рет қарап шықты. Бұл сараптамалардың нәтижесінде AR4 есебінің қорытындылары көбінесе қолдау табады. PBL (2010) есебінде былай делінген: Климаттың өзгеруі жүзеге асуда, оның басты себебі адамның қызметі болып табылады және ол көптеген адам мен табиғи жүйелер үшін маңызды тәуекел тудырады, ал кейбір жағдайларда қазірдің өзінде әсерін тигізуде [түпнұсқа мәтіндегі баса көрсету]. Бұл қорытынды ғылыми дәлелдердің, соның ішінде жаңа зерттеулердің негізінде жасалған және АҚШ-тың жаһандық өзгерістерді зерттеу бағдарламасының, Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық кеңестің төртінші бағалау есебінің және климаттың өзгеруі туралы ғылыми білімнің жай-күйін бағалаудың басқа да есебімен сәйкес келеді.

Гималай мұздықтарының балқып кетуінің болжамды күні

IPCC AR4 жұмыс тобының ІІ баяндамасында кейбір қателер табылды. Екі қатеге Гималай мұздықтарының еруі (кейінірек қараңыз) және теңіз деңгейінен төмен жатқан Нидерланд жер аумағы кіреді. 2007 жылғы ІІ жұмыс тобының ("Әсерлері, бейімделу және осалдық") 10-тарауындағы бір абзац Гималай мұздықтарының 2035 жылға қарай жоғалуы мүмкін деген болжамды қамтиды: Гималайдағы мұздықтар әлемнің басқа кез келген аймағына қарағанда жылдам қысқарып барады (10.9-кестеге қараңыз) және егер осы қарқын сақталса, Жер қазіргі темпте жылынатын болса, олардың 2035 жылға дейін, тіпті одан ертерек жоғалуының ықтималдығы өте жоғары. Олардың жалпы ауданы 2035 жылға қарай қазіргі 500 000 км²-ден 100 000 км²-ге дейін азаюы мүмкін (WWF, 2005). Бұл болжам саясаткерлерге арналған қорытынды есепке енгізілмеген. Кейіннен IPCC бұл мерзімнің дұрыс емес екенін мойындады, бірақ қорытынды есептегі тұжырымның дұрыс екенін растады. Олар "осы жағдайда белгілі IPCC процедураларын тиісінше қолданбағаны үшін" өкініш білдірді. 2035 жылғы дерек WWF есебінен дұрыс келтірілмеген, ал WWF өз кезегінде ICSI-нің "Жаһандық және аймақтық масштабтағы қар мен мұздың бұрынғы және қазіргі өзгерістері" атты есебінен бұрмаланған деректерді пайдаланған. Раджендра К. Пачаури "Science" журналына берген сұхбатында бұл мәселеге жауап берді.

Тиімділікті арттырып көрсету

Гималай мұздықтарының бағалауына қатысты бұрынғы ТМБ төрағасы Роберт Уотсон: "Барлық қателіктер климаттың өзгеруін одан да қауіпті етіп көрсету үшін, оның әсерін жоғары бағалау бағытында жасалған сияқты. Бұл алаңдатарлық жағдай. ТМБ осы қателіктердің тенденциясын қарастырып, оның неліктен болғанын анықтауы керек". Климат сарапашысы Мартин Пэрри, ТМБ II жұмыс тобының тең төрағасы болған, "Гималай мұздықтары туралы жалғыз өкінішті қателікпен басталған нәрсе негізсіз әжімге айналды" деді және ТМБ басқа да күдікті қателіктерді зерттеді, олар "көбінесе негізсіз және бағалауға тиесілі емес" болды.

Басқа

IPCC-нің Төртінші бағалау баяндамасында 12 проксилік температуралық реконструкцияны көрсететін график келтірілген, оның ішінде 2001 жылғы Үшінші бағалау баяндамасында (TAR) ерекше аталып көрсетілген үш реконструкция; бұрынғыдай, олардың екеуі де жаңа зерттеулермен калибрленген. Сонымен қатар, Ортағасырлық жылы кезеңді талдау (TAR-да сілтеме жасалғандай) реконструкцияларды пайдаланды, және осы 14 реконструкцияның ондайы 1000 жыл немесе одан ұзақ мерзімді қамтыды. Көптеген реконструкциялар деректердің бірнеше сериясын, әсіресе ағаш сақиналары деректерін ортақ пайдаланды, бірақ жаңа реконструкциялар қосымша деректерді қолданып, кеңірек аумақты қамтыды және түрлі статистикалық әдістерді пайдаланды. Бұл бөлімде ағаш сақиналарының кейбір деректеріне қатысты айырмашылық мәселесі талқыланды.