Гаитидегі экологиялық мәселелер мен климаттық өзгерістер
Environmental issues in Haiti
Гаитидегі экологиялық мәселелер: орманды кесу, халық тығыздығы, тазалық жоқтығы, табиғи апаттар. Сыбайлас жемқорлық пен климат өзгеруі күшейеді. Шешімдер қажет!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаитидегі экологиялық мәселелердің қатарында тарихи орманды жою мәселесі, халықтың тым көп болуы, санитарияның жеткіліксіздігі, табиғи апаттар және азық-түлік қауіпсіздігі тұр. Осы экологиялық мәселелердің басты себептері – жемқорлық, адамдарды пайдалану және салық төлеушілердің ақшасын жеке мүдделер үшін жымқыру. Сонымен қатар, елдің табиғи ресурстарын тиісінше қорғау және басқару жүргізілмейді. Климаттың өзгеруі салдарынан Гаитиде жауын-шашын мөлшерінің азаюы және табиғи апаттардың күшеюі сияқты қосымша экологиялық мәселелер туындауы мүмкін. Сарапшылар Гаитидің қазіргі мәселелерді шешу үшін де, климаттың өзгеруінің салдарына дайын болу үшін де жаңа саясат қабылдауы қажет екенін айтады. Бұрынғы зерттеуде БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының «орман» терминіне берген жалпы стандартты анықтамасы қолданылды, онда 90%-ға дейін (10% жапырақ қаптамасы) зақымданған аумақтар да кіреді. Осыған сәйкес, Гаити аумағының шамамен 30%-ы ағаштармен және/немесе ормандармен жабылған деп есептелді. Алайда, Біріккен Ұлттар Ұйымының анықтамасы бұрын орманнан жойылған және ешқашан орман болмаған (біріншілік орман) аумақтарды ажыратпайды, жапырақ қаптамасының әртүрлі көрсеткіштері орманды жабу деңгейінің әртүрлі мәнін береді, ал біріншілік орман биологиялық әртүрлілікті сақтау үшін ең маңызды болғандықтан, Гаитидегі экологиялық мәселелерді шешу үшін тек <1% біріншілік орман көрсеткіші ғана маңызды, себебі ол орманды жою және биологиялық әртүрлілік мәселелерін қамтиды.
Environmental issues in Haiti include a historical deforestation problem, overpopulation, a lack of sanitation, natural disasters, and food insecurity. The major reasons for these environmental issues are corruption, human exploitation, and the embezzlement of taxpayers' funds for personal gains. In addition, there is not sufficient protection or management of the country's natural resources. Other environmental issues, such as decreases in precipitation and more severe natural disasters, will likely arise in Haiti as a result of climate change. Experts agree that Haiti needs to adopt new policies to address both the issues that already exist and to prepare for the effects of climate change. In an earlier study using the Food and Agricultural Organization (United Nations) global standard definition for 'forest', which includes areas that have been degraded by as much as 90% (10% canopy), approximately 30% of Haiti was estimated to be covered with trees and/or forests. However, because the United Nations definition does not distinguish between areas that have been previously deforested and those never deforested (primary forest), and the use of different canopy cover values can yield different per cent forest cover values, and because primary forest is the most important forest for the preservation of biodiversity, it is argued that only the value of <1% primary forest is relevant for environmental issues in Haiti because it addresses both deforestation and biodiversity.
Ағаш көмір
Гаитиде көмір өндіру және тұтыну кеңінен түсініксіз құбылыс. Көмір гаитиліктер үшін негізгі энергия көзі болып табылады. БҰҰ мәліметінше, Гаитидегі үй шаруашылықтарының 92% ас дайындау үшін көмірге тәуелді, ал Гаитиде күн сайын шамамен 10 000 қап көмір өртеледі. Бұқаралық ақпарат құралдары гаитиліктердің көршілес Доминикан Республикасында кең таралған және табысты заңсыз көмір саудасымен айналысатынын жиі көрсетеді. 2014 жылы Доминикан Республикасынан Гаитиге апта сайын 115 тонна көмірдің заңсыз тасымалданатыны есептелді. Доминикан шенеуніктер апта сайын кем дегенде 10 жүк көлігінің көмірмен жүктелген күйі шекараны кесіп өтетінін бағалайды. Алайда, жаңа зерттеулер мен Доминикан Республикасының көмір экспорты туралы деректер Гаитиге көмір ағыны төмендегенін көрсетеді, себебі доминикандықтар АҚШ және Таяу Шығыста көмірге сұраныс көбірек нарықтар тапты. Орманға жер бөлу егіс үшін қолданылатын жердің азаюына әкеледі, ал қазіргі уақытта Гаити халқының өсуімен бірге қолданыстағы жер жеткіліксіз. Сонымен қатар, қауіпсіз емес меншік құқығы орманды басқаруға ынталандырмайды; жерді қорғаудан пайда табу мүмкіндігі азаяды, себебі олар болашақта осы меншіктен айырылуы мүмкін. Гаитиді төмен кірісті, жоғары тығыздықты ел деп сипаттауға болады. 2012 жылы Гаити халқының саны 10,6 миллионға жетті. БҰҰ бағалауынша, 2011 жылы халықтың 52% қалалық жерлерде тұрды, қалалық жерлерде халық саны жыл сайын 3,9% өсті. Төмен кірісті адамдар көбінесе қалалық аймақтарда, әсіресе Порт-о-Пренсте шоғырланған және нашар қоршаған орта сапасы, денсаулық және өмір сүру деңгейіне ұшырайды. Порт-о-Пренстің қалалық экологиялық жағдайы нашар инфрақұрылымы, мемлекеттік басқарудың жоқтығы және жағалауда орналасқандықтан туындайтын табиғи апаттарға бейімділігімен нашарлайды. Гаитидегі қалалық халқының өсуімен қатар, бұрыннан нашар инфрақұрылымды жаңарту және көптеген адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыру қиынға соғады. Көптеген адамдарда тиісті қалдықтарды басқару жүйесі болмаған жағдайда, ауа мен судың ластануы арқылы қоршаған ортаға зиянды әсер етуі мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, гаитиліктердің 60% -тан астамы Порт-о-Пренс сияқты жағалауға жақын орналасқан қалалық аймақтарда тұрады. Гаити фермерлерінің көпшілігі өздерінің әрекеттерінің топыраққа тигізетін әсерін білсе де, саяси және экономикалық факторлар, мысалы, қауіпсіз емес меншік құқығы және капиталдың жоғары бағасы, оларға тиісті технологияларды қабылдауға мүмкіндік бермейді.
Charcoal production and consumption in Haiti is a widely misunderstood phenomenon. Charcoal is the primary source of energy for Haitian residents. The UN reported that 92% of Haitian households rely on charcoal for cooking, and approximately 10,000 bags of charcoal are burned daily in Haiti. Media has popularly portrayed Haitians as engaged in a widespread and lucrative illegal market for charcoal in the neighbouring Dominican Republic. Conservative estimates calculate the illegal movement of 115 tons of charcoal per week from the Dominican Republic to Haiti in 2014. Dominican officials estimate that at least 10 trucks per week are crossing the border loaded with charcoal. However new research and charcoal export data from the Dominican Republic indicate the flow of charcoal into Haiti has declined as Dominicans have found more lucrative charcoal markets in the United States and the Middle East. Reallocating land for forest means a reduction in land available for cultivation of crops, and currently the land available is insufficient to keep pace with the growing population of Haiti. Additionally, insecure property rights discourage forest management; the possibility that tenants will reap the benefits of land conservation is reduced because it is possible that they may lose that property in the future. Haiti can be characterized as a low income, high density nation. As of 2012, Haiti's population count was at 10.6 million. The UN estimates that 52% of the population lived in urban areas in 2011, with an annual 3.9% annual increase in population in urban areas. Low income individuals are largely concentrated in urban areas, especially Port au Prince, and are subject to poor environmental quality, human health, and quality of life. Port au Prince's urban environmental quality is further reduced by its poor infrastructure, lack of government management, and its subjectivity to natural disasters, as a result of being located on the coast. As the population of urban areas in Haiti grows it is hard to update the already poor infrastructure to meet the needs of so many people. When an abundance of people don't have an adequate waste management system, it can have devastating effects on the environment through air and water pollution. Studies show that more than 60% of Haitians live in low environmental quality urban areas near the coast, such as Port au Prince. Although many Haitian farmers are aware of the effects of their practices on the soil, they are often reluctant to change their practices because political and economic factors, such as insecure property rights and high prices of capital, prohibit them from adopting proper technologies.
Холера
Холера Гаитидегі маңызды мәселелердің біріне айналды, және оның қайталану себебі көбінесе Гаитидегі нашар санитарлық жағдайлармен байланысты. 2010 жылдың қазан айында Гаитиде холера эпидемиясы тіркелді, бұл инфекцияны елге апатты жер сілкінісінен кейін көмек көрсетуге келген бейбітшілік сақшылары әкелген. Алғашқы эпидемиядан бері инфекциялар жалғасуда, бұл Гаитиде холераның тұрақты экологиялық ошағы бар ма деген сұрақ тудырады. Экологиялық ошақтар – бұл бактериялар аурудың аралық кезеңдерінде тірі қала алатын қоршаған ортаның көздері. Дәлелдер көрсетіп тұрғандай, Гаити суларында холераның экологиялық ошақтары қалыптасуына жағдайлар қолайлы. Экологиялық ошақтардың қалыптасуы Гаитиден ауруды толығымен жоюды өте қиын етеді және оның көрші елдерге таралу қаупін арттырады. Холераның Гаитиде таралуын азайту үшін санитарлық жағдайды жақсарту және потенциалды экологиялық ошақтарды бақылау қажет. Бұған тропикалық дауылдардың күшеюі, коралл рифтерінің құлдырауы және шөлдеу процестері де әсер етеді. 1960 жылдан бері орташа жылдық жауын-шашын мөлшері он жыл сайын айына 5 мм-ге азайды, ал орташа температура 0,45°C-қа көтерілді. Температураның жоғарылауы мен жауын-шашынның азаюы құрғақшылық жағдайларын күшейте түседі, әсіресе елдің орталық бөлігінде. IPCC-нің 2050 жылға жасаған климаттық өзгеру болжамдарына сәйкес, Гаити аумағының 50%-дан астамы шөлдеу қаупіне тап болады. Көптеген өлімдерге тропикалық дауылдардың қатты жауындарынан және орманды жою салдарынан тұрақсыз болған беткейлерден туған су тасқыны мен көшкін себеп болды. Нашар дамыған инфрақұрылым адамдардың табиғи апаттарға қарсы тұруын қиындатады. Басқа Кариб елдерінде өлім-жітім көрсеткіші Гаитиге қарағанда төмен болуының басты себебі – олардың физикалық инфрақұрылым мен адам ресурстарындағы инвестициялары, бұл қауіптерді азайтуға және апаттарды тиімді басқаруға мүмкіндік берді. Гаитиде эвакуациялау мүмкін болмағандықтан, жақсы дамыған инфрақұрылымы мен жолдары бар елдегідей жағдайдағы қарағанда өлім саны әлдеқайда көп болады. Өкінішке орай, Гаитиде климатқа төзімді инфрақұрылым да, оны салуға қажетті қаржы да жетіспейді.
Cholera has become one of the leading issues facing Haiti, and its recurrence is largely due to Haiti's poor sanitation system. A Cholera epidemic was reported in Haiti in October 2010 after the infection was brought to the country by peacekeeping troops providing aid after a devastating earthquake struck the region. Infections have continued to occur since the initial epidemic, which raises questions as to whether there is an established environmental reservoir of Cholera in Haiti. Environmental reservoirs are environmental sources where the bacterium can survive between outbreaks of the disease. There is evidence that conditions are appropriate for Cholera to establish environmental reservoirs in the water of Haiti. The establishment of environmental reservoirs would make it nearly impossible to eradicate the disease from Haiti, and increase the chance of transmission of the disease neighbouring countries. Both improving sanitation and monitoring potential environmental reservoirs are necessary to reduce the spread of Cholera throughout Haiti. Several effects of increased intensity of tropical storms, depleted coral reefs, and desertification. Since 1960 the mean annual rainfall has decreased by 5mm per month per decade, and mean temperatures have increased by 0.45 °C. The combination of increased temperatures and decreased rainfall will likely lead to the intensification of drought conditions, especially in the centre of the country. According to the IPCC climate change predictions for 2050, more than 50% of Haiti will be in danger of desertification. The majority of deaths were caused by flooding or landslides, which resulted from the heavy rains of tropical storms combined with the unstable slopes left from deforestation. Poor infrastructure makes it difficult for people to cope with natural disasters on a basic level. A significant reason why other Caribbean countries experience lower death rates than Haiti is that their investment in physical infrastructure and human resources have led to risk reduction and successful disaster management. In Haiti, inability to evacuate leads to a much larger loss of life than a country with good public infrastructure and paved roads would experience in the same situation. Unfortunately, Haiti lacks both climate resilient infrastructure and the funds to construct it.
Азық-түлік қауіпсіздігі
Гаитидегі жалпы жердің шамамен 40% егіншілікке арналған, ал ауыл шаруашылығы ел экономикасының негізін құрайды. Ауыл шаруашылығының табиғи экожүйе қызметтеріне жоғары дәрежеде тәуелді екенін ескере отырып, егіншілік жүйелері климаттың өзгеруі мен климаттық соққылардың салдарынан зардап шегу қаупі жоғары. Табиғи апаттардан кейін азық-түлік қауіпсіздігі нашарлайды, ал болашақта жауын-шашынның нашар болжалануы және тұрақсыздығы ауыл шаруашылығы саласына үлкен күш түсіреді. 2012 жылғы дауылдардан кейін Гаити тұрғындарының шамамен 70% орташа немесе ауыр аштықтан зардап шеккенін хабарлады, ал фермерлердің үштен екісі егіндерінің жойылғанын, жаңа егін отырғызуға қажетті материалдарды немесе егіншілік құралдарын жоғалтқанын мәлімдеді. Фермерлерге осы табиғи апаттарға дайындалуға көмектесетін ескерту жүйесі, дауылдардың ауыл шаруашылығы жүйесіне тигізетін зиянын азайтудың тиімді жолы болар еді. Ауыл шаруашылығы саласы жауын-шашын үлгілері өзгеретін жағдайда құрғақшылыққа және су тапшылығына төтеп беруге де дайындық жасауы керек. Құрғақшылық Гаитидің Солтүстік-Батыс, Артибонит және Орталық департаменттеріне ерекше әсер етеді. Жауын-шашынның тұрақсыздығы және нашар су басқару инфрақұрылымы құрғақшылықтарға себеп болады, ол егінді жояды, ауыл шаруашылығы өнімділігін төмендетеді және азық-түлік қауіпсіздігін азайтады. Инфрақұрылымды жақсарту азық-түлік қауіпсіздігін арттыруға көмектесе алады, өйткені Гаити көбінесе шағын ауылдық шаруашылықтарға сенеді және ауылдан ауылдық базарлар мен қалалық орталықтарға жеткілікті азық-түлік тасымалдау қиындықтарын бастан өткереді. Гаитидің азық-түлік жүйесін жақсарту үшін қажетті нақты жақсартулар – мемлекеттік инфрақұрылымды жақсарту және асфальтталған жолдарды көбейту.
Roughly 40% of the total land in Haiti is farmed, with agriculture being the basis of the country's economy. Given agriculture's high dependence on natural ecosystem services, farming systems are at high risk to be negatively affected by climate change and climate induced shocks. Food security is poor in the immediate aftermath of natural disasters, and more erratic and unpredictable rainfall will place strain on the agriculture industry in the future. Following the hurricanes of 2012, about 70% of Haitian residents reported suffering from moderate or severe hunger, and more than two thirds of farmers reported having crops destroyed, losing materials to plant new crops, or losing farming equipment. A warning system to aid farmers in preparing for these natural disasters would be an efficient way to reduce the impact of storms on the agricultural system. The farming sector will also have to build resilience against drought and water scarcity as rainfall patterns change. Drought particularly affects the Northwest, Artibonite, and Centre departments of Haiti. Erratic rainfall patterns and poor water management infrastructure cause droughts, which destroy crops, reduce agricultural production, and decrease food security. Improved infrastructure could play a role in increasing food security, as Haiti largely relies on small rural farms and struggles to transport enough food from the countryside to village markets and urban centres. Specific improvements needed to aid the Haitian food system are improved public infrastructure and more paved roads.