Кіріспе

1 қаңтар: 28 желтоқсанда жарияланған ОПЕК-тің шикі мұнай өндірісінің тәуліктік квотасын қысқартуы алты айға ресми түрде күшіне енеді. ОПЕК-ке кірмейтін бес елдің мұнай өндіру немесе экспорттау көлемін қысқартуы да күшіне енеді. (Reuters)
9 қаңтар: АҚШ Энергетика министрі Спенсер Абрахам 1993 жылы басталган «Жаңа буын көліктері үшін серіктестік» бағдарламасы, 2004 жылға қарай бензиннің әр галлонына 80 мильдей жүретін көліктерді жаппай өндіру мақсатында, «Азат көлік» бағдарламасымен алмастырылатынын мәлімдеді. «Азат көлік» бағдарламасы белгіленбеген уақытқа дейін оттегі мен сутегімен жұмыс істейтін жанармай элементтері бар көліктерді дамытуға баса назар аударады. (WP, NYT)
22 қаңтар: АҚШ Энергетика министрлігі стратегиялық мұнай қорына шикі мұнай жеткізу үшін мұнай компаниялары арасында сауда-саттық процесін ашты, бұл қолма-қол ақшалай роялти төлеудің орнына жасалады. (Reuters)
29 қаңтар: АҚШ Президенті Джордж Буш «Мемлекеттік даму» үндеуін жасады. Ол Ирак, Иран және Солтүстік Кореяны терроризмді қолдайтын «жамандық осінің» бір бөлігі деп атады. Президент Буш сондай-ақ: «Америка Құрама Штаттары әлемдегі ең қауіпті режимдердің бізге әлемдегі ең құрылымы жоқ қарулармен қауіп төндіруіне жол бермейді» деді. (NYT)
13 ақпан: Ирак Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) қару-жарақ инспекторларының Иракқа оралуына рұқсат бермейтінін мәлімдеді. Ирак вице-президенті Таха Ясин Рамазан: «Ирактың жаппай қырып-жоятын қаруы болмағандықтан, [БҰҰ] инспекциялық топтарының тыңшыларының Иракқа оралуының қажеті жоқ» деді. АҚШ БҰҰ қару-жарақ инспекторларының оралуына рұқсат берілмесе, Ирак үкіметіне қарсы шаралар қолдануы мүмкін екенін мәлімдеді. (Reuters)
6 наурыз: Бірлескен баспасөз конференциясында ОПЕК-ке кірмейтін ірі мұнай экспорттаушы елдер Мексика мен Норвегияның мұнай министрлері экспорттық және өндіріс көлемін қысқартуды 2002 жылдың екінші тоқсанының соңына дейін сақтап қалуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Осы күні ОПЕК-ке кірмейтін Персия шығанағының экспорттаушысы Оман өзінің салыстырмалы түрде аз өндірісін жыл соңына дейін қысқартуға дайын екенін мәлімдеді. (Reuters)
7 наурыз: NYMEX-те сәуір айына жеткізілетін жеңіл, тәтті шикі мұнай 23,71 долларға сатылды, бұл 2001 жылдың 21 қыркүйегінен бері ең жоғары баға, ол кезде 11 қыркүйектегі террористік шабуылдардан кейін мұнай бағасы уақытша өсті. Мұнай бағасының өсуіне ОПЕК және ОПЕК емес елдердің өндірісін қысқартуы, АҚШ экономикасының жақсаруы және АҚШ-тың Иракқа қатысты ниеттеріне алаңдаушылық себеп болып отыр. (OD)
12 наурыз: Conoco және Phillips Petroleum акционерлері екі ірі мұнай компаниясының 15,6 миллиард долларлық бірігуіне келісім берді. Жаңа компания АҚШ-тағы үшінші ірі мұнай компаниясы және әлемдегі алтыншы ірі инвесторларға тиесілі мұнай компаниясы болады. Сондай-ақ, компания АҚШ-тағы ең ірі мұнай өңдеу зауыты болады. Екі компанияның бірлескен қоры шамамен мұнай эквивалентіне тең. (AP)
15 наурыз: Венада өткен ОПЕК мұнай министрлерінің отырысында 2002 жылдың 1 қаңтарында бекітілген квоталық шектеулерді жылдың екінші тоқсанының соңына дейін сақтап қалу туралы шешім қабылданды. 2002 жылдың 1 қаңтарында ОПЕК мұнай өндіру квоталарын қысқартты. (NYT)
20 наурыз: Ресей премьер-министрі Михаил Касьянов Ресейдің 2002 жылдың екінші тоқсанының соңына дейін мұнай экспортын ерікті түрде қысқартуын жалғастыратынын мәлімдеді. ОПЕК-ке кірмейтін ең ірі мұнай экспорттаушысы Ресей, ОПЕК-пен ынтымақтастық шарасы ретінде, 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап мұнайды қысқартуға келісті. Көптеген сарапшылар Ресейдің өз міндеттемелерін орындап жатыр ма, жоқ па деген сұрақ қояды, ал кейбір деректер қаңтар айының басынан бері Ресей экспортының өсіп жатқанын көрсетеді. (NYT)
1 сәуір: Үндістан мұнай және табиғи газ секторын либерализациялады, бірқатар нарықтық реформаларды жүргізді: бензин мен дизельдің мемлекеттік бағасының тоқтатылуы; пісіру газы мен керосин бағасына субсидия берудің тоқтатылуы; мемлекеттік басқарудағы компаниялар арасында нарықтық бәсекелестік; және Энергетика министрлігіне энергетикалық бақылаушы рөлін беру. (Reuters)
2 сәуір: Royal Dutch Shell компаниясы Enterprise Oil компаниясын 5 миллиард долларға сатып алуға келісті. Компанияның мәлімдеуінше, бұл Royal Dutch/Shell-тің Солтүстік теңіздегі өндірісін 30%-ға, жалпы өндірісін 6%-ға арттырады. Бұл сатып алу Royal Dutch/Shell-тің мұнай қорына қосымша мұнай қорын қосады. Компания сонымен қатар Enterprise-тің 1,15 миллиард долларды құрайтын борышын да қабылдады. (NYT)
3 сәуір: Венесуэла АҚШ Мексика шығанағындағы мұнай өңдеу зауытына синтетикалық шикі мұнайдың алғашқы коммерциялық партиясын жіберді. Өткен айда ашылған Венесуэланың Sincor ауыр мұнай өңдеу зауыты 32 градус API синхройына өте ауыр мұнайды тазартады. (Reuters)
4 сәуір: Ангола армиясы Анголаның толық тәуелсіздігі үшін ұлттық одақ (Юнита) бүлікшілерімен атысты тоқтату туралы келісімге қол қойды. Келісімде бұрынғы Юнита сарбаздарына кешірім жасау, оларды жұмыстан босату және қоғамға қайта интеграциялау қарастырылған. 1975 жылы басталған азамат соғысы мыңдаған анголалықтардың өмірін қиды және Анголаның мұнай өндірісінен және экспортынан үкімет кірісінің көп бөлігін жоқ қылды. (NYT)
5 сәуір: Венесуэла мемлекеттік мұнай компаниясы PdVSA-ның мыңдаған жұмыскерлері жұмыстан босатылып, нысандардың қақпаларын жапты және наразылық акцияларына қатысты. Бұл 2002 жылы PdVSA операцияларының ең ірі бұзылысы, бірақ бұл барлық PdVSA жұмыскерлерінің толыққанды ереуілі емес. Мұнай өндірісі және өңдеу баяулады, Венесуэланың бес негізгі мұнай экспорттық терминалының екеуі жұмыс істеуге қабілетсіз болды. Президент Уго Чавес үкіметі PdVSA операцияларын әскерилендіру қаупін тудырды. (AP)
8 сәуір: Ирак палестиналықтардың Израильмен күресіне «қолдау көрсету» мақсатымен «мұнай үшін тағам» экспортын 30 күнге тоқтату туралы мәлімдеді. Ирак сонымен қатар басқа ОПЕК елдерінен жоғалған ирактық экспортты өтеу үшін өндірісті арттырмауды сұрады. Ирактың «мұнай үшін тағам» экспорты 2002 жылының басына дейін шамамен құрады. Ірі араб ОПЕК экспорттаушылары Сауд Арабиясы, Кувейт және Катар кез келген эмбаргоға қосылуға құлықсыз екенін білдірді. (WSJ)
9 сәуір: Венесуэлада жалпы ереуіл басталды, көптеген дүкендер мен фабрикалар жабылды және мұнай өндірісі, өңдеу және экспорттық терминалдар дерлік тоқтады. 12 сәуірде Венесуэла президенті Уго Чавес елдің әскерилері тарапынан үш күнге созылған жалпы ереуілдер кезінде мұнай өндірісі, өңдеу және экспорт – венесуэла экономикасының негізгі тірегі – қауіпті түрде әсер еткенінен қызметтен алынды. Педро Кармона Венесуэланың әскери жоғары командасы тарапынан Венесуэланың уақытша президенті болып тағайындалды. PdVSA операциялары тоқтатылғаннан кейін қайта басталды, бірақ келесі күні наразылықтар қайта басталды. 14 сәуірде Уақытша президент Кармона үлкен және кейде зорлықтық Чавес жақтастарының наразылықтары мен көптеген әскери шенеуніктердің қолдауының болмауынан кейін отставкаға кеткенін мәлімдеді. Бірнеше сағаттан кейін Уго Чавес Каракасқа оралып, президенттік қызметтен ешқашан кетпегенін мәлімдеді. (WP, WSJ, Reuters, AP)
24 сәуір: Каспий теңізінің жағалауындағы бес елдің басшыларының саммиті Каспий ресурстарын бес ел арасында қалай бөлу керектігі туралы келісімге келе алмай аяқталды. (Reuters)
8 мамыр: Ирак елдің 5 мамырда мұнай экспортын тоқтату туралы хабарлағаннан кейін, яғни 8 мамырда экспорттық терминалдарына шикі мұнай тасымалдауды қайта бастады. Ирак сонымен қатар мамыр айындағы шикі мұнай партияларына баға ұсыныстарын БҰҰ-ның бекітуіне жіберді. (Reuters)
14 мамыр: БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ирактағы «мұнай үшін тағам» бағдарламасын жаңарту туралы шешім қабылдады, онда «қос қолданысқа» жарайтын тауарлардың кең тізімі пайдаланылады (әскери және азаматтық қолданысқа жарамды тауарлар). Ирак БҰҰ эскроу есебіне түсетін кірістерін, Бағдатқа тауар жеткізетін жеткізушілерге төлеу үшін, тізімде жоқ тауарларды сатып алу үшін пайдалана алады. Қарар БҰҰ бағдарламасын 2002 жылдың 25 қарашасына дейін жаңаруды көздейді. 16 мамырда ресми ирак ақпарат агенттігі INA жаңа алты айлық...