Кіріспе

Азиялық бауыр орталығының науқаны

Jade Ribbon Campaign (JRC), сондай-ақ JoinJade деп белгілі, 2001 жылдың мамыр айында Стэнфорд университетінің Азиялық бауыр орталығы (ALC) тарапынан Азиялық-Тынық мұхиты аймағындағы американдық мұра айлығы кезінде гепатит B (HBV) және Азия және Тынық мұхиты аймағындағы (API) қауымдастықтарда бауыр қатерлі ісігі туралы хабар тарату мақсатымен іске қосылды. Jade Ribbon Campaign-нің мақсаты екі еселі: (1) HBV-ны бүкіл әлемде жою; және (2) бауыр қатерлі ісігімен байланысты аурудың таралуын және өлім-жітімді азайту. Көптеген Азия мәдениеттерінде аспан мен жердің мәні саналатын жаде (нефрит) жақсылық пен ұзақ өмірді сыйлап, жамандықтан сақтайды деп есептеледі. Қытайдың "人" (ren) иероглифі сияқты бүктелген Jade Ribbon, осы үндемейтін эпидемияға қарсы күресте Азия және жаһандық қауымдастықты біріктіретін науқанның рухын бейнелейді.

Аудиторлық іс-шаралар

Кампания құрылғаннан бері Азиялық бауыр орталығы (АБО) "Жаде лентасы" науқанына жетекшілік етіп келеді. АБО газеттер, журналдар, телеарналар, радио, билбордтар және автобустар сияқты әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдары арқылы көптеген API тұрғындары бар қауымдастықтарға бағытталған қоғамдық қызмет туралы хабарламалар таратуда. АБО сонымен қатар денсаулық сақтау мамандары мен жұртшылық үшін көптеген семинарлар, мәдени жәрмеңкелер, конференциялар және HBV скринингі/вакцинациялау іс-шараларын ұйымдастырады.

ЖӘНЕЖЕҚұқық

"Ракқа жауап" (A2C) жарысын 2002 жылы бауыр қатерлі ісігімен ауырған Оңтүстік Орегон университетінің 20 жасар студенті Адриан Элкинс құрды. Егер ол бала кезінде өзінің тегі мен созылмалы В гепатиті инфекциясы бауыр қатерлі ісігіне шалдығу ықтималдығын 100%-ға арттыратынын білген болса, бауыр зақымдануын үнемі тексертіп отырған болар еді. Ол В гепатитінің – ол Индияның Калькутта қаласында туғанда жұқтырған аурудың – әлемдегі бауыр қатерлі ісігінің 80%-ына себеп болатынын білмеген. Адриан аурумен он ай бойы күресіп, бауыр қатерлі ісігін зерттеу үшін қаражат жинау мақсатында іс-шара ұйымдастыруға тырысты. Адрианның бастамасымен 2003 жылдың 8 тамызында алғашқы A2C жарысы өтті. Достардың, туыстардың және көптеген компаниялардың жомарт көмегі арқасында 2003 жылғы "Ракқа жауап" жарысы үш қайырымдылық қорына 20 000 доллардан астам қаржы жинап, 240-тан астам қатысушыны қамтыды. Адриан алғашқы жарыстан кейін сегіз күннен кейін дүние сарды. Адриан Элкинс Азиялық бауыр орталығын "LIVERight on the go!" атты 5 шақырымдық жүгіру-жүруді бастауға шабыттандырды, мақсаты – Азиялық және Тынық мұхиты аймағындағы гепатит В және бауыр қатерлі ісігі туралы хабардарлықты арттыру. 2005 жылдың 30 сәуірінде Сан-Францискодағы Golden Gate паркінде Азиялық бауыр орталығы мен "Answer to Cancer" қоры бірінші 5 шақырымдық жүгіру-жүруді – LIVERight-ты ұйымдастырды, мақсаты гепатит В және бауыр қатерлі ісігі туралы хабардарлықты арттыру болды. 2006 жылдың 11 қарашасында Стэнфордтың Sand Hill Fields-інде 2-ші жылдық LIVERight өтті. Бұл қоғамдық іс-шараға 700 қатысушы тіркелді, 100 ерікті жұмыс істеді және 135 000 доллардан астам қаржы жиналды. 3-ші жылдық LIVERight 5 шақырымдық жүгіру-жүру 2008 жылдың 10 мамырында өтті. Жарысқа 600-дан астам жүгіруші қатысып, гепатит В және бауыр қатерлі ісігіне қарсы күресу үшін 100 000 доллардан астам қаржы жинады. 4-ші жылдық LIVERight 5 шақырымдық жүгіру-жүру 2009 жылдың 2 мамырында, сенбі күні Сан-Францискодағы Golden Gate паркінде өтті. 400-ден астам жүгіруші бауыр қатерлі ісігі мен В гепатитіне қарсы күресу үшін 100 000 доллардан астам қаржы жинады. LIVERight-тың мақсаты тек ALC-нің жұмысын қолдау үшін ақша жинау ғана емес, сонымен қатар осы маңызды денсаулық сақтау мәселесі туралы білім беру және хабардарлықты арттыру болды. Білім беру стендтері, ақпараттық орталықтар және маршрут бойынша орналасқан белгілер іс-шараның ерекше және маңызды бөлігі болды. Бұл білім беру қатысушыларға В гепатитін алдын алу және емдеу туралы көбірек білуге, сондай-ақ бауыр қатерлі ісігінен көз жұмған және жеңіске жеткен адамдардың шынайы оқиғаларын естуге мүмкіндік берді.

Jade Ribbon акциясы бойынша қайта пайдаланылатын сөмке

99 Ranch Market және Стэнфорд университетінің Азиялық бауыр орталығы азиялықтар үшін өзекті денсаулық мәселесіне назар аударудың экологиялық таза жолы ретінде Jade Ribbon көп рет пайдалануға болатын сауда сөмкесін жасады. Гепатит B туралы ақпараттық материалдармен бірге, экологиялық таза көп рет пайдалануға болатын сауда сөмкесі 2009 жылдың 24 шілдесінен 31 тамызы аралығында гепатит B туралы білім беру және насихаттау жұмыстарын қолдау мақсатындағы "Жаде лента" науқанына екі доллар немесе одан көп сомада қайырымдылық жасаған әрбір адамға қолжетімді болды.

HBV командасының алқа бөлімдері

Team HBV – Стэнфорд университетіндегі Азиялық бауыр орталығының ресми бөлімшесі және қазіргі уақытта Азия және Тынық мұхиты аймақтарында гепатит B және бауыр қатерлі ісігінің жоғары көрсеткіштерін шешуге арналған АҚШ-тағы студенттер басқаратын, коммерциялық емес, жоғары оқу орны ұйымы. Team HBV-ның миссиясы – АҚШ-тағы колледждерде Азиялық бауыр орталығының мақсаттарын ілгерілету арқылы гепатит B және бауыр қатерлі ісігіне қарсы күреске көмектесу. 2006 жылдың күзінде Азиялық бауыр орталығы бекіткен алғашқы ресми Team HBV бөлімшелері Корнелл, Дьюк және Калифорния университетінде (Беркли) құрылды. Қазіргі таңдағы Team HBV колледждік бөлімшелері Дьюк, Корнелл, UC Беркли, Стэнфорд, Браун, UC Дэвис, Гарвард, Веслиан, Пенсильвания университеті, Райс, және UC Сан-Диегода орналасқан, сондай-ақ Қытайдағы Цзяотун университеті, Ұлттық ұлттар университеті, Цинхуа университеті және Қытайдың Миндзу университетінде халықаралық бөлімшелер бар. Азиялық бауыр орталығы ұйымдастырған алғашқы Team HBV колледждік конференциясы Team HBV бөлімшелерін, «Жаде лента» науқанының жақтастарын және гепатит B және бауыр қатерлі ісігі саласындағы мамандарды біріктіреді. Конференция Team HBV бөлімшелеріне гепатит B туралы хабар тарату, білім беру және коммуникацияны жақсарту үшін тәжірибе алмасуға, ең жақсы практикаларды және стратегияларды бөлісуге арналған кәсіби платформа ұсынады. Бірінші Team HBV колледждік конференциясы 2009 жылдың қараша айында Стэнфорд университетінде өтті.

Сан-Франциско гепатит В-дан азат

Сан-Франциско гепатиті B-дан азат – бұл Сан-Францисконы елдегі гепатиті B-дан толығымен құтылған алғашқы қалаға айналдыру мақсатымен қала бойынша жүргізіліп жатқан науқан. 2007 жылдың сәуір айынан басталатын екі жылдық бұл жоба аясында Сан-Францискодағы барлық Азия және Тынық мұхиты аралдарының (АМТ) тұрғындары гепатиті B (ВГВ) тексеруінен өтеді, вакцина салынады және қажет болған жағдайда емделеді. Тестілеу мүмкіндіктері серіктес медициналық мекемелерде және шараларда ыңғайлы, тегін немесе төмен бағада ұсынылады. «Сан-Франциско гепатиті B-дан азат» науқаны Сан-Францисконы созылмалы гепатитке қарсы күресте Американың алдына шығарады. Бұл АҚШ-тағы Азия және Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарына арналған ең ауқымды және қарқынды денсаулық сақтау науқаны болады. Бұл бастама ұлттық назарға ие болды және Калифорния заң шығарушы органы оны үлгі ретінде қарастырып отыр. Қала әкімі Гавин Ньюсом, Ассамблея депутаты Фиона Ма және қадағалаушы Эд Джу 50-ден астам денсаулық сақтау және Азиялық-Тынық мұхиты аралдарының ұйымдарымен бірлесіп бұл жұмысты жүзеге асырып жатыр. Сан-Франциско Бақылаушылар кеңесі мен Сан-Франциско Денсаулық сақтау комиссиясы «Сан-Франциско гепатиті B-дан азат» науқанына бірауыздан қолдау білдірді.

Азия мен Тынық мұхит аралдарының тұрғындары үшін таралуы және қауіптері

АҚШ халқының 0,3% созылмалы гепатит В инфекциясына шалдыққан, ал азиялық американдықтар мен пацификалық аралдықтар (ААПА) 1,3-1,5 миллион белгілі гепатит В тасымалдаушысының жартысынан астамын құрайды. АҚШ-та шетелде туған ААПА-лардың 5-15%-ы, туған еліне байланысты, гепатит В тасымалдаушылары болып табылады. Тынық мұхиты аймағындағы кейбір елдерде халықтың 10-20%-ы гепатит В тасымалдаушылары. Гепатит В вакцинасы қолжетімді болғанына қарамастан, АҚШ-тан тыс елдерде вакцинация деңгейі төмен және гепатит В әлемдік денсаулық сақтау мәселесі болып қала береді. Сондықтан, әлемде көптеген балалар вакциналанбайды және көптеген ересектер созылмалы инфекция тасымалдаушылары болуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) бағалауынша, 350-400 миллион адам созылмалы гепатит В-ға шалдыққан, олардың көпшілігі тіпті өздерінің ауруынан хабарсыз. Гепатит В тасымалдаушыларының көпшілігінде ешқандай белгі байқалмаса да, олар инфекцияны таратуға және бауыр қатерлі ісігіне шалдығу қаупін жоғарылатуға қабілді.

Диагноз қойылмауының себептері

Гепатит B қауіпі оның жасырын таралуы мен дамуында жатыр. Көптеген созылмалы гепатит B вирусын тасымалдаушы адамдарда ешқандай белгі байқалмайды (симптомы жоқ) және олар өзін толыққанды сау сезінеді. Созылмалы инфекция жұқтырған адамдардың бауыр функциясының қандық көрсеткіштері қалыпты болуы мүмкін, соның салдарынан оларға денсаулық жақсы деген қорытынды беріледі. Диагнозды гепатит B беткі антигенінің (HBsAg) болуын анықтайтын арнайы қан анализісіз қоюға болмайды, ол созылмалы инфекцияның белгісі болып табылады. Гепатит B-ні анықтау тіпті дәрігерлерге де қиындық тудырғандықтан, HBsAg тестін сұрау науқастың өзінің міндеті. Ерте диагностикалау тек тексерілген адамға ғана емес, сонымен қатар инфекцияның бір баладан екіншісіне, бір ұрпақтан екіншісіне білдірмей таралуына жол бермейді. Бұған қоса, Азиялық және Тынық мұхиты аймағының (API) халқы арасында гепатит B-нің эндемиялық екендігі және АҚШ-тың вакцинация бағдарламаларының тиімділігі туралы бұрыс түсініктер көптеген адамдар мен медицина қызметкерлерін API халқына тестілеу қажеттілігін елемеуге алып келді.

Беріліс

АПИ-дың көпшілігі HBV вирусымен аналары арқылы туған кезде жұғады (перинатальді инфекция). Туғанда жұқтырған адамдарда бауыр қатерлі ісігі 35 жасқа дейін немесе одан ертерек пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ, туғанда жұқтырған адамдар вирусты өмір бойы сақтайды, тіпті кейіннен вакцина салынған жағдайда да. Жұғу балалық шақта жұқтырған адамның қанымен тікелей байланыс арқылы, ашық жаралардың жанасуы, бірге тіс щеткасын немесе қырғыш шайбасын пайдалану, сондай-ақ жұқтырылған медициналық/тіс құралдары арқылы да жиі кездеседі. В гепатиті қан құю арқылы, инъекция жасау немесе татуировка үшін инелерді бөлісу немесе қайта пайдалану, қорғанышсыз жыныстық қатынас арқылы да жұғуы мүмкін.

Өлім-жітім тәуекелдері

Дұрыс емдеу және тексеру жүргізілмесе, В гепатитіне шалданған әр төрт адамның бірі (25%) бауыр қатерлі ісігінен немесе циррозбен (бауырдың зақымдануы, жарақаттануға алып келіп, ақырында бауыр жеткіліксіздігінен өлімге соқтырады) қайтыс болады. Кейбіреулері 30 жасқа толмастан қатерлі ісікке шалдығады. Жыл сайын дүние жүзінде шамамен бір миллион адам осы аурудан көз жұмады, себебі оларға қазіргі емнің тиімді болатын кезеңге дейін диагноз қойылмайды. Көптеген созылмалы инфекция жұқтырған адамдар, тіпті бауыр қатерлі ісігінің бастапқы сатысында да, өзін толыққанды сау сезінеді, сондықтан ауруды жұқтырған адам білмей-ақ дамуы мүмкін. Симптомдар көбінесе аурудың соңғы сатысында ғана пайда болады. В гепатитімен созылмалы жұқтырылған барлық адамдар, денсаулығы жақсы немесе нашар болсын, бауыр қатерлі ісігіне немесе циррозға шалдығу қаупінде. Регулярлы тексеру арқылы қатерлі ісікті ерте анықтау – бауыр қатерлі ісігінен аман қалудың ең жақсы мүмкіндігі. В гепатиті – Азия және Тынық мұхиты аймақтарының халқы үшін ең үлкен денсаулық қатерінің бірі. Азиялық тегі бар барлық адамдар инфекцияны анықтау үшін В гепатитінің беттік антигеніне (HBsAg) тест тапсыруды сұрауы керек. Сондай-ақ, иммунитетті анықтау үшін В гепатитіне қарсы беттік антиденелерге (HBsAb) тест тапсыру қажет. Вакцинацияланғандардың 5-10% антиденелерді өндірмейді және қорғалмайды. Бауыр қатерлі ісігінен болатын өлім-жітімді болдырмаудың жалғыз жолы – HBV жұқтырған адамдарды емдеу үшін оларды ертерек анықтау.