Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVI ғасырдағы ағылшын педагогы және саясаткер Ричард Малкастер (шамамен 1531, Карлайл, Камберленд – 15 сәуір 1611, Эссекс) ең белгілісі – «Мерчант Тейлор» мектебі мен Сент-Пол мектебінің директоры қызметін атқарғаны, екеуі де сол кезде Лондонда орналасқан, және оның педагогикалық еңбектері. Ол ағылшын тілі лексикографиясының негізін қалаушы деп есептеледі. Сонымен қатар, ол англикан дінінің священнигі болған.
16th century English educator and politician
Richard Mulcaster (ca. 1531, Carlisle, Cumberland – 15 April 1611, Essex) is known best for his headmasterships of Merchant Taylors' School and St Paul's School, both then in London, and for his pedagogic writings. He is often regarded as the founder of English language lexicography. He was also an Anglican priest.
Ерте өмір
Мулкастер, шамамен 1530 немесе 1531 жылы Браккенхилл қамалында дүниеге келген болуы мүмкін. Ол Уильям Малкастердің ұлы болған.
Mulcaster was possibly born in 1530 or 1531 in Brackenhill Castle. He was the son of William Mulcaster.
Білім
1561 жылы ол Лондондағы Мерчант Тейлор мектебінің алғашқы директоры болды, онда ол білім туралы екі еңбегін жазды: «Позициялар» (1581) және «Elementarie» (1582). Мерчант Тейлор мектебі сол кезде елдегі ең ірі мектеп болатын, және Мулкастер латын, грек және еврей тілдеріндегі білім беру стандартын белгілейтін қатаң оқу бағдарламасын құруға жұмыс істеді. Ол кейін Вестминстер соборының деканы болған Ланселот Эндрюсқа ұстаздық жасады, ол оның кабинетінің үстіндегі есігіне оның портретін іліп қойды.
In 1561 he became the first headmaster of Merchant Taylors' School in London, where he wrote his two treatises on education, Positions (1581) and Elementarie (1582). Merchant Taylors' School was at that time the largest school in the country, and Mulcaster worked to establish a rigorous curriculum which was to set the standard for education in Latin, Greek and Hebrew. He was the mentor of Lancelot Andrewes, later Dean of Westminster, who kept the subject's portrait above his study door.
Дін қызметкерлері
Ол 1590 жылы Кенттегі Кранбрук ауылының викарийі, Эссекс округындағы Стэнфорд Риверсдегі ежелгі Сент Маргарет шіркеуінің пасторы болды, ал 1592 жылғы қаңтарда патшайым оны Уилтширдегі Ятсбери пребендаты ретінде тағайындады.
He was vicar of Cranbrook in Kent in 1590, rector of the ancient church of St Margaret's in Stanford Rivers in Essex, and was presented by the Queen as prebendary of Yatesbury in Wiltshire in January 1592.
Жазбалар
Малкастердің ең ұзаққа созылған еңбегі "Элементар" 1582 жылы жарық көрді. Көбінесе, бұл – оқыту, әсіресе ағылшын тілін оқытудағы жақсы тәжірибе туралы нұсқаулық. Латын тілі білім беруде ең жоғары мәртебеге ие болған дәуірде, Мулкастер ағылшын тілінің сол кезде латын тіліне ғана тән барлық функцияларды атқаруға зор мүмкіндігі бар екенін нақты дәлелдеді, оны кеңінен қолдануды және, ең бастысы, құрметтеуді қалады. Осы тұрғыдан алғанда, "Элементар" – ұлттық мақтанышқа шақыру: "Шет елдіктер біздің жазуымыздағы беймәлімдік пен әріптеріміздегі тұрақсыздыққа таңғалады". Соңынан ағылшын тілінің ағылшын тілді әлемде оқу-білімнің тілі болуына бастаған қозғалысты тудырған "Элементар" былай дейді: "Менің ойымша, ешбір тіл ағылшын тіліміздей барлық аргументтерді толықтығымен немесе айқындығымен жеткізе алмайды". Дегенмен, Мулкастер латын тілі сияқты тілді жүйелеу және үйрену қажеттігін еске салады: тек "егер ағылшын тілінде сөйлейтін адам оны жеткізуге тиіс мәселеде дәл сондай шебер болса ғана" ағылшын тілі латын тілімен бәсекелесе алады.
Mulcaster’s most enduring work, Elementarie, was published in 1582. For the most part, it is a guide to good practice in teaching, particularly in the teaching of English. At a time when Latin still held all of the prestige in education, Mulcaster made a convincing case for the huge potential of English to serve all of the functions that were at that time reserved for Latin, calling for it to be more widely used and, crucially, respected. Elementarie is, in this respect, a call to national pride: "forenners and strangers do wonder at vs, both for the vncertaintie in our writing, and the inconstancie in our letters." Provoking a movement that was to lead, ultimately, to English being the language of learning in the English speaking world, the Elementarie argues "I do not think that anie language, is better able to utter all arguments, either with more pith, or greater planesse, than our English tung is." However, Mulcaster goes on to remind people of the need for the language to be codified and learnt, as Latin had thus far been: only "if the English utterer be as skillfull in the matter, which he is to utter" can English rival Latin.
Лексикография
Білім берудің күрделі қажеттіліктерін қанағаттандыратын ағылшын тілін қалыптастыру мақсатында Elementarie 8000 "қиын сөзден" тұратын тізіммен аяқталады. Мулкастер олардың ешқайсысын анықтамайды, бірақ ағылшын тілінде жалпыға бірдей қабылданған стандартталған жазу болмаған кезде, оларға стандартты жазу белгілеуге тырысады. Ағылшын тілі үшін жазу ережелерін жасауға ұмтылысынан (мысалы, bad және bade сияқты жұптардағы дауысты дыбыстың ұзақтығындағы үнсіз e-нің рөлі) бұрын, бұл тізім ағылшын тілінің алғашқы сөздігі болуға шақыруды білдіреді, барлық мамандықтардан – оқығандардан да, оқымағандардан да – қолданылатын "біздің ағылшын тіліміздегі барлық сөздерді бір сөздікке жинап, алфавитке қатысты дұрыс жазудан өзге, [лексикограф] олардың табиғи мағынасын және тиісті қолданысын ашуға тиіс". Алғашқы ағылшын сөздігі "Альфабеттік кесте" екі он жылдықтан кейін, 1604 жылы жарық көрді.
To the end of establishing an English that could serve the complex needs of education, the Elementarie ends with a list of 8000 "hard words". Mulcaster does not define any of them, but attempts to lay down a standard spelling for them at a time when English lacked universal standardized spellings. Besides making movements toward spelling rules for English (such as the role of the silent e in vowel length in such pairs as bad and bade), the list represents a call for English to have its first dictionary, to gather "all the words which we use in our English tung out of all professions, as well learned as not, into one dictionarie, and besides the right writing, which is incident to the Alphabete, [the lexicographer] wold open vnto us therein, both their naturall force, and their proper use." The first English dictionary A Table Alphabeticall would be published over two decades later, in 1604.
Футбол
Ричард Мулкастердің ерекше үлесі – "футбол" атауын табу ғана емес, сонымен қатар ұйымдасқан командалық футболдың ең алғашқы дәлелдерін ұсыну. Мулкастер оның қазіргі футболға жақын екенін растайды, оны дене мүшелерінің басқа бөліктерін пайдаланатын ойындардан, атап айтқанда "қол добы" және "қол-құлақ добынан" ажыратады. Ол 1581 жылы ағылшын тілінде "Балаларды тәрбиелеуге қажетті алғашқы жағдайларды қарастыратын тұжырымдар" деген атпен жеке жарияланым жасап, "футболдың" көптеген пайдалы қасиеттерін атап өтеді. Ол футболдың білім беруде оң әсер ететінін, сондай-ақ денсаулықты нығайтып, күш-қуатты арттыратынын айтады. Мулкастер төрешілерді енгізуді қолдаған алғашқы жақтаушылардың бірі болды: "Егер ойынды бағалай білетін және тараптардың төрешісі болып, сол жерде басшылыққа билік ете алатын адам болса, барлық қиындықтар оңай шешіледі, мен білемін, олар өте жеңіл түзетіледі, тіпті мәселеге араласпайды, себебі шағымдануға себеп болмайды". Мулкастердің футбол туралы пікірлері командаларға ("жақтар" және "топтар"), позицияларға ("орналасулар"), төрешінің пайдасына ("тараптардың төрешісі") және жаттықтырушыға ("жаттықтырушы ұстаз") алғаш рет сіңіп кірді.
Richard Mulcaster's unique contribution is not only inventing the name "footeball" but also providing the earliest evidence of organised team football. Mulcaster confirms that his was a game closer to modern football by differentiating it from games involving other parts of the body, namely "the hand ball" and "the armeball". He referred to the many benefits of "footeball" in his personal publication of 1581 in English entitled Positions Wherein Those Primitive Circumstances Be Examined, Which Are Necessarie for the Training up of Children. He states that football had positive educational value and that it promoted health and strength. Mulcaster was one of the first advocates of the introduction of referees: "For if one stand by, which can judge of the play, and is judge over the parties, & hath authoritie to commande in the place, all those inconveniences have bene, I know, & wilbe I am sure very lightly redressed, nay they will never entermedle in the matter, neither shall there be complaint, where there is no cause." Mulcaster's discussion on football was the first to refer to teams ("sides" and "parties"), positions ("standings"), the benefits of a referee ("judge over the parties") and a coach "(trayning maister)".