Солтүстік Англиядағы Долериттің Қабатты Жанауы (Солтүстік Шіл)
Whin Sill
Солтүстік Англиядағы долорит тас қабаты – Whin Sill. Табиғи ескерткіш, Hadrian қабырғасы, қамалдар құрылысына пайдаланылған. Геологиялық құрылым туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Англиядағы долерит тау жынысының қабаты
Layer of dolerite rock in northern England
Уин-Силл немесе Ұлы Уин-Силл – Англияның солтүстік-шығысындағы Дарем, Нортумберленд және Камбрия округтеріндегі долерит тау жынысының жазық қабаты. Ол ішінара Солтүстік Пенниннің көрнекті табиғи сұлулық аймағында, ішінара Нортумберленд ұлттық паркінде орналасқан және Тиздейлден солтүстікке қарай Бервикке дейін созылады. Бұл Солтүстік Пенниннің маңызды табиғи ерекшеліктерінің бірі. Ірі жартас Тиздейлдегі "Жоғарғы Күш" сарқырамында байқалады. Бамбург, Данстанбург, Линдисфарн қалалары және Адриан қабырғасының бөліктері – барлығы осы қабаттан пайда болған биік, жартасты жартастардың стратегиялық артықшылықтарын пайдаланады. Уин-Силл кешені әдетте үш бөлікке бөлінеді: Холи-Айленд қабаты, Альнуик қабаты және Адриан қабырғасы Пэннин қабаты, олар жеке магма ағындары арқылы қалыптасқан, бірақ шамамен бір уақытта. Кішкентай Уин-Силл – оңтүстікке қарай, Вирдейлде орналасқан қабат.
The Whin Sill or Great Whin Sill is a tabular layer of the igneous rock dolerite in County Durham, Northumberland and Cumbria in the northeast of England. It lies partly in the North Pennines Area of Outstanding Natural Beauty and partly in Northumberland National Park and stretches from Teesdale northwards towards Berwick. It is one of the key natural features of the North Pennines. A major outcrop is at the High Force waterfall in Teesdale. Bamburgh Castle, Dunstanburgh Castle, Lindisfarne Castle and stretches of Hadrian's Wall all strategically take advantage of high, rocky cliff lines formed by the sill. The Whin Sill complex is usually divided into three components: Holy Island Sill, Alnwick Sill and the Hadrian's Wall Pennines Sill, which were created by separate magma flows, but at about the same time. The Little Whin Sill is an associated formation to the south, in Weardale.
Атаудың шығу тегі
Геологияның алғашқы зерттеулерінің көп бөлігі Британ аралдарында басталды, содан көптеген терминология да осы аралдардан тарады. Солтүстік Англияның тас қазып шығарушылары көбінесе немесе аздап көлденең жатқан тас денесін сипаттау үшін "кеше" деген терминді қолданды. "Уин" қара, қатты тастарды атау үшін пайдаланылды. 19 ғасырда Уин Силлдің ішкі магмалық тегі анықталғаннан кейін, геологтар "кеше" терминін конкордантты, жазықша ішкі денелерді белгілеу үшін қабылдады.
Much of the early study of geology began in the British Isles, whence much of the terminology is derived. Quarrymen of Northern England used the term 'sill' to describe a more or less horizontal body of rock. 'Whin' was applied to dark, hard rocks. As the intrusive igneous origin of the Whin Sill was determined in the 19th century, the term 'sill' was adopted by geologists for concordant, tabular intrusive bodies.
Геология
Карбон кезеңінің соңында және Перм дәуірінің басында, шамамен 295 миллион жыл бұрын (млн ж.), Жердің тектоникалық плиталарының қозғалысынан туындаған қыртыстың кеңеюі Вариска орогенезі кезінде көптеген магмалық интрузиялардың орналасуына жағдай жасады, олар солтүстік Англияның көп бөлігіндегі тік және көлденең бағыттағы долерит интрузияларынан құралды. Бұл интрузиялар негізінен жатқан тау жыныстарының қабаттарымен үйлесімді болды. Салқындағаннан кейін олар кристалданып, қатаңдалып, Ұлы Уин-Силлді құрады. Оның жасы шамамен 301–294 миллион жылға бағаланады, яғни 299 млн жыл бұрынғы Карбон-Перм шекарасын қамтиды. Ол Нортумберлендтің оңтүстік және шығыс бөліктерінің көп бөлігін, сондай-ақ Дарем көмірлі алабын қамтиды. Оның максималды қалыңдығы шамамен 70 метр, және ол Солтүстік Пеннинде кездеседі. Ұлы Уиннің жер беті мен жер астындағы мәліметтері оның кең аудандарда әрқашан қабаттармен сәйкес келмейтінін, стратиграфиялық тізбекте жиі айқын секірулер мен жұмсақ бұрылыстармен көтеріліп-төмендеуін көрсетеді. Уин-Силл кешенінің долериттерінің петрологиялық зерттеулері Кіші Уин-Силл мен Ұлы Уин-Силл арасындағы маңызды айырмашылықтарды анықтады. Кіші Уин-Силлде оливин бар және ол Уин долерит магмасының алғашқы дифференциатынан тұрады деп саналады. Ал Ұлы Уин оливинсіз, сәл тығыздық бойынша сараланған және Уин магмасының кейінгі дифференциаты болып табылады. Алстон блогындағы витриниттің шағылысуын зерттеу нәтижесінде Уин долеритінің екі бөлек инъекция кезеңі расталды, онда Уин контакттық метаморфизмінің екі кезеңі анықталды. Уин долеритінің екі инъекция кезеңі Солтүстік Англиядағы карбон кезеңінің соңғы жер қозғалысының бір бөлігін құрайды. Олардың W-Оңтүстік-Батыс бағытынан қысым кезеңі мен Вестфалия Стефания шекарасына жақын Алстон блогының кейінгі жұмсақ күмбездеуі арасында болғаны анықталды, бұл шамамен 300–295 млн жыл бұрын болған. Литологиясы көптеген ерекшеліктерімен көзге түседі, соның ішінде Үстіңгі Тисдейлде кездесетін жақсы дамыған пегматит бөлінулері бар. Кейінгі кезеңдегі гидротермалды минералдану буындарды пектолитпен толтырды. Долерит метасоматикалық жиек ретінде тамырлар мен жарықтарға, сондай-ақ басқа да кемшіліктерге карбонаттандырылып, «Ақ Уин» құрады. Контакттық аймақтағы жатқан тау жыныстарының жылулық метаморфизмі Тисдейлдегі бірнеше жерлерде контакттық аурада ірі ұсақ түйірлі мәрмәрлердің пайда болуына әкелді. Сильдің бойындағы қолданыстан шыққан тас карьерлері оны интерпретациялау үшін бөлімдерді ұсынады.
Towards the close of Carboniferous Period and in the early Permian, some 295 million years ago (Ma), crustal extension caused by movement of the Earth's tectonic plates during the Variscan orogeny allowed the emplacement of igneous intrusions of magma across much of northern England of a suite of tholeiitic dolerite intrusions. These were largely concordant with the strata of the existing country rock. On cooling, these crystallised and solidified to form the Great Whin Sill. It is dated at around 301 294 million years old, thus spanning the Carboniferous/Permian boundary at 299 Ma. It underlies much of south and east Northumberland and the Durham Coalfield. Its maximum known thickness of around 70 metres occurs in the North Pennines. Surface and subsurface records of the Great Whin reveal it is not always concordant over wide areas and often rises and falls in the stratigraphical succession in marked leaps and gentle transgressions different levels. Studies of the petrology of the dolerites of the Whin Sill complex have revealed significant differences between the Little Whin Sill and the Great Whin Sill. The Little Whin Sill is olivine bearing and believed to be composed of an early differentiate of the Whin dolerite magma. On the other hand, the Great Whin, non olivine bearing and slightly density graded, is a later differentiate of the Whin magma. Two separate periods of Whin dolerite injection are confirmed by studies of vitrinite reflectance over the Alston Block where two periods of Whin contact metamorphism have been recognized. The two periods of Whin dolerite emplacement form part of the end Carboniferous earth movements in northern England. They can be shown to have occurred between a period of compression from a W SW direction and later gentle doming of the Alston Block near the Westphalian Stephanian boundary, dated about 300–295 Ma. The lithology is notable in many respects, including well developed pegmatite segregations which can be found in Upper Teesdale. Late stage hydrothermal mineralisation has filled the joints with pectolite. The dolerite has been carbonated as metasomatic selvages into veins and joints and other flaws to produce 'White Whin'. Thermal metamorphism of the country rock in the contact zone produced coarse grained marbles within the contact aureole in a small number of places in Teesdale. Disused roadstone quarries along the course of the sill offer sections for its interpretation.
Ландшафты мен географияға әсері
Реголит альпілік/Арктикалық флораны қолдайды, оған көктемгі гентиан (Gentiana verna), құс көзі примуласы (Primula farinosa), тау авендері (Dryas octopetala) және Тисдейл виоласы (Viola rupestris) кіреді. Бұл геология мен экологияның тығыз байланысы мен өзара тәуелділігінің мысалы. Долериттің эрозияға қарсы тұру қабілеті High Force, Low Force, Cauldron Snout, High Cup Nick, Scordale және Holwick Scars сияқты ерекше геоморфологиялық нысандардың пайда болуына себеп болады.
The regolith supports alpine/Arctic flora which includes spring gentian (Gentiana verna), bird's eye primrose (Primula farinosa), mountain avens (Dryas octopetala) and Teesdale violet (Viola rupestris). This is an example of the intimate interaction and dependence of geology and ecology. The resistance to erosion of the dolerite gives rise to a number of striking geomorphological features such as High Force, Low Force, Cauldron Snout, High Cup Nick, Scordale and Holwick Scars.