Кіріспе

Австралиядағы мешіт

Лакемба мешіті, сондай-ақ Мәсжид Али бин Әби Талиб деп те аталады. Ол Лакембадағы Уанги көшесі, 71-75 нөмірде орналасқан. Ливан мұсылман қауымдастығына (LMA) тиесілі және басқарылатын Лакемба мешіті мен LMA кеңселері бір-бірімен тікелей байланысты, ортақ мекенжайда орналасқан.

Тарих

Лакемба мешітінің қазіргі орнында 1960 жылдардан бастап Ливан мұсылман қауымдастығы шағын үйді сатып алып, ғибадат ету үшін пайдаланған. Үй 1970 жылдардың басында бұзылып, қазіргі ғимараттың құрылысы басталды. Құрылыс бес жылға созылды және мешіт 1977 жылы аяқталды. Мешіттің ашылуына бұрынғы премьер-министр Гоф Уитлэм қатысты. Мешіт құрылысына қаржы жинау жергілікті және халықаралық деңгейде жүргізілді, қаражаттың шамамен жартысы Таяу Шығыстан түсті, ал ең ірі қаржылай көмек Сауд Арабиясының патшалық отбасынан келіп түсті. Лакемба мешіті Сиднейдегі екінші мақсатты мешіт және Австралиядағы ең танымал және маңызды мешіттердің бірі болып саналады. Дәстүрлі түрде, қауымның көп бөлігін ливандық текті мұсылмандар құраса, бүгінде пакистандықтар, бангладештіктер, сомалиліктер және Оңтүстік-Шығыс Азиядан келген адамдар да көптеп қатысады, сондай-ақ мұсылман дініне жаңа келгендердің саны да артып келеді. Қауымның басым көпшілігі ханафи немесе шафии мәзхабынан шыққан.

1977 жылғы "Қасиетті соғыс" құжаты

Рамазан мейрамы күні, 1977 жылдың 30 қыркүйегінде Лакемба мешітінде намаз оқығандарға "Қасиетті соғыс" (Жихад) жариялайтын 4000-ге жуық құжат таратылды. Құжатта мұсылмандардың шетелдіктердің араласуына қарсы күресуі және ислам дінін таратуы керек екені айтылған. Сондай-ақ, құжатта христиандар, яһудилер, индуистер және басқалар туралы кемсітушілік мәлімдемелер жасалған, оларды "кәпiрлер" деп атап, оларға қарсы күресу қажеттігі көрсетілген. Таяу Шығыс христиандарының Марониттер және Копттар сияқты топтары бұл құжатты мешітте белсенді болған "Мұсылман бауырластығының" мүшелері жасады деп санайды.

Тадж Ел-Дин Хилали

Тадж Эль Дин Хилали, 1980 жылдардан 2007 жылға дейін Лакемба мешітінің бұрынғы имамы (оның жалақысын Каддафидің Ливия исламдық шақыру қоғамы және жеке тұлғалар төлеген) көптеген қырқырысқан мәлімдемелер жасағаны мәлім.

1988 жылғы еврейлерге қатысты сөйлеген сөзі

1988 жылы Хилли Сидней университетінде мұсылман студенттері алдында "Құрандағы яһудилер туралы көзқарас" тақырыбында дәріс оқыды. Ол: "Яһудилер барлық соғыстардың себебін келтірді" деген айыптау жасаған болатын. Хилли бұл сөздері үшін кейіннен кешірім сұрамаған және оларды қайтарып алмаған.

2004 жылғы ақпандағы уағыз

2004 жылдың ақпанында Хилали Ливанның Сидон қаласындағы мешітте уағыз айтты, оның мәтіні Бейруттағы Австралия елшілігімен аударылды. Ол террорлық шабуылдарды қолдайтын сияқты көрінді. Хилали өз уағызында былай деді:

Ол сондай-ақ мұсылмандардың Ақ үйді бақылап алатынын болжады және «Хезболла» ұйымын қолдайтын сияқты көрінді. Австралия Федералдық полициясы оның шетелдегі қызметін тергеуден бас тартты.

2006 жылғы Холокостты жоққа шығару

2006 жылдың шілдесінде Хилали Австралия премьер-министрі Джон Говардтың Мұсылман қауымының кеңесші тобынан қызметтен алынды. Бұған себеп, ол Холокостты жоққа шығарып, оны "ционистік өтірік" деп атаған сөздері болды. Сондай-ақ ол Израильді "ісік" деп сипаттады. Бұл, әлемде Израильден кейін Холокосттан аман қалғандардың ең көп санына ие елде оған қарсы заңдық шаралар қабылдау туралы талаптарға әкеп соқты.

2006 жылғы қазандағы уағыз

2006 жылдың қазан айында Хилали араб тілінде Рамазан айында уағыз айтып, әйелдердің киім киюіне қатысты әңгімелер жасады, олар қатты дау тудырды. Оның маңызды бөлігі мынадай болды:

"Зина (заңсыз жыныстық қатынас) жағдайында кінәнің 90 пайызы әйелге жүктеледі. Неліктен? Себебі, оның әрттеуге (азғыруға) қабілеті бар (играа)." Хилали кейіннен өзінің "егер әйел өзін көрсетсе, ол кінәлі, бірақ ер адам өзін ұстауы керек" дегенді айтқысы келгенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ 2000 жылы Сиднейде топтық зорлау жасаған ливандық австралиялықтардың тобының басшысы Билал Скафтың түрмеге қамалуы туралы айтқан сөздерін, онда әйелдер ер адамдардың алдында "әдепсіз қозғалыстар жасайтынын" және "содан кейін мейірімсіз судья (рахма) келіп, сізге 65 жыл жаза береді" деп түсіндірді. Бұл зорлау үшін қатаң жазалар қажеттігін көрсету мақсатында айтылған еді.

Секталық деп айыпталған

2015 жылдың наурызында Маккуори университетінің Полиция, барлау және терроризмге қарсы күрес орталығының адъюнкт-профессоры Клайв Уильямс сүнни мұсылмандарының мешітке шиит мұсылмандарын қабылдамайтынын жазды.

Рождестволық дау

2012 жылдың соңында Шейх Сафи қауымға дұға барысында Рождествоға қатысты ешқандай іс-шараға қатыспау керектігін айтты. Бір фәтуада «кәпірлер мұсылмандарды тура жолдан бұрып алуға тырысып жатыр» деп ескертілген. Австралияның Бас мүфтиі Ибрагим Абу Мохамед бұл көзқарастар Австралиядағы мұсылмандардың көпшілігін көрсете бермейді деді. LMA-ның бұрынғы директоры және президенті Кейсар Трад бұрын адамдарға «Қуанышты Рождество» деп сәлемдесетінін айтты. «Не өзгерді екенін білмеймін», – деді ол. Шейх Яхья егер шетелден шейх келмесе, әр екі апта сайын уағыз айтады. 2016 жылдан бері имамның көмекшісі – Мысырдан келген Шейх Мохаммед Гома. Шейх Гома – екі тілді имам, ол Мысырдың беделді Аль-Азхар университетінде білім алған. Ол Құранды түсіндіруге маманданған және әр екі апта сайын жұма уағызын кезекпен оқиды. 2015 жылдан бері имамның көмекшісінің орынбасары – Шейх Мохамед Харби. Шейх Мохамед – Египеттен келген қари, ол Құран ғылымдарына маманданған және Ливан мұсылман қауымдастығының студенттеріне жоғары деңгейде сабақ береді. Оның ықпалы мен маңыздылығына байланысты мешіт үнемі қонақ мұсылман ғалымдарын қабылдап, шетелден келген мұсылман ғалымдары үшін бірінші тоқталыс орны болып табылады.

Іс-шаралар

Мешітте пайғамбарлық өмірбаян, фиқһ және ақида сияқты бірқатар діни сабақтар ұсынылады. Мешіт бірнеше жергілікті шейхтерге, мысалы шейх Весам Чаркавиге лекция оқуға және үйретуге мүмкіндік береді. 2014 жылдан бері мешіт Ұлттық мешіт ашық есік күнінің орталығы болып табылады. Әдетте, жұма күндері апта сайын мыңдаған адамдар намазға жиналады. 2015 жылы мешітте және одан тыс жерде шамамен 30 000 адам айт намазына қатысты, бұл Австралиядағы ең ірі айт тойлымының біріне айналды. 2016 жылы айт намазына 40 000-50 000 адам қатысқан деп есептеледі.