Кіріспе
Солтүстік Лондондағы мешіт – Финсбери Парк мешіті, сондай-ақ Солтүстік Лондонның орталық мешіті деп те аталады. Бұл бес қабатты мешіт Финсбери Парк станциясының жанында, Лондонның Ислингтон ауданындағы «Арсенал» футбол клубының «Эмиратс» стадионына жақын орналасқан. Финсбери Парк мешіті Англияда қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелген және Ислингтон жергілікті қауымына, сондай-ақ Солтүстік Лондонның айналасындағы аудандарға қызмет етеді. 1997 жылы радикалді уағызшы Әбу Хамза әл-Масри имам болған кезде мешіт бүкіл елдің назарына ілікті. 2003 жылы терроризмге қарсы полицияның шабуылынан кейін мешіт қызметін тоқтатты, ал 2005 жылы жаңа басшылықпен қайта ашылды.
The Finsbury Park Mosque, also known as the North London Central Mosque, is a five storey mosque located next to Finsbury Park station close to Arsenal Football Club's Emirates Stadium, in the London Borough of Islington. Finsbury Park Mosque is registered as a charity in England, serving the local community in Islington and the surrounding boroughs of North London. The mosque gained national attention when Abu Hamza al Masri, a radical preacher, became its imam in 1997. In 2003, the mosque was closed by its trustees following an anti terrorist police raid, and re opened in 2005 under new leadership.
1988-1997: ашылу
1960 жылдары Лондон қаласының N4 индексті 7 Вудфолл-роуд мекенжайындағы қонақ үйдің шағын бөлмесі сол кезде ауданда жұмыс істеп, тұрып жатқан азаз азамат бангладештік мұсылмандар үшін дұға оқитын орын және қоғамдық орталық ретінде қолданылды. Мұсылман қауымы өсіп, кеңейген соң бұл бөлме жеткіліксіз болып қалды. Кейіннен жергілікті билік тұрғын үй салу жоспары аясында ғимаратты міндетті түрде сатып алды. Қауым мұсылмандық әл-ауқат орталығын құрды және 1975 жылы Сент-Томас жолындағы өз мүлкін сатып алды, содан кейін көршілес учаскелерді де иеленді. Алғашқы мешіт осы жерде 1988 жылы пайдалануға берілді, ол сол кезде Ұлыбританиядағы ең ірі мешіттердің біріне жатты.
1997-2003: Әбу Хамза әл-Масридің тұсында
1997 жылы Әбу Хамза әл-Масри имам болып тағайындалғаннан кейін мешіт жаман даңққа ие болды. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында ол мешіттің бақылауын толығымен өз қолына алды, оның ізбасарлары оларға сенбеген адамдардың мешітке кіруіне жол бермеді. Мешіттің қазіргі әкімшілігінің мәліметінше, Әбу Хамза бастапқыда уәкілдер тағайындағанмен, біртіндеп мешітті олардан тартып алды. Оларға сот шешімі шығарылды, бірақ ол орындалмады. Көптеген уәкілдер Әбу Хамзаның жақтастарының өз мешітіне кіргізбегенін, тіпті оларға шабуыл жасағанын хабарлады. Әбу Хамза басқарған кезеңде мешітке келушілер саны азайды. Көбінесе келушілер оның ізбасарлары болды. Мешіт сонымен қатар көптеген радикалды мұсылмандардың бас қосып отыратын орнына айналды. АҚШ құпия құжаттарында Финсбери Парк мешіті бұрын Ауғанстанда одақтас күштерге қарсы күрескен ислами экстремистерге "паналау орны" болғаны айтылады. "Аяқ киім бомбалаған" Ричард Рид және Закариас Мусауи сияқты "Әл-Қаида" мүшелері де мешітке келген. 2002 жылы The Guardian газеті ғимарат ішінде қару-жарақпен оқыту жүргізілгенін хабарлады. 2002 жылдың 11 қыркүйегінде мешітте "Тарихтың маңызды күні" атты конференция өтті, онда 11 қыркүйекке жасалған теракттің орындаушыларын мақтады. Конференцияға Анжем Чоудари, Әбу Хамза, Омар Бакри Мохаммед, Мохаммад әл-Массари және тағы басқалар қатысты. 1990 жылдардың соңында Әбу Хамза мен мешіт Алжир азамат соғысында Алжирдің Қарулы Ислам тобын (GIA) қолдаған маңызды халықаралық рухани тұлғаға айналды. GIA сол кезде бейбіт тұрғындарды жаппай қырғынға ұшыратқаны үшін көптеген салафи-жихади тобынан да жиреншік көріп жүрген. 2004 жылы АҚШ Әбу Хамзаны "глобалдік желісі бар террористік көмекші" деп айыптады, ол тұтқындалды және кейіннен АҚШ-қа экстрадицияланды, онда оған өмір бойы бас бостандығынан айырылды. WikiLeaks арқылы жарияланған мәліметтерге сәйкес, Гуантанамодағы бірнеше тұтқындар олардың іс-әрекеттерінен бұрын мешіттен өтіп кеткен. Осы жылдардағы террористік операцияларды жеңілдетудегі мешіттің рөлі жиі "Лондонстан" контекстінде айтылады, бұл терминді халықаралық барлау қауымдастығы британдық биліктің мұсылман экстремистеріне берген еркіндігіне байланысты Лондонды сипаттау үшін кеңінен қолданды.
2003-2005: Жабылу және қайта ашу
2003 жылы 150 терроризмге қарсы полиция қызметкері түнгі уақытта ғимаратқа рейд жүргізді. Бұл «Вуд Грин» рициніне қатысты болжаммен жасалған қылмыстық іс бойынша жүргізілген тергеудің бір бөлігі болды. Полиция басқа заттармен қатар, электрошокер және CS газы баллоны тәркіледі. Рейдтен кейін полиция мешітті оның қамқоршыларына тапсырды, олар оны дереу жөндеуге жапты. Әбу Хамза 2004 жылдың мамыр айында қамауға алынғанға дейін әр жұма сайын жабық мешіттің сыртындағы көшеде уағыз айтуын жалғастырды. Жаңа басшылық бұрынғы имам Әбу Хамзаны айыптады. Британдық билік мешіттің трансформациясын үлкен жетістік деп сипаттады. Мешіт жергілікті қоғаммен, соның ішінде жергілікті депутат Джереми Корбинмен байланыс орнатуға тырысты және мұсылман емес азаматтармен және жергілікті билік өкілдерімен қарым-қатынас жасауды бастады. Сотта мешіт, жарғысыз қайырымдылық қоры ретінде, заңды тұлға емес екендігіне байланысты шағымдар қабылданбады, себебі ол корпоративтік ұйым немесе заңды тұлға емес, демек, жала жабу туралы талап арыз беруге құқығы жоқ. Мешіт пен оның қамқоршыларының кейінгі шаралары соттан тыс келісіммен аяқталды, мешіт Policy Exchange-тің бір бөлігіне заңдық шығыстарын төледі, ал Policy Exchange өздерінің сату туралы мәлімдемесі үшін кешірім сұрамады және оны қайтарудан бас тартты, бірақ «Есепте сілтенген әдебиет мешітте мешіттің қамқоршыларының немесе қызметкерлерінің білімімен немесе келісімімен сатылған немесе таратылған деген ұсыныс жасауға ешқашан тырысқан емеспіз» деп мәлімдеді. Екі тарап та келісімді жеңіс деп бағалады.
After the raid, the police handed the mosque to its trustees, who promptly closed it for repairs. Abu Hamza continued to preach each Friday in the street outside the closed mosque until his arrest in May 2004. The new management condemned former imam Abu Hamza. British authorities have described the transformation of the mosque to be a major accomplishment. The mosque made an effort to build ties with the local community, including local MP Jeremy Corbyn, and started engaging non Muslims and local authorities. a case that was struck on the technicality that the mosque as an unincorporated charitable trust is not a corporate entity or legal person and thus not able to claim defamation. Subsequent action by the mosque and its trustees was settled out of court, with the mosque paying some of Policy Exchange's legal fees and with Policy Exchange, while neither retracting nor apologising for their claim of sale, stating that they "never sought to suggest that the literature cited in the Report was sold or distributed at the mosque with the knowledge or consent of the Mosque's trustees or staff. "; both sides claimed the settlement as a victory.
2014-2016 жылдар: оқиғалар
2014 жылы HSBC банкі Finsbury Park мешітінің банк шотын жапты, ал мешіт басқа да жоғары деңгейдегі банктерде шот аша алмағандықтан, кішкентай ислам банкіне жүгінуге мәжбүр болды. Бұл жабылуға Thomson Reuters-ке тиесілі құпия деректер базасы World Check-тегі 2005 жылға дейінгі терроризммен байланысы бар деген ақпарат, сондай-ақ қазіргі мешіт басқарушысының «Мұсылман бауырластығымен» байланысы туралы мәлімдемелер себеп болды. Оған жауап ретінде мешіт Thomson Reuters-ке қарсы сотқа шағымданып, 2017 жылы тараптар келісімге келді, Thomson Reuters өтініш жасауға және өтемақы төлеуге келісті. 2014 жылдың тамызында Al Arabiya тілшісі мен мешіт басқарушысы арасындағы даудан кейін полиция мешітке келді. Екеуі де полиция шақырды. Мешіт басқарушысы тілшінің «жала жартатын журналистикамен» айналысқанын алға тартса, тілші полиция 30 минуттан кейін келгенге дейін оны ұстап тұрғанын мәлімдеді. 2015 жылдың қаңтар айында «Шарли Эбдо» оқиғасынан кейін, Париждегі шабуылдардан соң мешіттің «радикалды уағыздаушылармен бұрынғы байланыстары қайта жаңғырды, себебі «Шарли Эбдо» атқандардың 1990 жылдардың соңында сол жерде тұрған радикалды уағыздаушы Джамель Бегалдың ізбасарлары болған деген күдік туды». Мешітке өлім туралы қорқытулар мен жек көру хаттары келіп түсті. 2015 жылдың қарашасында пошта арқылы жіберілген қауіпті хабардан кейін бір адам мешітке өрт қоюға тырысты, бірақ қатты жаңбыр салдарынан ол сәтсіз аяқталды. 2016 жылдың шілдесінде бір адам мешітке шіріген шошқа етін лақтырып жіберді.
2017 жылғы террорлық шабуыл
2017 жылдың 19 маусымында түн ортасынан кейін, жақын маңдағы Финсбери Парк мешітінен шығып келе жатқан бірнеше адам террористік шабуылда жалға алынған фургонмен қағылысты. Бір адам көптеген жарақаттан көз жұмды, ал он адам жарақат алды. Шабуыл кеңінен айыпталды және жергілікті мұсылман басшылары оны Ұлыбританияда исламофобияның күшеюінің бір бөлігі деп қарады. Шабуылдан кейін Финсбери Парк мешітінің төрағасы Мохаммед Козбар мешітке бірнеше рет өлім туралы угрозалар келгенін мәлімдеді. 2018 жылдың ақпан айында қылмыскер Даррен Осборн өмір бойына бас бостандығынан айырылды, оның ішінде кісі өлтіру және кісі өлтіруге талпыну үшін ең кемі 43 жылдық мерзім белгіленді.
Қоғамдық аудит
Мешіт 2018 жылы Британдық Beacon мешіт сыйлығында «Үздік аутрич бағдарламасы» сыйлығын алды. Мешіт 2018 жылы ерікті қызметі үшін Королева сыйлығын алған Ислингтон Сенім форумының мүшесі және Ұлыбритания мұсылман кеңесінің серіктес мекемесі болып табылады. 2014 жылы ол ұлттық Community Matters ұйымынан «Көрінетін сапа белгісін» алды, бұл Ұлыбританиядағы мұсылман ғибадат орнына алғаш рет берілді. Бұл орынды жергілікті депутат Джереми Корбин, жергілікті полиция және жергілікті кеңесшілер сайлау округі бойынша жұмыстар, кездесулер мен сөздер үшін жиі пайдаланады. Мешіт жыл бойына түрлі қоғамдық шараларды ұйымдастырады, оның ішінде жергілікті қауым мен мектептерге арналған жыл сайынғы ашық есік күні бар. 2014 жылдан бері бұл шара Ұлыбритания мұсылман кеңесімен бірлесіп, «Менің мешітімді зыярат ет» ұлттық күні аясында өткізіледі. Шараға мешітке экскурсия, ислам және мешіт туралы көрме, сондай-ақ қауым мүшелері ұйымдастырған көптеген іс-шаралар кіреді. 2017 жылдан бастап, Финсбери паркіндегі терактіден кейін, онда бір жамағат қаза тауып, көптеген адамдар жарақаттанғаннан кейін, мешіт Рамазан айында жыл сайын көшеде Ифтар шарасын өткізеді, онда жергілікті және кеңінен қауым мүшелері оразаны ашумен бірге тамақтанады. Бұл шараға түрлі дін және қоғамдық лидерлер, жергілікті кеңесшілер мен депутаттар, оның ішінде Доминик Грив және Анна Субри қатысты. Мешіт жылдар бойына жеккөрушілік қылмылдар туралы хабардар ету шараларын өткізіп келеді, ал 2015 жылы «Баршаға тамақ» жобасын бастады, онда мешіт жергілікті қауымдастықтың баспанасыз және мұқтаж адамдарына аптасына бір рет ыстық тамақ ұсынады.