Кіріспе

Ресейдің Таяу Шығыстағы сыртқы саясаты 2000 жылдардың ортасынан бастап Ресей Федерациясының әскери және дипломатиялық өкілдері Иран-Израиль арасындағы ықпалдастық қақтығыстың екі тарапымен де түрлі байланыстар мен қарым-қатынастар жасады. Бұл Ресейдің Таяу Шығыс аймағындағы кең ауқымды сыртқы саясатының бір бөлігі болып табылады.

Ресейдің Иранға техникалық, әскери және дипломатиялық көмегі

Қазіргі уақытта Израильдің Иранға алдын ала шабуыл жасауы мүмкін деген алаңдаушылық бар, себебі Иранның ядролық бағдарламасы ақырында ядролық қару жасау үшін қолданылуы мүмкін. Ресей Иранның ядролық бағдарламасына техникалық көмек көрсетеді, оны қару-жарақпен жабдықтайды және Біріккен Ұлттар Ұйымында дипломатиялық қолдау көрсетеді. 2007 жылдың қаңтар айында Израильдің шенеуніктері Ресейдің Иранға жетілдірілген әуе шабуылына қарсы зымырандарды сатуына байланысты "өте үлкен алаңдаушылық" білдірді. Олар: "Біз олардың да бұл қауіпті түсінетініне үміттенеміз", - деп ескертті. Премьер-министр Эхуд Ольмерттің Ресейге сапары алдында Израильдің кабинеті Ресейдің Иерусалимнің орталық бөлігіндегі Сергей сарайына деген құқығын мойындады. Ресей православие шіркеуінің атынан, Ресей патшасының ұлының құрметіне аталған бұл нысанға иелік етуді талап етті. Сапарға дейін Израильдің кабинеті Иерусалимдегі Ресейдің мүліктік құқығын мойындауға дауыс берді. Ольмерт Мәскеуден Израильдің жауына күрделі қару-жарақ сатудан бас тартуын сұрайтынын айтты. Иран өз ядролық бағдарламасына қарсы кез келген әскери шабуылды тойтаруға қабілетті әуе шабуылына қарсы зымырандарды сатып алуға қызығушылық танытуда. Израиль де Мәскеудің Сирияға осындай зымыран қорғаныс жүйесін сатуы мүмкін деген қорқынышта. Иран президенті Махмуд Ахмадинежад Израильді жоюға жиі шақырып келеді, ал Израиль оның бұл мақсатын Ресейде салынған ядролық электр станциясының көмегімен ядролық бомба жасау арқылы іске асыруға тырысады деп күдіктенеді. Иранның ядролық бағдарламасы бейбіт мақсатта екенін мәлімдейді. Иран Ресейден өз ядролық нысандарын жоюға жіберілген ұшақтарды анықтауға қабілетті S-300 типті жетілдірілген әуе шабуылына қарсы зымырандарды сатып алуды жоспарлап отыр. 2006 жылы Ливанда Израильге қарсы күрескен «Хезболла» жасақтарын қолдаған Сирия да оларды сатып алуға өтініш білдірген. Ресей бұл хабарларды растаған жоқ. Бірақ жақында Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавров өкіметінің Сирияға «қорғаныш сипатындағы» қару-жарақ сатуға дайын екенін мәлімдеді. Израиль Сирияға сатылған ресейлік зымырандардың 2006 жылғы соғыста «Хезболланың» қолына өткенін айтады, бірақ Ресейді жасақтарды тікелей қаруландырды деп айыптап отырған жоқ. Төрт онжылдық Соғыс суының шиеленісінен кейін, 1991 жылы КСРО ыдырағаннан кейін Мәскеу мен Израиль арасындағы қарым-қатынас айтарлықтай жақсарды. Израильде 1 миллионнан астам кеңестік эмигранттар тұрады. Бірақ Мәскеудің Иранға қатысты ұстанымы және Сирияға қару сатуы, сондай-ақ Израильдің Грузияға қару сатуы қарым-қатынасты шиеленістірді. Шындығында, Ресей 2008 жылдың тамызында Грузияға шабуыл жасағанда, ресейліктер Грузияға сатылған Израильдің дрондарының байланыс құпияларына қол жеткізген, бұл IL RU арасындағы алдын ала жоспарланған әскери ынтымақтастықты көрсетеді.

"Хезболла" ұйымымен байланыс

Ресейдің барлау қызметтері ливандық шиит ұйымдарымен, мысалы, Амаль қозғалысы және Хезболламен байланыс тарихына ие. Ресейде жасалған танкке қарсы қару 2006 жылғы Ливан соғысы кезінде Хезболланың Израиль қорғаныс күштеріне қарсы операцияларында маңызды рөл атқарды. "Иранның Fajr 1 және Fajr 3 зымырандары, ресейлік 9M113 "Конкурс" және "Корнет" танкке қарсы зымырандары" Сирия және Иран арқылы Хезболлаға жеткізілгені айтылды. Чеченстаннан шыққан мұсылман ГРУ жасақтары Біріккен Ұлттар Ұйымының Ливандегі уақытша күштеріне тәуелсіз түрде Ливанға, зардап шеккен жолдарды қалпына келтіру үшін жіберілген ресейлік әскери инженерлерді күзету үшін және "Араб және мұсылман әлемінде Мәскеудің беделін арттыру" үшін жіберілді.

Ресей құрастырған халықаралық террорлық топтардың тізімі

Ресейдің ресми "Российская газета" газетінде 2006 жылдың 28 шілдесінде жарияланған халықаралық терроризм тізімінде он жеті террорттық ұйым болды. Оған әл-Қаида, Талибан, Лашкар-е-Тайяба және Египетте тыйым салынған «Мұсылман бауырластығы», сондай-ақ Чечнядағы сепаратистік күштермен және Орталық Азиядағы ислами радикалдармен байланысты топтар кірді, бірақ ХАМАС және Хезболла кірген жоқ. Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметінің халықаралық терроризмге қарсы күреске жауапты жетекші лауазымдағы өкілі Юрий Сапунов бұл тізімде "еліміздің қауіпсіздігіне ең үлкен қауіп төндіретін ұйымдар ғана бар" деді.

Ресейдің Израильмен әскери және дипломатиялық қарым-қатынастары

Ресей президенті Владимир Путин 2012 жылдың маусым айында аймаққа сапары барысында Израиль және Палестина ұлттық басшылығының өкілдерімен кездесті. Сапар аясында Израильдің сыртқы істер министрі Авигдор Либерман, ізраилдік ресейліктердің ішінде кең танымал тұлға, қабылдаушылардың бірі болды. Араб комментаторлары бұл сапардың энергетика және әскери технология салаларындағы Ресей-Израиль ынтымақтастығын күшейтуге мүмкіндік беретінін, сондай-ақ бұрынғы араб-ресейлік одақтың ыдырауына әкелуі мүмкін екенін атап өтті. Ресей 2017 жылы Батыс Иерусалимді Израильдің астанасы ретінде мойындады. «Ал-Жазира» телеарнасының хабарлауынша, Мәскеудің Израиль-Палестина дауына қатысты ұстанымы – екі тарапты да бірдей қолдау.