Кіріспе

Сирек кездесетін хромға бай эттрингит немесе Cr AFt

сирек кездесетін Ba, Ca, Mg аралас карбонат минералы

Бенторит – химиялық формуласы Ca6(Cr,Al)2(SO4)3(OH)12·26H2O болатын минерал. Оның түсі күлгіннен ақшыл күлгінге дейін. Оның кристалдары гексагонды, дигексагонды дипирамидалы болып келеді. Ол мөлдір және шыны тәрізді жылтырлыққа ие. Онда толық жарылу бар. Ол радиоактивті емес. Бенторит Мосс шкаласы бойынша 2 баллға бағаланады. Минералды алғаш рет 1980 жылы Шуламит Гросс Израильдегі Өлі теңіздің батыс жағасындағы Дания дәуірінің Хатрурим формациясында тапқан. Оны ашқан Шуламит Гросс геология және минералогия саласындағы еңбектері үшін Иерусалим еврей университетінің және Калифорния университетінің профессоры Яаков Бен Тордың (1910–2002) құрметіне атады.

Құрылу

Бенторит тек Израильдегі Өлі теңізге жақын Хатрурим формациясында ғана табиғатта кездеседі. Формация метаморфоздалған саз, әктас және марлдардың қоспасынан тұрады. Бастапқы шөгінділер хромға бай болған, ал кейіннен атмосфералық қысымда >1000 °C дейін қыздырылған. Бұл табиғи Портленд цементін қалыптастырды, ол кейіннен жер асты суларынан және/немесе жаңбыр суларынан ылғалдандырылып, табиғи бетонға айналды. Жылудың пайда болуы көмір, мұнай немесе газдың жануынан туындаған деп саналады. Осы жану метаморфозынан кейін, жоғары сілтілі сұйықтықтар тау жынысына сіңіп, оны өзгертіп, бенториттің супергендік тамырларын құрады.

Қолданбалар

Тиісті түрде дайындалған бетон этрингит кристалдарына ие, олар алюминийді хромға алмастырып, этрингитті бенторитке айналдырады. Бұл бетонға қоршаған ортадағы ластағыш зат ретінде кездесетін хромды сіңіруге мүмкіндік береді.