Кіріспе

Бауыршақ түрі

Heliconius cydno, cydno longwing – Мексикадан Оңтүстік Американың солтүстік бөлігіне дейін таралған нимфалид бауыршақ. Ол көбінесе орманның төменгі қабаттарында кездеседі және Passiflora туысына жататын әртүрлі өсімдіктерге жұмыртқа салады. H. c. alithea Hewitson, 1869
H. c. barinasensis Masters, 1973
H. c. chioneus Bates, 1864
H. c. cordula Neustetter, 1913
H. c. cydnides Staudinger, 1885
H. c. cydno Doubleday, 1847
H. c. hermogenes Hewitson, 1858
H. c. gadouae Brown & Fernández, 1985
H. c. galanthus Bates, 1864
H. c. lisethae Neukirchen, 1995
H. c. pachinus Salvin, 1871
H. c. wanningeri Neukirchen, 1991
H. c. weymeri Staudinger, [1897]
H. c. zelinde Butler, 1869

Таралуы және мекендейтін ортасы

H. cydno Оңтүстік Мексикадан Оңтүстік Американың батыс Эквадорына дейін қоныстанған. H. cydno көшпейтін немесе тұрақты түр саналады. H. cydno жабық орманды мекендерде, әсіресе орманның төменгі қабаттарында өмір сүреді. Түнде ересек жекелері орман еделінен 2-10 метр биіктіктегі бұтақтарда немесе жүзімдерде демалады.

Қабылдаушы өсімдік

H. cydno личинкасының тамақтануы кең спектрлі. Passiflora H. cydno-ның жабық ормандық ортасында сирек кездеседі, сондықтан түр өсімдіктер тұқымдасының ішінде кең таңдау жасайды. H. cydno жұмыртқа салайтын жерлер әдетте Passiflora-ның қонақ өсімдіктерінің өрмелегіш сабақтары болып табылады, ал жұмыртқалар жеке-жеке салынады.

Гибридтеу

Бұл жақсы танымал және H. melpomene-мен будандасуға бейімділігі үшін көп зерттелген түр, ол шамамен 1,5 миллион жыл бұрын одан бөлініп шыққан. Екі түрдің арасындағы будандардың кездесу жиілігі 0,1%-дан кем. Зерттеулер H. melpomene және H. cydno түрлеріндегі қожайынды пайдалану және мимикриядағы өзгерістердің генетикалық тұрғыдан анықталатынын және жұптасу алдындағы оқшаулануға себеп болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұрын, мұның түр пайда болуына (специацияға) үлкен үлес болғаны мүмкін. Шындығында, жұптасу кезінде қанаттардың түсіне қатысты таңдаулар будандасуды шектеуі мүмкін, және бұл таңдау H. cydno мен тағы бір жақын түр – H. pachinus арасындағы будандасуды да шектейді. Осылайша, әртүрлі түс (демек, мимикрия) симпатриялық түр пайда болуына (специацияға) ықпал етеді.

Түсіру

H. cydno мен H. melpomene, сондай-ақ H. cydno мен H. pachinus арасындағы будандастырулар нәтижесінде еркектердің таңдауына және әйелдердің жұптасу нәтижесіне (cydno/melpomene будандастыруларында қызылға қарсы қара, ал cydno/pachinus будандастыруларында аққа қарсы сары) қатысты нақты байланыс топтары бар екендігі анықталды. Бұл түрлердің өзара байланысын сақтай отырып, мимикрия мен жұптасу таңдауының бірлескен эволюциясына үлес қосады.

Жарық түсі және жарық поляризациясы

H. cydno жұптасуының тағы бір факторы – қанаттың иридесценциясы. Heliconius көлеңкесінің көпшілігі жұптасу үшін жұқа пленкалық иридесценция мен поляризацияланған жарықты пайдаланады. H. cydno-да көк түсті иридесценция бар, ол кейбір бұрыштарда 90% поляризацияланған. Поляризацияланған жарықты жұптасу сигналы ретінде зерттеу эксперименттерінде, егер ұрғаш қанаты деполяризациялық фильтр артында көрсетілсе, оған ұрғаш қанаты деполяризациялық емес фильтр артында көрсетілгенге қарағанда едәуір төмендеу жылдамдықпен жақындасқаны анықталды. H. cydno-ның жоғары дәрежедегі иридесценциясы олардың орманның төменгі қабатындағы мекендеу ортасына байланысты болуы мүмкін, онда тікелей күн сәулесі көбінесе аз болады.

Бірнеше жұптасу

H. cydno аналықтары бірнеше рет жұптасып көбейеді, осылайша полиандрияға қатысады. Аналықтардың бірнеше рет жұптасуының көптеген пайдалы жақтары болуы мүмкін, олардың ішінде мықты ұрпақ, ресурстардың көп бөлінуі немесе басқа да артықшылықтар болуы мүмкін.

Макролидтік иіс бездерінің экстракттері

Коста-Рикадағы H. cydno-ға қатысты жасалған зерттеулер, осы түрдің 12 және 14 мүшелі макролидтік иіс бездерінен алынған экстракттерінің С 18 тізбегіне ие екенін көрсетеді. Олар линолен, линол және олеин қышқылдарынан туындайды және S конфигурациясына ие. Зерттеу нәтижесінде, басқа түрлердің макролидтік иіс бездерінің экстракттеріне ие болуы H. cydno-мен будандасуға деген құштарлығына және қабілетіне әсер етпеді.