Кіріспе
Құс түрі. Көгілдір құйрықты трогон (Trogon massena) – трогондар мен кетцалдар тұқымдасына (Trogonidae) жататын, passerine құстарына жақын құс. Ол Мексикада, Орталық Американың барлық аймақтарында, сондай-ақ Колумбия мен Эквадорда таралған.
The slaty tailed trogon (Trogon massena) is a near passerine bird in the family Trogonidae, the quetzals and trogons. It is found in Mexico, throughout Central America, and in Colombia and Ecuador.
Таксономия және жүйелеу
2021 жылы сұрқұйрықты трогонның үш түрі анықталды: атаулы T. m. massena, T. m. hoffmanni және T. m. australis. Соңғысы кейде қара құйрықты трогонның (T. melanurus) бір түрі ретінде немесе жеке түр ретінде қарастырылған.
Сипаттама
Трогондардың еркек және әйелдерінің түстес қауырсындары ерекшеленеді, олар жұмсақ, көбінесе түрлі-түсті қауырсындармен жабдықталған. Ұзын құйрықты трогонның ұзындығы шамамен және салмағы белгілі бір мөлшерде. Аталған аталық еркектің құлыны қызыл-сары түсті, беті, жақ сүйегі мен жоғарғы кеудесі күңгірт қара, ал көздің айналасында қызыл-сары сақинасы бар. Жоғарғы бөліктері металл жасыл, арқасында алтын жасыл, ал басы мен құйрық үстінде көкшіл жасыл түске ие. Көкірегі металл жасыл, ал құрсағы мен ауыздықтары терең қызыл. Қанаттарының бүктелген бөлігінде ұсақ қара және ақ түсті өрнектер бар, алыстан қарағанда сұр көрінеді. Төрт орталық құйрық қауырсынының үстіңгі жағы металл жасылдан қола жасылға дейін, қара ұштарымен, ал келесі жұбы көбінесе қара, ал ең сыртқы жұбы толығымен қара. Құйрық қауырсынының астыңғы жағы қара ұштары бар күлгін сұр түсті. Аналықтың қауырсынындағы көк түс көбінесе еркектің жасыл түсіне ауысады, жоғарғы кеудесі жоғарғы бөліктерінен ақшыл сұр түсті болады. Құйрығының үстіңгі жағы қара. Аналықтың жоғарғы жақ сүйегі күңгірт сұр түсті. Еркек T. m. hoffmannis қауырсыны негізінен аталған түрге ұқсас, бірақ құйрығының үстіңгі жағы алтын түсті. T. m. australis аталған түрден кіші. Аталған түрмен салыстырғанда, еркектің құйрық үсті көкшіл жасыл, ал аналықтың қара сұр түсті. Еркектің құйрығының астыңғы жағы аталған түрге қарағанда қоңыр, ал беті мен кеудесінде металл жасыл түс көбірек.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түрдің атаулы түрі Кариб теңізі жағалауындағы Мексиканың оңтүстігінен бастап Белиз, Гондурас, Гватемала арқылы Никарагуаға дейінгі аймақтарда таралған. Т. м. hoffmanni Коста-Рика мен Панаманың Кариб теңізі және Тынық мұхиты жағалауларында, сондай-ақ Колумбияның солтүстік-батыс бөлігінде кездеседі. T. m. australis Колумбияның батысында және Эквадордың солтүстік-батысында таралған. Бұл түр көбінесе тропикалық мәңгі жасыл орманның ортаңғы және жоғарғы қабаттарында мекендейді, галереялық орман, кофе плантациялары және мангр тоғайларында да кездеседі. Бұл құс негізінен жазық жерлерде қоныстанады, Мексика мен Орталық Американың солтүстігінде ғана таралған. Коста-Рикада, Панамада және Колумбияда жергілікті жерлерде кездеседі.
Тамақтандыру
Құйрыққаптал трогон жемістер мен жәндіктерді қысқа ұшып-қонып немесе тоқталып жұлып жейді. Ол көбінесе ақ бетті капучин маймылдарының (Cebus capucinus және C. imitator) қоздырған жәндіктерін жеу үшін олардың соңынан ілеседі.
Өсіру
Шалбар құйрықты трогонның көбейту маусымы географиялық орналасуына байланысты өзгереді, бірақ жалпы алғанда ақпаннан шілдеге дейін созылады. Аталықтары мен аналықтары бір-біріне құйрықтарын тік көтеріп, үстіңгі құйрық қауырсындарын кеңейтіп көрсетеді. Олар термиттер мекендейтін ұяның ішіндегі қуысқа немесе шіріген ағаш діңінің ойығына дейін биіктеп ұя салады. Екеуі де ұялағыш бөлмені қазып шығарады. Әдеттегі жұмыртқа саны екі-үш, ақ немесе көгілдір ақ түсті болады, және екеуі де оларды жатырға алады.
Дауыстау
Шалпақ құйрықты трогонның әні "тұрақты, ойластырылған сиырдың немесе ишараттың сериясы" деп сипатталады; тағы бір сипаттамасы – "терең, дауысты, қайталама ук, ук, ук". Оның дауыстары "жіңішке, ызылдаған ху, ху, ху, ху" және "күлкілі сөйлеу" болып келеді.
Мәртебе
IUCN сұрқұйрық трогонды қауіпсіз деп бағалаған. Оның кеңінен таралған ареалы бар, және оның популяциясы нақты сандық мәндермен белгіленбегенімен, тұрақты деп есептеледі. Қазіргі уақытта тікелей қауіп-қатерлер анықталған жоқ. Дегенмен, "Бұл түрге ең басты қауіптер – ересек ормандарды кесу және ауыл шаруашылығына пайдалану үшін оның мекендеу ортасын өзгерту".