Кіріспе

Швед дінтанушысы Ханс Бертил Маттиас Гарделл (10 тамыз 1959 жылы туған) – швед тарихшысы және салыстырмалы дін тану ғалымы. Қазіргі уақытта Швецияның Уппсала университетіндегі салыстырмалы діндер кафедрасының Нейтан Сёдерблом профессоры қызметін атқарады. 2009 жылы Ленин сыйлығының алғашқы иегері атанды, ал 2003 жылы гуманитарлық ғылымдар саласындағы еңбегі үшін Швед Корольдік әдебиет, тарих және археология академиясының марапатты алтын медалін алды.

Мансап

Матиас Гарделл Швецияның Стокгольм округінің Солна қаласында дүниеге келген. 1995 жылы Стокгольм университетінде діндер тарихы бойынша докторлық диссертациясын қорғап, 1999 жылы доцент ғылыми атағын алған. Ол Стокгольм университетінің салыстырмалы діндер кафедрасында және халықаралық көші-қон мен этникалық қатынастар зерттеу орталығында жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Мысырдың Каир қаласында тұрып, білім алған. 2006 жылдың наурыз айында Уппсала университетінің Натан Сёдерблом атындағы салыстырмалы дінтану кафедрасының алғашқы профессоры болып тағайындалды (2006 жылдың 1 шілдесінен бастап). Гарделл АҚШ-тағы діни экстремизм мен діни расизмді зерттеумен айналысады, оның ішінде Ку-Клукс-Клан, Ислам Ұлты және неопаганизмдегі (Одинизм) халықтық қозғалыстар сияқты топтарды зерттейді. Оның 1995 жылғы Луис Фарахан және Ислам Ұлты туралы диссертациясы британдық және американдық басылымдарда жарық көрді. Сондай-ақ, ол түріктік SETA ой-санау орталығы жариялаған 2017 жылғы Еуропалық исламофобия есебінің «Швеция» бөлімін жазуға бірлесіп атсалысты.

Саяси көзқарастар

Гарделл – либертариандық социалист және белгілі адам құқықтарын қорғаушы. Бұрын ол өзін язычник деп есептеген және өзін "рухани анархист" деп атаған.

Газаға баратын кеме

Гарделл Газаға кемемен аттанған топтан Израильдің Газаға қатысты тыйымын бұзуға тырысқан флотилияға қатысқан он бір швед белсендісінің бірі болды. Әйелімен бірге Гарделл 2010 жылғы 31 мамыр күні таңертең флотилияға Израиль қарулы күштері жасаған шабуыл кезінде MV Mavi Marmara кемесінде болды. Ол Израильден депортацияланып, әйелімен және басқа шведтік қатысушылармен бірге 3 маусымда Швецияға оралды. Швед журналистеріне берген сұхбатында: "Біз үлкен әскери шабуылдың құрбаны болдық. Бұл пираттықтан басқа ештеңе емес" деді. Сондай-ақ, ол әскерилердің лазерлік көздеуіштермен жабдықталған толық қарумен келгенін және кем дегенде төрт адам атып өлтірілгенін мәлімдеді.

Исламдық терроризм

Гарделлдің пікірінше, «Аль-Каида» мен «Ислам мемлекеті» үшін ислами терроризм актілерін жасаған адамдардың «исламмен бұрынғы қарым-қатынасы болмаған» және «ешқандай мешітке байланысы болмаған», бірақ олар онлайн режимінде радикалданған. Гарделл 2017 жылғы Стокгольмдегі жүк көлігімен жасалған джихадистік шабуылға оңшыл зорлық-зомбылық актілеріне қарағанда бұқаралық ақпарат құралдарында артық көңіл бөлді деген пікірде.

Жеке өмір

Гарделл – әлеуметтік психология профессоры Бертил Гарделлдің ұлы және жазушы әрі комедия актері Джонас Гарделлдің інісі. Ол Эдда Мангаға үйленген. Ол Асатруға жақын екенін айтқан және оны «толқындармен» тәжірибелеп келгенін, бірақ 2007 жылға қарай белсенді түрде шұғылданбайтынын мәлімдеген.