Кіріспе

Әскери ұшақтағы апаттық газ педалінің орнатуы – соғыстағы апаттық қуат (WEP) – бұл алғаш рет кейбір американдық Екінші дүниежүзілік соғыс әскери ұшақтарының қозғалтқыштарында қолданылған газ педалінің орнатуы. Төтенше жағдайларда пайдалану үшін, ол қозғалтқыштың қалыпты номиналды қуатынан 100% астам қуатты шектеулі уақыт ішінде, көбінесе бес минутқа дейін, қамтамасыз етті. АҚШ-тан басқа елдердің әскерлері қолданатын ұқсас жүйелер де қазір WEP деп аталады, бірақ олар сол кезде басқаша аталуы мүмкін, мысалы, неміс Люфтваффенің Notleistung және совет VVS-нің форсаж жүйелері сияқты.

Екінші дүниежүзілік соғыс ұшақтарындағы WEP

Ең жоғары қалыпты қуатты механикалық тоқтату арқылы шектеуге болады, мысалы, газды рычагтың ойығы арқылы өткен сыммен. Күштірек итеру сымды сындырып, қосымша қуатты қамтамасыз етеді. Қалыпты жағдайда P-51H Mustang-тың қуаты 1500 а.к. болса, WEP (уақытша күшейтілген қуат) 2400 а.к. дейін жеткізеді, бұл 61% арттыру. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ең көп өндірілген және қолданылған P-51D Mustang-та WEP қозғалтқыштың қуатын 15% жоғарылатады. Vought F4U Corsair бастапқыда WEP-пен жабдықталмаған, бірақ кейіннен WEP қосылғанда қуаты 17% дейін артты. P-51D Mustang-та WEP-ті 5 сағат пайдаланғаннан кейін қозғалтқышты толық разборкалау және тексеру қажет болды. Бұл модификация 1940 жылдың жазында 100 октанды отынның кең қолжетімділігімен бірге таралды. Басқа күшейту әдістері сияқты, MW 50 да қуаты мен қозғалтқыштың температурасымен шектелген және оны шектеулі уақытқа ғана қолдануға болады. GM 1 азот оксидін инъекциялау жүйесі, сондай-ақ Люфтваффе қолданған, биіктікте 25-30% дейін қуатты арттыруға мүмкіндік берді, бірақ жерде салқындатуды қажет етті және MW 50 күшейту жүйесі сияқты қосымша салмақ қосты. Бұл күшейту мүмкіндігін пайдалану соғыс кезінде 2 минутқа дейін максималды итеру күшін қамтамасыз етеді. Ол МиГ-21бис ұшағына 1:1-ден сәл жоғары итеру күшінің салмаққа қатынасын және F-16 ұшағымен шайқаста теңдейтін көтерілу жылдамдығын берді. МиГ-21бис ұшақтарымен әуедегі жаттығуларда WEP күшінің қолданылуы бір минутқа дейін шектелді, бұл қозғалтқышқа түсетін әсерді азайту үшін жасалды, өйткені WEP-тің әрбір секунды қозғалтқышты жөндеу аралығын 800 сағатқа қысқартатын бірнеше минуттық жұмысқа тең болды. WEP қосылғанда, Р-25 қозғалтқышы ұзын, жалынды шығарады – жалын ішінде көрінетін алты немесе жеті жарқыраған ромбо пішіндес «шок алмастары» төтенше қуат режиміне «алмаз режимі» деген ат берді.

F-15C

F-15 истребителінің Vmax қосқышы қозғалтқыштардың 22 градусқа дейін қызып жұмыс істеуіне және минутына шамамен 2 пайызға жуық айналу жиілігін арттыруға мүмкіндік береді. Ол қауіпсіздік сымдарымен жабылып қойылған. Ұрыс кезінде Vmax қосқышын тартса, ұшқышқа сәл көбірек итеру күші беріледі. Бірақ, содан кейін қозғалтқыштарға күтім жасау және толықтай жөндеу жұмыстары қажет болады.