Клас Реймер: Немец шаруасы және Кіші қауымның негізін қалаушысы

Кіріспе

Клас Раймер (1770–1837) – Клейн Гюмейнде меннониттік тармағының негізін қалаушы, ол Латын Америкасында әлі де бар, бірақ Канадада түбірінен өзгеріп, қазір Евангелиелік меннониттік конференция деп аталады. Латын Америкасынан қайта оралған меннониттер бастапқы Клейн Гюмейнде тармағын Канада мен АҚШ-қа қайта әкелді.

Өмірбаян

Реймер 1770 жылы Генрих Реймер мен Агата Эпптің (т. 1745) Висла дельтасындағы меннониттер қонысы Петерсхагенде, Пруссияда, Данциг (Гданьск) қаласынан шамамен 35 км шығысқа қарай дүниеге келді. Генрих ұлы әлі кішкентай кезінде қайтыс болды; анасы кейіннен бай шаруа Абрахам Янценге (1747–1822) қайта тұрмысқа шықты. Бала кезінде Реймер формальды білім алмады. Клас жиырма жасында суға батырылып, Данциг меннонит қауымына қабылданды. 1792 жылы ол Данцигтің шығысындағы Нойенхубен ауылына көшіп, жаңа құрылған Вердер қауымына, меннониттерден бөлінген шіркеуге қосылды. Алты жылдан кейін, 28 жасында Клас өзінен он жас үлкен Мария Эппке (1760–1806) үйленді. Мария, беделді меннонит шіркеуінің басшысы Питер Эпптің қызы еді. Мария 1806 жылы 46 жасында қайтыс болды. Клас пен Марияның 1801 жылы туған Аганета деген жалғыз қызы болды, ол кейін Ресейде ерте қайтыс болды. Бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін үш ай өткен соң Реймер Хелена фон Ризенге (1787–1846) қайта үйленді. Олардың бірге туған он баласы болды, олардың арасында үш ұл мен екі қызы есейді. Реймер 1801 жылы дін қызметкері болып тағайындалды. 1804 жылы ол 30-ға жуық ересек адамды басқарып, Оңтүстік Ресейге көшіп, 1805 жылдың көктемінде жаңа ашылған меннониттер колониясы Молочнаға қоныстанды. Мұнда Реймер колонияның ақсақалы Якоб Энспен жиі қақтығысты, ол жергілікті билікті оны үнсіздендіруге тырысты. Реймер Хортица ақсақалы Иоганн Вибеге жүгінді, бірақ Вибе оны қызметін тоқтатса ғана қуудан сақтайтынын айтты. Күрес 1812 жылы шешілді, Реймер мен оның он сегіз ізбасары жеке үйлерде шіркеу жиналыстарын өткізе бастады. Молочна басшылығы Реймерді сепаратист деп есептегендіктен, оған қатаң жаза, тіпті Сібірге жер аударумен қорқытты. Реймерге тағы бір дін қызметкері Корнелиус Янцен және шамамен 20 адам қосылды, олар 1814 жылы өздерін жеке шіркеу ретінде жариялады. Сол уақытта бірнеше ауылдағы ұқсас топтар да бөлініп шықты. Кейіннен олар Kleine Gemeinde қауымын құрып, Ресей үкіметінен танылды және негізгі меннониттер тобымен бірдей құқықтар мен жеңілдіктерге ие болды. Реймердің жақтасы Делберт Плетт: «Клас Реймер – консервативті зиялы, оның дауысы ғасырлар бойы ерекше айқындықпен естіледі» деп жазады. Реймердің 1836 жылы жазылған автобиографиясы ағылшын тіліне аударылып, меннонит тарихшысы Делберт Плетттің «Лидерлер» кітабында жарияланды. Клаас Реймердің тікелей ұрпақтары – Мириам Тоуз, Дэвид Берген, Кейси Плетт және Эндрю Унгер сияқты жазушылар.

Reimer was born in 1770 to Heinrich Reimer and Agatha Epp (b. 1745) in the Vistula delta Mennonite settlement of Petershagen, Prussia, located about 35 km east of the city of Danzig (Gdańsk). Heinrich died while his son was still young; his mother later remarried Abraham Janzen (1747–1822), a wealthy farmer. During his childhood, Reimer received no formal education. At age twenty, Klaas was baptized and accepted into the Danzig Mennonite fellowship. In 1792, he moved to Neuenhuben, a village just east of Danzig, where he joined a newly established Werder Gemeinde, a Mennonite splinter church. Six years later, at the age of 28, Klaas married Maria Epp (1760–1806), who was ten years his senior. Maria was the daughter of Peter Epp, a highly influential Mennonite church leader. Maria died in 1806 at age 46. Klaas and Maria had only one child, Aganetha, who was born in 1801, who later dies an early death in Russia. About three months after his first wife died, Reimer remarried to Helena von Riesen (1787–1846), together they had ten children, of which three sons and two daughters survived to adulthood. Reimer was ordained into the ministry in 1801. In 1804, he led a group of about 30 adults in an immigration to south Russia, settling in the newly opened Mennonite colony, Molotschna, in the spring of 1805. Here, Reimer was frequently in conflict with the elder of the colony, Jacob Enns, who attempted to have the local authorities silence him. Reimer appealed to Chortitza elder Johann Wiebe, only to be threatened by Wiebe with banishment if he did not stop his activities. The struggle finally came to a head in 1812, when Reimer and eighteen of his followers began to hold their own church meetings in private homes. Seen as a secession by the Molotschna leadership, Reimer was threatened with dire punishment, including exile to Siberia. Reimer was joined by another minister, Cornelius Janzen, and about 20 members, who together recognized themselves as a separate church body in 1814. Similar groups in several villages seceded at the same time. These later united to form the Kleine Gemeinde, which was recognized by the Russian government and granted the same rights and privileges of the main Mennonite group. Delbert Plett, an outspoken advocate of Reimer, writes that "Klaas Reimer was a conservative intellectual whose voice speaks with singular clarity over the centuries." Reimer's autobiography, penned in 1836, has been translated into English and published in the book Leaders by Mennonite historian Delbert Plett. Direct descendants of Klaas Reimer include authors Miriam Toews, David Bergen, Casey Plett and Andrew Unger.