Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кванттық механика принциптеріне негізделгендей көрінетін жалған ғылым.
Pseudo science purporting to build on the principles of quantum mechanics
Кванттық мистика, кейде оны жеңілтектеп кванттық шарлатандық немесе кванттық әуежайлық деп атайды, сананы, интеллектіні, руханилықты немесе мистикалық көзқарастарды кванттық механиканың идеяларымен және оның түсіндірмелерімен байланыстыруға тырысатын метафизикалық сенімдер мен оған байланысты тәжірибелердің жиынтығы. Кванттық мистиканы кванттық механика саласындағы мамандар жалған ғылым және шарлатандық деп есептейді.
Quantum mysticism, sometimes referred pejoratively to as quantum quackery or quantum woo, is a set of metaphysical beliefs and associated practices that seek to relate consciousness, intelligence, spirituality, or mystical worldviews to the ideas of quantum mechanics and its interpretations. Quantum mysticism is considered pseudoscience and quackery by quantum mechanics experts.
Тарих
Көптеген ерте квант физиктері дәстүрлі шығыс метафизикасына қызығушылық танытты. Физиктер Вернер Гейзенберг пен Эрвин Шредингер, 1920-жылдардағы кванттық механиканың негізгі дамушыларының екеуі, шығыс мистикасына қызығушылық танытты, бірақ олардың бір-бірімен тікелей байланыстырғаны белгісіз. Шындығында, екеуі де кванттық механиканың Копенгагендік интерпретациясын қолдады. Олав Хаммер: «Шредингердің индуизмді зерттеуі оны Дэвид Бом немесе Фрицёф Капра сияқты кванттық метафизиктермен бірдей жолға түсуге мәжбүр етпеді» деді. Шредингердің өмірбаянын жазған Уолтер Мур, Шредингердің кванттық физика мен индуизм мистикасына деген қызығушылығының «көп жағдайда байланыссыз» болғанын айтты. 1961 жылғы «Ақыл-дене мәселесіне қатысты ескертулер» атты мақаласында Юджин Вигнер кванттық механикада саналы бақылаушының маңызды рөл атқаратынын ұсынды, бұл концепция фон Нейман-Вигнер интерпретациясының бір бөлігі болып табылады. Оның мақаласы кейінірек басқалардың мистикалық еңбектеріне шабыт бергенімен, 1970-жылдардың соңында Вигнер өз позициясын өзгертті және кванттық механикада сананың рөлін жоққа шығарды. Гарвард тарихшысы Хуан Мигель Марин: «Кванттық физиканың тууымен бірге сана гипотетикалық түрде енгізілді, ал оның негізін қалаушылары мұндай енгізуді қолдау және қарсыласу үшін «мистикалық» терминін қолданды» деді. Мистицизмге қарсы Альберт Эйнштейн де сөз сөйледі. Эйнштейннің теориялары көбінесе квант теориясының мистикалық интерпретацияларын қолдайтындықтан қате түсінілді. Эйнштейн кванттық мистицизмге қатысты: «Ешбір физик оған сенбейді. Әйтпесе ол физик болмас еді» деді. Вигнердің фон Нейман-Вигнер интерпретациясын зерттеуінен, яғни Жаңа дәуір кванттық физикасын қолдауынан кейін, кітап ғылыми емес қоғамда танымал болды. Ғалым емес және «Капраның ең сәтті ізбасарларының» бірі «Wu Li Masters биі» атты кітап жариялады. Мұндай қолданудың мысалы – Жаңа дәуір гуруы Дипак Чопраның «кванттық теориясы», ол «Кванттық емдеу» (1989) және «Жасы жоқ дене, уақыты жоқ сана» (1993) кітаптарында егжей-тегжейлі түсіндірілген, қартаюдың себебі сана екенін айтады. 2012 жылы Стюарт Хамерофф пен Чопра «кванттық жан» «денеден бөлек» және «кеңістік-уақыт геометриясында, мидың сыртында, жергілікті емес түрде таратылған» болуы мүмкін деп ұсынды. 2004 жылғы «Біз не білеміз?!» фильмі физикамен байланысты Жаңа дәуір идеяларының кең ауқымын қарастырды. Оны Дж. З. Найт өндірді, оның ілімдері 35 000 жылдық тәнсіз бірлік – Рамтамен болған әңгімеге негізделген. Фундаменталды физика тобының мүшесі Фред Алан Вольф қатысқан фильмді көптеген сыншылар псевдонауканы қолданғаны үшін сынады.
Many early quantum physicists held some interest in traditionally Eastern metaphysics. Physicists Werner Heisenberg and Erwin Schrödinger, two of the main pioneers of quantum mechanics in the 1920s, were interested in Eastern mysticism, but are not known to have directly associated one with the other. In fact, both endorsed the Copenhagen interpretation of quantum mechanics. Olav Hammer said that "Schrödinger’s studies of Hindu mysticism never compelled him to pursue the same course as quantum metaphysicists such as David Bohm or Fritjof Capra." Schrödinger biographer, Walter J. Moore, said that Schrödinger's two interests of quantum physics and Hindu mysticism were "strangely dissociated". In his 1961 paper "Remarks on the mind–body question", Eugene Wigner suggested that a conscious observer played a fundamental role in quantum mechanics, a concept which is part of the von Neumann–Wigner interpretation. While his paper served as inspiration for later mystical works by others, By the late 1970s, Wigner had shifted his position and rejected the role of consciousness in quantum mechanics. Harvard historian Juan Miguel Marin suggests that "consciousness [was] introduced hypothetically at the birth of quantum physics, [and] the term 'mystical' was also used by its founders, to argue in favor of and against such an introduction." Mysticism was argued against by Albert Einstein. Einstein's theories have often been falsely believed to support mystical interpretations of quantum theory. Einstein said, with regard to quantum mysticism, "No physicist believes that. Otherwise he wouldn't be a physicist." Inspired in part by Wigner's exploration of the von Neumann–Wigner interpretation, which espoused New Age quantum physics; the book was popular among the non scientific public. a non scientist and "the most successful of Capra's followers", published The Dancing Wu Li Masters. An example of such use is New Age guru Deepak Chopra's "quantum theory" that aging is caused by the mind, expounded in his books Quantum Healing (1989) and Ageless Body, Timeless Mind (1993). In 2012, Stuart Hameroff and Chopra proposed that the "quantum soul" could exist "apart from the body" and "in space time geometry, outside the brain, distributed nonlocally". The 2004 film What the Bleep Do We Know!? dealt with a range of New Age ideas in relation to physics. It was produced by the Ramtha School of Enlightenment, founded by J. Z. Knight, a channeler who said that her teachings were based on a discourse with a 35,000 year old disembodied entity named Ramtha. Featuring Fundamental Fysiks Group member Fred Alan Wolf, Numerous critics dismissed the film for its use of pseudoscience.