Босния және Герцеговина Ұлттық мұражайы – Сараеводағы маңызды мәдени орталық. Археология, тарих, өнер және сирек кітаптар қоры бар. Саяхаттап көруге кеңіс!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлттық мұражай
National museum
Босния және Герцеговинаның Ұлттық мұражайы (босния, хорват және серб тілдерінде: Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine / Земаљски музеј Босне и Херцеговине) Босния және Герцеговинаның астанасы Сараевоның орталық бөлігінде орналасқан. Ол 1888 жылы құрылды, алғашқы идеясы 1850 жылға дейін жетеді және 1913 жылы чех сәулетшісі Карел Парик археология, этнология, табиғат тарихы және кітапхана бөлімдерін қамтитын төрт симметриялық павильондарды қосып кеңейтті. Мұражай – археология, өнер тарихы, этнология, география, тарих және табиғат тарихы сияқты кең ауқымды салаларды қамтитын мәдени және ғылыми мекеме. Мұражайда 1350 жыл шамасында Барселонада жарық көрген және дәстүрлі еврей Хагдасын қамтитын, әлемдегі ең көне сефардтық еврей құжаты – Сараевоның Хагдасы сақтаулы. Онда 162 000 томдық кітапхана бар. Босния соғысы кезінде ауыр зақымдарға ұшырағандықтан бірнеше жыл жабық тұрғаннан кейін мұражай қайта ашылды және жаңа және бұрынғы экспонаттарды орнату жұмыстары жүріп жатыр. 1990 жылдардың басындағы Босния соғысының кезеңінде де ашық болған мұражай 2012 мен 2015 жылдар аралығында қаржыландыру мәселелеріне байланысты жабылды.
The National Museum of Bosnia and Herzegovina (Bosnian, Croatian and Serbian: Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine / Земаљски музеј Босне и Херцеговине) is located in central Sarajevo, the capital of Bosnia and Herzegovina. It was established in 1888, having originally been conceived around 1850 and expanded in 1913 by the Czech architect Karel Pařík adding four symmetric pavilions that contain the departments of archaeology, ethnology, natural history, and a library. The museum is a cultural and scientific institution covering a wide range of areas including archaeology, art history, ethnology, geography, history and natural history. The Sarajevo Haggadah, an illuminated manuscript and the oldest Sephardic Jewish document in the world issued in Barcelona around 1350, containing the traditional Jewish Haggadah, is held at the museum. It has a library with 162,000 volumes. After being closed for several years due to heavy damage during the Bosnian War, the museum has re opened and is in the process of mounting new and pre existing exhibits. Having remained open for its entire history including during the Bosnian War in the early 1990s, the museum was closed between 2012 and 2015 due to disagreements about funding.
Сәулет
1913 жылы музей ғимаратын чех сәулетшісі Карел Парик кеңейтті. Ол итальяндық Ренессанс стиліндегі фасады бар, төрт симметриялық павильоннан тұратын құрылымды жобалап, салды. Бұл павильондар арасында кеңістік қалдырып, мұражайдың кең ауласын құрады. Бұл аула ботаникалық бақ ретінде пайдаланылады және оның айналасында түрлі тас ескерткіштер орналасқан. Бұл ескерткіштердің көп бөлігі көшірілген стечкалардан тұрады. Төрт павильонда археология, этнология, табиғат тарихы және кітапхана бөлімдері орналасқан.
In 1913, the museum building was expanded by the Czech architect Karel Pařík who designed and added a structure of four symmetric pavilions with a facade in the Italian Renaissance Revival style. These pavilions enclosing a space in between forming a museum's specious courtyard. This courtyard is used as a botanical garden around which various stone monuments are exhibited. These monuments consist mostly of relocated stećaks. The four pavilions contain the departments of archaeology, ethnology, natural history, and a library.
Мұражайларды дамыту
Мұражай Босния және Герцеговинаның мәдени және ғылыми мекемесі болып табылады. Ол 1850 жылы Осман империясы Сараевоны билеген кезде туған идея болғанымен, мұражай ресми түрде құрылып, салынуы Австро-Венгрия империясының (1878 жылы Осман империясынан қазіргі Босния мен Герцеговинаны жаулап алған) билігі тұсында ғана мүмкін болды.
The museum is a cultural and scientific institution in Bosnia and Herzegovina. Though conceived in 1850 as an idea by the Ottomans when they ruled Sarajevo, it was not until the rule of the Austro Hungarian Empire (which captured modern day Bosnia and Herzegovina from the Ottomans in 1878) that the museum was officially established and built.
18881913 жыл
Австро-Венгрияның саяси мақсаттарының бірі – сауаттылық деңгейін көтеру және еуропалық стандарттағы білім беруді сақтау болатын. Олардың басшылығымен 1888 жылдың 1 ақпанында мұражай қоғамы құрылды, оның мақсаты – мұражай арқылы осы саясатты ілгерілету болды. Мұражайдың алғашқы директоры – Австро-Венгрия үкіметінің кеңесшісі Коста Хёрман. 19 ғасырдың еуропалық ғылымы мен мәдениетінің ықпалында болған Хёрман басшылығымен мұражайдың коллекциясы, әсіресе табиғат тарихы және археология бөлімдерінде қарқынды өсті. 20 ғасырдың басында мұражай бастапқы ғимаратынан тарылып, 1908 жылы мұражай коллекцияларын орналастыру үшін жаңа ғимараттың құрылысы басталды. Жаңа ғимараттың құрылысы 1913 жылы аяқталып, мұражай сол жылдың 4 қазанында ресми түрде ашылды. Мұражайға Австро-Венгрияның білім және мәдениет департаменттері, сондай-ақ жеке қайырымдамалар мен Мұражай қоғамы ұйымдастырған қайырымдылық шаралары қаржыландырды.
Part of the Austro Hungarian policy goals was to raise literacy levels and maintain European standard education. Under their administration, a Museum Society was formed on February 1, 1888, in order to further this agenda in the form of a museum. The first director of the museum was Mr. Kosta Hörmann, an advisor to the Austro Hungarian government. Greatly influenced by the orientation of 19th century European science heuristics and culture, the museum's collection under Hörmann grew rapidly especially in the departments of natural history and archaeology. By the early 20th century, the museum began to outgrow its original premises and in 1908, construction on a new building to house the museum's collections began. Construction on the new building completed in 1913 and the museum was officially opened on October 4 of that year. Throughout this all, the museum was funded by the Austro Hungarian's departments of education and culture as well as by private donations and charity events led by the Museum Society.
1913-1991 жылдар
1913 жылы жаңа ғимаратында музейдің ашылуымен (ол әлі де сол жерде орналасқан), оның жинақтары тарих, география, археология (тарихқа дейінгі, ежелгі және орта ғасырлық), этнология, өнер тарихы және табиғат тарихы (биология, геология және минералогия), сондай-ақ белгілі бір деңгейде тіл, әдебиет, статистика және библиографияны қамтыды. Бұл жинақтар жаңа категориялар негізінде төрт ғимаратқа бөлінді: Археология, Этнология, Табиғат тарихы және Кітапхана. Екі жыл өткен соң, 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, музей қызметін тоқтатты. 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін, Оңтүстік славяндардың бірінші одағы құрылып, музей Сербтер, Хорваттар және Словендер Корольдігінің басшылығымен қайтадан жұмысын бастады, кейін ол Югославия деп аталды. Осы басқару кезеңінде, 1918-1945 жылдар аралығындағы кезеңде, сот билігі және серб буржуазиясы Босния мен Герцеговинаға экономикалық және мәдени көңілдің өте аз бөлігін бөлген гегемониялық орталықтандырылған басқару жүйесі құрылды. Бұл Сараевоның күрт әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени құлдырауына алып келді, себебі қала Корольдіктің шетінде қалды. Ұлттық музей көптеген қаржылық қаражатын және беделін жоғалтты және өзінің артефактілерін сақтау мен мұрағаттау мүмкіндігінен айырыла бастады. 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғысқа қадам басқанда (және 1945 жылға дейін жалғасқанда), Ұлттық музейдің қиындықтары одан әрі күшейді, оның жұмыс істеу мүмкіндігі шектелді. Осы соғыс жылдарында музей ең аз белсенділік пен дамуды бастан өткерді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Социалистік Югославия кезеңінде Ұлттық музей 1960 жылдардың басына дейін баяу дамыды. Социалистік үкімет мәдениетті қоғам үшін ерекше маңызды деп жариялады, және бұл кезең Ұлттық музейдің ғылыми зерттеулер, жарияланымдар және көрмелер саласындағы ең үлкен жетістіктерінің бірі болды. (Жарнамаларға қараңыз). Осы кезеңде Музейдің Табиғаттану бөлімдерінің "Ғылым Жастарға" қозғалысын дамытуға қосқан үлесі маңызды болды – Босния мен Герцеговинаның Жас Зерттеушілер Одағы.
With the opening of the museum in its new home in 1913 (where it still remains), its collections that varied from history, geography, archaeology (prehistoric, ancient and mediaeval), ethnology, history of art and natural history (biology, geology and mineralogy), and to some extent language, literature, statistics and bibliography, were divided into four buildings based on a new set of categories: Archaeology, Ethnology, Natural History, and the Library. Two years later in 1914, as World War I began, the museum suspended its operations. After the end of the war in 1918, which was followed by the first union of the South Slavs, the museum resumed its operations under the administration of what was then called the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, which was later known as Yugoslavia. Under this administration, which lasted during the interwar years of 1918–45, a hegemonic centralized administration was developed in which the judicial branch of government along with the Serbian bourgeoisie, paid very little economic and cultural attention to Bosnia and Herzegovina. This led to an abrupt socio economic, political and cultural decay in Sarajevo as it found itself in the margins of the Kingdom. The National Museum thus lost much of its funding and clout and was beginning to lose its ability to maintain and archive its artifacts. As World War II approached in 1941 (and lasted until 1945), the National Museum's troubles further developed as its opportunities to operate diminished. It was during this war time period that the National Museum experienced the least activity and development. After World War II, under a Socialist Yugoslavia, the National Museum made slow progress until the early part of the 1960s. Culture was declared to be of special importance for society by the Socialist Government and this period in time marked some of the National Museum's highest achievements in scientific research and publishing activities and exhibitions. (See the publications)
During this period, was significant the contribution of Museum's Natural departments in the development of the Movement “Science to Youth" – Alliance of Young Researchers of Bosnia and Herzegovina.
Соғыс жылдары 19921995
1992–1995 жылдардағы Босния мен Герцеговинадағы соғыс Ұлттық музейдің белсенді қызметін тоқтатып қана қоймай, ғимаратқа тікелей құрылымдық зақым келтірді. Осы кезеңде артиллериялық снарядтар шатырды тесіп өтті, 300 терезе сынды, галерея қабырғаларының көптеген бөліктері қирады. Музейдің жасырылмаған жәдігерлері мен архивтері ауа райының әсеріне немесе артиллериялық оқтарға ұшырады. Музейдің сол кездегі директоры, доктор Ризо Сижарич 1993 жылдың 10 желтоқсанында, ғимараттағы бұзылған жерлерді БҰҰ-ның көмекші пластик жабынмен жабуға дайындап жатқанда, граната жарылысынан қаза тапты. Дегенмен, музей толығымен жабылмады.
The War in Bosnia and Herzegovina in 1992–95 not only ended the prolific activity of the National Museum, but it directly caused structural damage to the building. During this time, artillery shells crashed through the roof, 300 windows were broken, and many of its gallery walls torn down. Sections of the museum's artifacts and archives that could not be hidden were exposed to the elements or artillery. The museum's director at the time, Dr. Rizo Sijarić, was killed by a grenade blast on December 10, 1993, while he was arranging the holes in the museum's building to be covered by UN relief plastic sheeting. Nevertheless, it never closed completely.
1995-2012 жылдар
Соғыс аяқталғаннан кейін мұражай көптеген қайырымдалықтар мен үлестердің арқасында қайта ашылды: Мәдени ескерткіштерді қорғау институты және Ұлттық мұражай, Босния және Герцеговинаның тарихи және табиғи мұрасы, ЮНЕСКО, Білім, ғылым, мәдениет және спорт федералды министрлігі, Сараево қаласын жоспарлау және құрылыс институты, Сараеводағы Халықаралық бейбітшілік орталығы, Швейцария мұражайлары, Швейцария ICOM және Цюрихтегі Швейцария Ұлттық мұражайы, BHHR, Ослодағы Norsk Folkemuseum, Шекарасыз швед мәдени мұрасы қоры, Табиғи тарих мұражайы, Этнография мұражайы, Ислам өнері мұражайы және басқа да швед мұражайлары, сондай-ақ тағы көптеген мекемелер.
After the end of the war, the museum reopened as a work in progress thanks to numerous donations and contributions by: the Institute for Protection of Cultural Monuments and National Museum, the Historical and Natural Heritage of Bosnia and Herzegovina, UNESCO, the Federal Ministry of Education, Science, Culture and Sport, the Institute for Planning and Construction of the City of Sarajevo, the International Peace Center in Sarajevo, Swiss museums, Swiss ICOM and the Swiss National Museum in Zurich, BHHR, Norks Folkesmuseum from Oslo, the Swedish Cultural Heritage without Borders Foundation, the Museum of Natural History, the Museum of Ethnography, the Museum of Islamic Art and other Swedish museums, as well as many others.
2012-2015 жылдардағы жабылу
2010 жылдан кейін мұражай қаржысы таусыла бастады; 2011 жылы мұражайдың 65 қызметкері бір жылдан астам уақыт бойы жалақысыз жұмыс істеді. 2012 жылдың 4 қазанында, бейсенбі күні Босния және Герцеговинаның Ұлттық мұражайы 124 жылдық тарихында алғаш рет толығымен және мерзімі белгісіз жабылды. Еуропа Кеңесі атап көрсетті: "Соғыстан кейін өзін ұлттар деп санайтын әртүрлі мәдени топтардың бәрі өздерінің ұлттық мәдени институттарын құруды қалады", бұл мұражай, Тарихи мұражай және Ұлттық университеттік кітапхана сияқты бұрынғы ұлттық институттарға көңіл бөлмеуге әкелді. Жабылуға наразылық білдіре отырып, наразылық акциялары өтті. Бірнеше студент вестибюльдегі тіреуге тізгіш байлап, мұражай қайта ашылғанша іште қалатындарын мәлімдеді, ал басқа ондаған адамдар ғимараттың алдында отырып наразылық танытты. Жабылу барысында қызметкерлер жалақысыз жұмыс істеуді жалғастырып, коллекцияны және ғимаратты сақтады.
After 2010 the museum began to run out of funds; during 2011 the museum's 65 employees came to work for over a year without being paid. On Thursday, 4 October 2012, the National Museum of Bosnia and Herzegovina closed its doors completely and indefinitely, the first time in 124 years. The Council of Europe noted: "After the war the different cultural groups, who define themselves as nations, have all wanted their own national cultural institutions. ", leading to the neglect of the former national institutions such as the museum, the Historical Museum and the National and University Library. Demonstrations took place to protest the closure. Several students chained themselves to a pole in the lobby and remained inside, declaring they would stay there until the museum reopened, while dozens of others held a sit in in front of the building. During the shutdown, staff continued to work unpaid, safeguarding the collection and the building.
2015 - жыл
Мұражай 2015 жылдың қыркүйегінде Боснияның күрделі үкіметінің түрлі деңгейлері арасындағы мұражайға және тағы алты ұлттық мәдени мекемеге қаржыландыруды міндеттенген келісімнен кейін жұртшылыққа қайта ашылды.
The museum reopened its doors to the public in September 2015, following an agreement between the different layers of Bosnia's complex government pledging financing for the museum and six other national cultural institutions.
Археология бөлімі
Археология кафедрасы ерте тарих, ежелгі тарих, орта ғасыр тарихы, құжаттама және консервация зертханасы бөлімдерін қамтиды. Археологиялық жинақтар Босния және Герцеговинадағы адам өмірінің барлық түрлерін Ежелгі тас дәуірінен кешіккен орта ғасырға дейін көрсетеді. Жинақтардағы артефакттар көбінесе далалық зерттеулер барысында жиналған, бірақ кейбіреулері алмасу, сыйлық беру немесе сатып алу арқылы алынған.
The Department of Archaeology includes sections for prehistory, ancient history, mediaeval history, documentation and a conservation laboratory. The archaeological collections document all aspects of human life in Bosnia and Herzegovina from the Old Stone Age to the late Middle Ages. The artifacts of the collections have mainly been collected during field research, though some have been acquired by exchange, gift or purchase.
Көрмелер
Босния және Герцеговинаның ежелгі тарихы, Босния және Герцеговинаның орта ғасырлардағы тарихы.
Bosnia and Herzegovina in Ancient History, Bosnia and Herzegovina in the Middle Ages.
Табиғи тарих бөлімі
Табиғи тарих бөлімі Босния және Герцеговинаның және басқа жерлердің флорасы мен фаунасын, сондай-ақ геологиясын қамтиды. Бөлімнің қоры шамамен 2,000,000 мың данадан тұрады, олар далалық зерттеулер, айырбас, сыйлық немесе сатып алу арқылы жиналған. Бөлімде геологиялық бөлім, зоологиялық бөлім және ботаникалық бөлім бар, соңғысы ботаникалық бақты қамтиды.
The Natural History Department covers the flora and fauna and the geology of Bosnia and Herzegovina and elsewhere, consisting of around 2,000,000 specimens collected from field research, exchange, gift or purchase. The department consists of a Geology Section, a Zoology Section and a Botany Section, the latter including the Botanical Garden.
Көрмелер
Ботаникалық бақ, Босния және Герцеговинаның плейстоцен және субфоссильді омыртқалы жануарлары, Тау өзендері мен ағындарының фаунасы, Үңгір фаунасы, Минералдар, Тастар мен кендер, Босния және Герцеговинаның флорасы мен фаунасы, Жоғары саңырауқұлақтар (макромицеттер), Динаридтің дәрілік және эндемикалық өсімдіктері, Босния және Герцеговинаның сүтқоректілері, омыртқасыздары және құстары.
Botanical Garden, Pleistocene and subfossil vertebrates of Bosnia and Herzegovina, Fauna of mountain rivers and streams, Cave fauna, Minerals, Rocks and ores, Flora and fauna of Bosnia and Herzegovina, Higher fungi (Macromycetes, Medicinal plants and endemic plants of the Dinarides, Mammals, Invertebrates and Birds of Bosnia and Herzegovina.
Этнология бөлімі
Этнология бөлімі Босния және Герцеговина халықтарының материалдық, рухани және әлеуметтік мәдениетінің барлық түрлерін жинау, сақтау, көршіту және зерттеуге жауапты. 1913 жылдан бері бөлім Босния және Герцеговинадағы дәстүрлі қалалық үйді көрсету үшін құрылған. Этнологиялық материалдарды жинау 1888 жылы музей ашылған кезде дәстүрлі костюмдер сияқты құнды этнографиялық заттарды сатып алудан басталды. Бөлім музейлік, ғылыми зерттеу және оқу-ағарту жұмыстарын жүзеге асырады.
The Ethnology Department is responsible for collecting, preserving, exhibiting and studying all aspects of the material, spiritual and social culture of the peoples of Bosnia and Herzegovina. Since 1913, the department has been arranged to illustrate a traditional urban house in Bosnia and Herzegovina. The collection of ethnological material began when the museum was established in 1888, with the purchase of some very valuable ethnological artifacts such as sets of traditional costume. The department is engaged in museological work, scientific research and educational work.
Көрмелер
Диорамалар мен модельдер, Босния және Герцеговинаның 19 ғасырындағы қала тұрғындарының өмірі мен мәдениеті, «Қай көйлек менікі?» уақытша көрмесі.
Dioramas and models, The life and Culture of Bosnia and Herzegovina's Urban Population in the 19th century, Which shirt is mine? temporary exhibition.
Ботаникалық бақ және аула
Ғимарат төрт симметриялық павильоннан тұрады, ал қасбеті итальяндық Ренессанс стилінде шеберленген. Павильондар мұражай ауласын құрайтын орталық кеңістікті қоршап тұрады.
A building is designed of four symmetric pavilions with a facade in the Italian Renaissance Revival style. Pavilions enclosing a space in between forming a museum's courtyard.
Көрмелер
Аула кең және ботаникалық баққа орналасу үшін пайдаланылады. Айналасында түрлі тас ескерткіштер қойылған, көбінесе көшірілген стечактар, олардың ішіндегі ең маңыздылары – Згошча стечагі және Згошча тірегі.
A courtyard is specious and used to house a botanical garden. Around are exhibited various stone monuments, mostly relocated stećaks among which is one of the most important examples, the Zgošća Stećak and the Zgošća Pilar.
Ұлттық музей кітапханасы
Босния және Герцеговина Ұлттық мұражайының кітапханасы 1888 жылы Босния және Герцеговинаның алғашқы ғылыми кітапханасы ретінде ашылды. Онда археология, тарих, этнология, фольклор, минералогия, геология, ботаника, зоология және музейтану салаларындағы шамамен 250 000 жариялым (журналдар, кезеңдік басылымдар, кітаптар, газеттер) бар. Бүгінде 341 мекемемен жариялым алмасу жүзеге асырылуда.
The Library of the National Museum of Bosnia and Herzegovina was opened in 1888 as the first scientific library in Bosnia and Herzegovina. It contains about 250,000 publications (journals, periodicals, books, newspapers) in the fields of archaeology, history, ethnology, folklore, mineralogy, geology, botany, zoology and museology. Publications are now exchanged with 341 institutions.
Сараево хагдасы
Сараевоның 600 жылдық еврей қолжазбасы, Боснияның ең бағалы мұраларының бірі – "Хаггада", жоғары қауіпсіздікпен жабдықталған шыны шкафта сақталады. Ақ түсті теріге қолмен жазылған бұл қолжазба, бір кездері гүлденген Испаниядағы еврей қауымдастығына тән және жаратылыстан бастап, ежегіт Мысырдан еврейлердің көшіп кетуіне дейін, сондай-ақ Мұсаның өліміне дейінгі оқиғаларды сипаттайды. Оның құны 7 миллион доллардан асып кеткені бағаланады. 2012 жылдың қараша айында Нью-Йорк Метрополитен өнер мұражайы осы мұраны үш жылға қабылдауды ұсынды, бірақ елдің Ұлттық ескерткіштерді сақтау комиссиясы Ұлттық мұражайдың құқықтық мәртебесі шешілмегендіктен ұсыныстан бас тартты. Бұған қоса, құжатты Нью-Йоркке көшіру үшін арнайы күтім қажет еді, ал оны көшіруге қажетті қаржы қаражаты жеткіліксіз болды.
The Sarajevo Haggadah, a 600 year old Jewish manuscript, and one of Bosnia's most prized relics, is housed in a high security glass case. The manuscript, handwritten on bleached calfskin, dates to the once thriving Jewish community in Spain and describes events ranging from the Creation to the Jewish exodus from ancient Egypt to the death of Moses. It is estimated to be worth over 7 million dollars. New York's Metropolitan Museum of Art offered in November 2012 to host the relic for three years, but the country's Commission for the Preservation of National Monuments rejected the offer due to the unresolved legal status of the National Museum. Additionally, moving the document to New York would have required special care, for which the funds needed to prepare for the transfer were unavailable.