Кіріспе

Америкалық жылқы (Оглала лакота: Wašíčuŋ Tȟašúŋke стандартты лакота орфографиясында) (ә/қ/а "Америкалық жылқы Ескісі") (шамамен 1830 – 9 қыркүйек 1876) – батырлығы мен ар-намысымен танымал оглала лакота жауынгер басшысы. Америкалық жылқы американдық тарихта Қызыл Бұлт соғысы (1866–1868) және 1876–1877 жылдардағы Ұлы Сиу соғысы кезіндегі Кішкентай Бигхорн шайқасында Крейзи Хорспен одақтасқан маңызды соғыс басшыларының бірі ретінде белгілі. Басшы Америкалық Жылқы – Оглала Лакотаның бас басшысы және соңғы үлкен Көйлек Киюшілердің бірі, Лакотаның аса беделді жауынгерлік қоғамы, Ескі Басшы Смоуктің ұлы. Ол ағалары Басшы Қызыл Бұлт және Басшы Көк Жылқымен бірге 1868 жылғы Форт-Ларами шартына қол қойды. Шартқа қол қойылғаннан бір айдай кейін Америкалық Жылқы Крейзи Хорс, Жас Адам Атынан Қорқып және Қылыш Иесімен бірге "Огле Танка Ун" (Көйлек Киюші, немесе соғыс басшысы) болып таңдалды. 9 қыркүйек 1876 жылы Америкалық Жылқы Слим-Батт шайқасында отбасын қорғау және "Паха Сапа" Қара Тауларына ақтардың шабуылына қарсы тұрып, қаза тапты.

Түтіндік халық

Америкалық ат бастығы – Ескі ат бастығы Смоуктің ұлы еді. Ескі ат бастығы Смоук – Оглала Лакота тайпасының бас қолбасшысы және соңғы үлкен Көйлек киюшілердің бірі, Лакота тайпасының ең беделді жауынгерлік қоғамы. Смоук әулеті 18-19 ғасырлардағы ең танымал Лакота отбасыларының бірі болды. Ескі ат бастығы Смоук – ақтардың күшін, олардың көп санын және соғыстың нәтижесіздігін түсінген алғашқы Лакота басшыларының бірі еді. Ол ақтармен байланыс орнату қажеттігін сезінді және олардың салтын үйренді. Ескі ат бастығы Смоуктің бес әйелі және көптеген балалары болды. Ескі ат бастығы Смоуктің ұлдары Оглала Лакота мәдениетінде Смоук әулетінің көшбасшылық дәстүрін 20 ғасырдың басына дейін жеткізді. Ескі ат бастығы Смоуктің балалары – Дақты ат әйел, Үлкен ауыз (1822-1869), Көк ат (1822-1908), Қызыл бұлт (1822-1909), Америкалық ат (1830-1876), Бульбер III, Соломон Смоук II, Мойынсыз бас және Әйел киімі (1846-1920).

Форт-Ларами келісім-шарты 1868

Бас американдық жылқы Қызыл бұлт соғысы (1866-1868) кезінде Қызыл бұлт пен Ұсақ жылқымен одақтасқан маңызды соғыс басшыларының бірі болды. Американдық жылқы, оның бауырлары – Бас Қызыл бұлт және Бас Көк жылқымен бірге, 1868 жылғы Форт-Ларами шартына қол қойды. Бұл шарт АҚШ пен Лакота ұлты арасындағы келісім болып табылды, ол Лакотаның "Паха Сапа" – Қара төбелерге және Оңтүстік Дакота, Вайоминг және Монтана штаттарындағы жер мен аң аулау құқықтарына ие болуын қамтамасыз етті. Powder River аймағы бұдан былай барлық ақтар үшін жабық деп белгіленді. Шарт Қызыл бұлт соғысын аяқтады. 1868 жылғы шартқа қол қойылғаннан кейін шамамен бір ай өткен соң, төрт "Огле Танка Ун" (Желбезе киюшілер немесе соғыс басшылары) таңдалды: Ұсақ жылқы, Американдық жылқы, Жылқысынан қорқып жүрген жас жігіт және Қылыш иесі.

Аңшының жылқы еті

Круктың "Жылқы еті науқаны" Америка әскери тарихындағы ең қиын науқандардың бірінің бастауы болды. Круктың жасағы шамамен 2200 адамнан тұрды: 1500 атты әскер, 450 жаяу әскер, 240 үнді барлаушысы және 44 ақ барлаушы мен жүкті тасушыларды қоса алғанда, азаматтық қызметкерлер тобы. Круктың азаматтық барлаушылары Франк Груард, Баптист "Биг Бэт" Пурье, Баптист "Литтл Бэт" Гарнье, Капитан Джек Кроуфорд және Чарльз "Быффало Чипс" Уайт болды. 1876 жылғы 25-26 маусымда Кіші Бұғы мүйізі шайқасында Джордж Армстронг Кастердің жеңіліске ұшырағаны туралы жаңалық АҚШ жүз жылдығын тойлап жатқанда Шығысқа жетті. Америка халқы үлкен дағдарып, сиуларды жазалауға шақырды. 1876 жылғы 26 тамызда, 15 күндік рационмен жабдықталған, нық қадамды генерал Крук Паудер өзенінен шығысқа қарай, Кіші Миссуриге қарай, үнділерді қуалай жолға шықты. Крук үнділер Кастермен болған шайқастан кейін әскермен шайқасудың орнына аң аулауға тарап кетеді деп қорқады. Басқа барлаушы командирлер қуғыннан бас тартты, бірақ Крук үнділерге сабақ бермекке бел буды. Ол қашықтық, нашар ауа-райы, жылқының жоғалуы және азық-түліктің жетіспеуі АҚШ армиясын жауларын соңына дейін қуудан тоқтаталмайтынын көрсетуді мақсат тұтты. Жетекші ұлттық газеттердің соғыс тілшілері генерал Крукпен бірге жүріп, науқанды телеграф арқылы хабарлады. Крукпен бірге жұмыс істеген тілшілер: Роберт Эдмунд Страхорн – The New York Times, Chicago Tribune және Rocky Mountain News; Джон Ф. Финэрти – Chicago Times; Рубен Бриггс Давенпорт – New York Herald және Джо Уассон – New York Tribune және The Daily Alta California (Сан-Франциско).

Ағылшындық аттар

Слим-Баттс шайқасы 1876 жылдың 9 және 10 қыркүйегінде Ұлы Сиу қорығында АҚШ армиясы мен Сиу тайпалары арасында болды. Бұл шайқас 1876-1877 жылдардағы Ұлы Сиу соғысында, 1876 жылдың 25 және 26 маусымында Кіші Үлкен Мүйіз шайқасында Кастердің жеңілісінен кейін АҚШ армиясының алғашқы жеңісі болды. АҚШ армиясының ең шебер үндістермен күрескен генералдарының бірі Джордж Р. Крук "Ат еті жорығын" басқарды – бұл американдық тарихындағы ең қиын әскери жорықтардың бірі. Ол Оглала тайпасының басшысы Американдық Жылқының Слим-Баттс ауылын қиратты және Беделді Аттың (Crazy Horse) қарсы шабуылын тойтарды. Америкалық қоғам генерал Джордж Кастердің Литтл Бигхорн шайқасындағы жеңілісі туралы жаңалықтарға қатты назар аударды, ал ұлттық газеттердің соғыс тілшілері генерал Крукпен бірге шайқасқа қатысып, оқиғаларды баяндады. Слим-Баттс шайқасы Сиу тайпаларының резервациядағы тұтқындыққа қарсы қарулы қарсылығын тоқтатып, олардың "Паха Сапа" – Қара төбелерді жоғалтуына әкелген жазалау шараларының бастамасы болды.

Ауыл

Кіші Үлкен Мүйіз шайқасынан кейін Лакота басшылары бөлініп, әрқайсысы өз халқы үшін ең дұрысы деп ойлағандай іс-әрекеттер жасады. Көбісі резервацияға қайтып бара жатқан. 1876 жылдың 9 қыркүйегінде Бас Америкалық Жылқының 37 киіз үйден тұратын лагері, шамамен 260 адам, олардың ішінде 30-40 жауынгер болған, генерал Джордж Круктың шабуылымен қиратылды. Бас Америкалық Жылқының лагері құнды олжа болды. "Бұл жабайы өрік пісетін шақ еді. Барлық агенттік сиулары құрғақ ет, бұқа тілі, жаңа және құрғақ бұқа жидектері, жабайы шие, өрік және үндіктердің таңдауына сай келетін барлық тағамдармен қаптары толы агенттіктерге қайтып келе жатты". Киіз үйлер тері мен етке толы болды, бұл өте бай ауыл сияқты көрінді. Крук азық-түлікті жойды, үш-төрт жүздей жылқы, қару-жарақ және оқ-дәрі, тері мен жамылғыларды тартып алды. Капитан Джек Кроуфорд Омаха Daily Bee газетіне жазған хатында кездескен молшылығын былай сипаттады: "Кептірілген ет, тері, әшекей бұйымдар және үндінің ойына келгеннің бәрі". Ерекшелігі, әскерлер Кіші Үлкен Мүйіз шайқасынан алынған заттарды тапты, соның ішінде I ротадан 7-ші кавалерия полкінің гидонын Бас Америкалық Жылқының киіз үйіне бекітілген және қаза тапқан капитан Майлс Кёгтың қанға малған қолғаптарын тапты. "Груард "Батыл түнгі жүректер" деп атаған ең үлкен киіз үйлердің бірі, күзетшілер тұратын жер деп есептелді, онда отыз ат жабдығы мен керек-жарақтары болды. Бір адам бір киіз үйден он бір мың доллар тауып алды. Басқалары 7-ші кавалерияның үш жылқысын, 7-ші кавалерия қызметкерлеріне және оларға жазылған хаттарды, офицерлердің киімдерін, көп мөлшерде ақшаны, әшекейлерді, үкіметтен берілген қару-жарақ пен оқ-дәрілерді тапты".

Америкалық жылқының бас көтергені

1876 жылдың 9 қыркүйегінде капитан Ансон Миллс пен 150 әскердің шабуылымен Американдық жылқы басшысының ауылы Слим-Баттс шатқалында таңертең шабуылға ұшырады. Үнді аттарының және ат әскерінің шабуылы басталғанда, Американдық жылқы басшысы үш жауынгерінен тұратын отбасымен және шамамен жиырма бес әйел мен баласымен бірге ауылды типилер арасында қиылысатын шатқалдардың біріне шегінді. Бұл ирекше құрғақ шатқал шамамен 20 метр тереңдікте, және тау беткейіне қарай 200 метрдей созылған. Ағаштар мен бұталар ішкі көріністі кедергіледі. "Біз кейбір үндістердің ауылдың бір жағындағы үңгірге кіргенін анықтадық. Бір әскер төбедегі сол жерден өтіп бара жатқанда, ол және оның аты екеуі де атып өлтірілді. Бұл үңгір немесе жер астындағы бөлме құрғақ арнаның түбінде орналасқан. Үнді балалары онда ойнаған, және жартастың қабырғасында үлкен ойық қазып, оны үңгірге айналдырған, онда көптеген адамдар сыйып қалатын." Шатқал туралы әскерге ескерту, үшінші кавалерияның А ротасынан жекелеген жауынгер Джон Вензельдің Слим-Баттс қаласындағы алғашқы қаза болуымен келді, ол ақымақтана шатқалға алдынан жақындасып, Сиу оғы оның маңдайын тесіп өтті. Венцельдің аты да атып өлтірілді. Үндістерді шатқалдан шығаруға әрекет жасалды, бірнеше әскер жараланды. "Груард пен Биг Бэт Пурье шатқалдың жағалауына жақындап, жасырынып отырған үндістермен келіссөздер жүргізіп, оларды қарсы алуға тырысты. Бірақ жабайылар Крейзи Аттың және оның әлдеқайда үлкен күшінен көмек алатынына сенімді болды, олар батысқа қарай он екі шақырымдай қашықтықта орналасқан және таңертең ерте оларға елшілер жіберген. Сондықтан олар соңғы деміне дейін қарсылық көрсетті." Сиулердің дереу қарсы алу қажеттігі сезілмеді, себебі олар әскерге тағы да Сиу лагерьлері жақын екенін және олардың жауынгерлері оларды босатуға асыққандарын айқайлады. Американдық жылқы басшысы басқа ауылдардан көмек күтіп, үңгірдің алдында топырақтан қоршау жасап, қатайып қорғануға дайындалды.

Генерал Круктың қазынды

1876 жылғы 9 қыркүйекте генерал Круктың көмекші жасағы шамамен төрт жарым сағат ішінде жиырма шақырымдық қашықтықты Слим-Баттсқа дейін күштеп жүріп, сағат 11:30-да жетті. Барлық сарбаз жақсы көтеріліп, құлшыныспен алқапқа кірді, ал ауыл қызыл құмырсқалар ұясы сияқты, дүркіреп, қозғалысқа толы болды. Крук бірден штаб-пәтерін құрып, үндістердің бір шатырында далалық госпиталь ашты. Крук лагерьті және олжаны тізімдеді. Лагерьде отыз жеті шатыр болды. Үш-төрт жасар қыз табылды, бірақ денесі табылған жоқ. Аштықтан зардап шеккен сарбаздар үшін "Құдайдың сыйы" болған 5000 фунттан астам кептірілген ет табылды. Сарбаздар сақтап қалуға тиіс азық-түлікті, көп бөлігін жоюға тиіс нәрселерден бөліп алды, ал қалған шатырлар бұзылды. Содан кейін генерал Крук назарын Американдық жылқының бастығы мен оның отбасына аударды. "Жасырынған сиулардың ұзаққа созылған қорғанысынан шаршаған және өз сарбаздарының арасындағы шығындарға ашуланған Крук, үндістердің орнын толық қоршап, жаяу әскер мен жаяу атты әскердің тығыз қатарын құрды. Сарбаздар оларға үздіксіз оқ жаудырды, бұл айналасындағы төбелерді қорқынышты әуенмен қайталады". "Қоршаудағы үндістер жиналған сарбаздарға оқтарын кеңінен таратты, бірақ жақыннан келген оқтар бақытсыз әйелдерді қорқытып, олар қорқынышты үнді өлім әнін айта бастады. Сәбилер қатты және қайғылы түрде жылады, тіпті оқ ату да олардың даусын баса алмады. Генерал Крук сарбаздарға операцияны дереу тоқтатуды бұйырды, бірақ ондаған ашулы сарбаздар алға ұмтылып, офицерлер оларды кері қайтарды. Лакота тілінде сөйлейтін Грауард пен Пурьеге генерал Крук әйелдер мен балаларға амандық беруді тапсырды. Бұл қоршаудағылармен келісілді, ал Крук жеке өзі шатқырдың аузына кіріп, арқасында сәбиі бар, ұзын бойлы, әдемі әйелді ұсынды. Ол дікілдеп, генералдың қолын босатудан бас тартты. 11 басқа әйел мен 6 сәби алып шығылып, Круктың төңірегіне жиналды, бірақ аман қалған бірнеше жауынгерлер басылудан бас тартып, қайтадан шайқас бастады. Финерти былай деп хабарлады: "Содан кейін біздің әскерлеріміз екі сағатқа жуық, осындай қиын жағдайға қарамастан, Спарталық батылдықпен күрескен, батыл жауынгерлерге қарсы 'тозақ жауынын' ашты". "Мұндай теңдесі жоқ батырлық тіпті біздің ашуланған сарбаздарымызды да рухтандырып, ерлікке шақырды, ал генерал Крук, бақытсыз жабайылар әйелдері мен балаларын қорғап, жындардай соғысқандарын мойындап, жаулықтарды тағы тоқтатуға бұйрық берді және қараңғы батырларды басылуға шақырды".

Бас американдық жылқының берілуі

Жағдай тынышталғаннан кейін Фрэнк Груард пен Баптист Пурье Американдық жылқыдан тағы біреуін атып өлтіруден бұрын олардан шығып келуге шақырып, берілсе қауіпсіз болады деді. Бірнеше минут ойланып, бас, Американдық жылқы, әдемі келбетті, кең кеуделі сиу, көркем беті мен бұқадай мойнымен үңгірдің аузынан шығып, мылтығының артқы басын Генералға ұсынды. Іш жағына оқ тиген екен, туған тілінде: "Егер онымен бірге соғысқан жауынгерлердің өмірі сақталса, мен берілемін" деді. Груард Американдық жылқы бастығын таныды, "бірақ сыртқы түрінен оқ тигенін біреу білмес еді, бетінің сарғуынан басқа. Ол сол өлім тұзағынан тік сызықтай шығып келді. Қолын созып, маған қол берді". Американдық жылқы бастығы мылтығының артқы басын ұсынғанда, мылтықты алған генерал Крук Груардқа есімін сұрауға бұйырды. Үндістандық лакота тілінде: "Американдық жылқы" деді. Түстен кейін Американдық жылқы бастығы мен бірнеше әйелдер генерал Крукқа барлаушылар арқылы, Крейзи Хорс жақын жерде екенін және түнге дейін шабуыл болатынын хабарлады. "Крейзи Хорстың ұсынған түскі шайына дайындық ретінде Крук күштерін оған өміріндегі ең үлкен тосын сый жасау үшін орналастырды. Көп бөлігін шабуылға дайын күйде жартаста жасырып, қалғанын ашық жерге орналастырды, осылайша үнділік елшілер Крейзи Хорсқа жеткізген әсерді күшейтіп, оның құлшынысты және сенімді күшеюіне қарсы жүзге жуық сарбаз ғана тұрады деген ойға келді". Әскери Вензельдің қабірін қазып, аштықтан қиналып жүрген сарбаздар тұтқынға алынған бизон етін жеуге дайын болғанда, лагерьдің үстіндегі және айналасындағы жарлардан мылтық атыстары естілді. Крук дереу ауылды өртеп жіберуге бұйырды. "Содан кейін Сиу соғысының ең керемет, қайғылы және қуантарлық драмасы болды, күзету корпусындағы біз үшін жақсартуға болмайтын көрініс пен орынмен сахналастырылды. Үлкен амфитеатр, оркестрдің алдыңғы қатарынан басталып, біртіндеп көтеріліп, үш жағынан қоршалған төбелердің шетіне дейін, Крейзи Хорстың Роза Буда шайқасы үшін таңдаған жерінен ешқандай айырмасы жоқ еді". Финэрти үндістердің қалай шабуыл жасағанын айтады. "Ватерлоодағы Наполеонның атты әскері сияқты, олар қатар бойымен жүріп, тесік табуға тырысты. Олар бір жауынгердің, әрине, Крейзи Хорстың өзінің, ақ боз атқа мініп, әскер қатарында жүріп, барлық жерде болу қабілетіне ие болғандай көрінді". Страхорн былай деп хабарлады: "Кенеттен төбелер шабуылға асыққан, күтіп тұрған және қуанған жабайылармен тірідей болып көрінді, секіріп, әр секірісте атып, айқайлады". "Крейзи Хорс капитан Миллстің шағын тобының күшін соншалықты аз бағалағандықтан, "бізді тірідей жеп қоямыз" деген сеніммен өзінің ізбасарларын біздің керемет қорғаныс позициямыздың алдыңғы және бүйірлеріне жіберді. Оларға оқ атуға бұйрық берілгенге дейін, қанды айқай-шумен және қауіпті атыс қашықтығында жау қатарына енуге рұқсат берілді. Олардың өлімге әкелген шабуылы Сиу соғысының аяқталуының басталуы болды, Крейзи Хорстың кез келген үлкен шайқасы үшін. Екі мың мылтықтың дәл атысынан шатасып, әлсіреп, барлық бағытта қашып, біздің жігіттеріміз олардың артынан қуды, олар осындай үлкен мәртебеге ие болды". "Осы қорқынышты шеңберге енуге үлкермей, үндістер бірнеше рет атыс жасады, олардың бастапқы шайқас тәртібі бұзылып, мұндай көп күшпен күресудің ақымақтығын түсінді, мүмкіндігінше жылдамдықпен біздің алдыңғы жағымыздан қашып кетті. Көлгір-қойдыр көлеңкелер аңғарға түскенде, соңғы оқ атылып, Слим-Баттс оқиғасы аяқталды".

Шығындар

Капитан Миллс шабуыл туралы былай деп баяндады: "Командирлердің ерекше батылдық көрсеткен жауынгерлеріне назар аударуы әдеттегі нәрсе, және мен 125 адамды қараңғыда, шөл далада, сондай-ақ жақында олардың серіктеріне жасалған қорқынышты апаттардан кейін, күші белгісіз ауылға шабуылға жіберудің ерекше жағдайларына сенім артам. Олардың барлық талаптарды орындауы мені толық қанағаттандырды". АҚШ армиясының жоғалғандары салыстырмалы түрде аз болды, 30 адам қаза тапты: 3 өлтірілді, 27 жарақат алды, олардың кейбіреулері ауыр жарақат алды. Лакота және шайендер 500-800 метрдей қашықтықты сақтап, үнемі қаруларын жоғарыға бағыттап атқандықтан, жарақат алғандардың саны азырақ болды. Далада қаза тапқандар: жеке Жон Вензел, жеке Эдвард Кеннеди және скаут Чарльз "Бывол Чипс" Уайт". Жеке Кеннедидің (C ротасы, Бесінші кавалерия) аяғының жартысы жарылып, түн бойы медициналық қызметкерлер оның өмірін сақтауға тырысты. Кеннеди мен Американдық ат әскербасы сол күні кешке хирургтардың ордасында қайтыс болды. Лейтенант фон Лютвицтің сынған аяғы тізеден жоғары ампутацияланды, ал екінші кавалерияның I ротасының жеке жауынгері Джон М. Стивенсон бұрандада ауыр білезік жарақатын алды. "Индейлер көп шығынға ұшыраған болуы керек. Кешке бірнеше аттары, жабдықтарымен, бірақ мінгендерізсіз тұтқындалды. Индейлер соғыс аттарын тастамайды, егер олар күтпеген жерден шабуылға ұшырамаса немесе өлтірілмесе. Жртастардың беткейлерінде қан жиналған орындар табылды, бұл Крейзи Хорс жауынгерлерінің батылдығы үшін өмірлерімен төлегенін көрсетеді". Индейлердің жоғалғандары туралы мәліметтер әртүрлі болды, көптеген денелер алынып кетті. Сиуктардың мәлімдемесіне сәйкес, кем дегенде 10 адам қаза тапты, ал жарақат алғандардың саны белгісіз. Оқ-жарылыс басталғанда, Американдық ат әскербасымен бірге 30-ға жуық сиук еркектер, әйелдер және балалары бұрандада болды, ал 20 әйел мен бала Крукқа берілді. "Тозақ жаңбыры" кезінде 10 адам жасырынды, ал 5 адам қаза тапты: Темір қалқан, үш әйел, бір нәресте және сол түні қайтыс болған Американдық ат әскербасы. Қалғандары тұтқынға алынды. Зарядтаушы Аю ең қарсылық көрсетті және терең шатқалдың түбіндегі қамалынан бір ғана патроны қалғанда ғана шығарылды. Тұтқынға алынғаннан кейін ол генерал Круктың қатарына қосылып, жаңа басшысының атынан және бұрынғы серіктеріне қарсы ұлы шеберлік пен батылдық танытты".

Америка жылқысының өлімі

Бас американдық жылқыны екі хирург қарап тексерді. Біреуі басшының қолынан тартып алғанда, ішектері сыртқа құлап шықты. «Ол ертеңге дейін өлмейді», – деді хирург. Хирургтар оның асқазан жарасын жабуға тырысып, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Ал бас американдық жылқы морфиннен бас тартып, ауыру мен эмоцияларын жасыру үшін тісінің арасына таяқ қысты, содан кейін батыл және бекем түрде қайтыс болды. Өлім төсегінде жатқан басшының қасында болған доктор Валентин МакГиликудди оның соңына дейін көңілді болғанын және әйелдері мен балаларына зор махаббат көрсеткенін айтты. Бас американдық жылқының әйелдері мен балаларына қараңғы батырдың қазасынан кейін шайқас алаңында қалуға рұқсат берілді, кейіннен олар өз халқының қолына түсті. Тіпті «Уте Джон» та батыр сиу басшысының денесіне құрмет көрсетті, оның мәйіті скальп жасауға ұшыраған жоқ. Крук олардың бәріне, егер бейбіт түрде жүрсе, ешқандай зиян келмейтініне көз жеткізді, және олардың жайлы сезінуі үшін бір-екі күн мейірімділік көрсетілді. Американдық жылқы кіші (1840 – 16 желтоқсан 1908) – оглала лакота басшысы, мемлекет қайраткері, педагог және тарихшы. Американдық жылқы кіші американдық тарихында АҚШ армиясының үнді скауты және ақтармен достық қарым-қатынас пен өз халқына білім беруді қолдаған прогрессивті оглала лакота басшысы ретінде танымал. Американдық жылқы кіші 1876-1877 жылдардағы Ұлы Сиу соғысы мен 1890 жылғы Жілек биі қозғалысы кезінде Крейзи Хорсқа қарсы болды және Вашингтонға Лакота делегаты болды. Американдық жылқы кіші Буффало Биллдің «Жабайы Батысы» шоуының алғашқы мүшелерінің бірі және Карлайл үнді өнеркәсіп мектебінің қолдаушысы болды. «Ол халқының кеңесшісі ретіндегі өзінің қызметімен және олардың алдында тұрған жаңа жағдайға қатысты саясатымен ерлік пен дәйектілік танытты және шешендігімен белгілі болды». Американдық жылқы кіші 1876-1877 жылдардағы Ұлы Сиу соғысының қайнаған кезеңінде ықпалға ие болды. Бас американдық жылқының қазасы туралы хабарды естігеннен кейін, Манишнии («Жүре алмайды» немесе «Ойнап бітті») мүмкіндікті пайдаланып «Американдық жылқы» есімін алды. Американдық жылқы кіші Ескі бас Смоуктің ұлы, бас американдық жылқының туысы емес еді. Ол Отырған Арыстың ұлы, Оглаланың адал тобының басшысы, Дым халқына қарсы болған топ. Кейбір тарихшылар бас американдық жылқының ескі және жас тұлғаларын шатастырып жіберді. Оның жақын досы Крейзи Хорс сияқты, бас американдық жылқының ескі суреті немесе салуы жоқ. «Оглалалар осы түйінді шеше алмайтын сияқты».