Кіріспе

Лиссабон оқиғасы (O Céu de Lisboa (Бразилия); Lisbon Story) – 1994 жылы Вим Вендерс түсірген көркем фильм. Ол 1995 жылғы Канн кинофестивалінде «Un Certain Regard» бөлімінде көрсетілді. 1994 жылы Лиссабонның Еуропаның мәдениет астанасы ретіндегі бағдарламасы аясында Вендерс пен үш португалдық кинорежиссер қала туралы деректі фильм түсіруге шақырылды. Соның нәтижесінде «Лиссабон оқиғасы» көркем фильмі жасалды.

Сюжет

Лиссабон оқиғасы – Вендерстің 1982 жылғы «Жұмыстың жағдайы» фильмінің жартылай жалғасы. Алдыңғы фильмдегі ойдан шығарылған режиссер Фридрих Мунро қайтадан пайда болады, оны тағы да Патрик Баушау ойнайды. «Лиссабон оқиғасында» Фридрих Португалияның Лиссабон қаласына («Жұмыстың жағдайы» фильмінің түсірілген елі) көшіп келеді. Басты кейіпкер, Филип Винтер (Рюдигер Воглер), дыбыс инженері, Фридрихтен Лиссабонға келіп, өзінің алдағы фильмі үшін астананың дыбыстарын жазуға шақыру хаты алады. Лиссабонға келген соң Винтер Фридрихтің үйінің кинорежиссердің монтаждау құралдарымен және көптеген пленкалармен толы екенін көреді, бірақ режиссердің өзі табылмайды. Онымен жұмыс істейтін балалар оның оралатынын айтады, бірақ қашан екенін білмейді. Осыдан бастап Винтердің жоғалған Фридрихті табуға бағытталған іздеуі басталады. Дыбыс инженері режиссермен фильмнің соңында ғана кездеседі, сол кезде Фридрих бейнелердің коммерциялануына алаңдап, қаланың «көрінбейтін суретін» түсіруді көздегенін анықтайды – ол субъективті көзқарасқа (артына айналмалы камераны байлап немесе линзаға тесіктері бар пластик қаптарда мақсатсыз алып жүру арқылы) түсірілген, бірақ ешкімге көрсетілмейтін сурет. Себебі, фотоның көзі оны көрумен бірге «өліп» кетеді. Бұл оның алғашқы жобасынан бас тартқаннан кейін, ол қолмен айналдырылатын кинокамераны пайдаланып, «кино тарихының ешқашан болмағанын елестеуге тырысқаннан» кейін болады. Осы кездесуден кейін Винтер Фридрихті өзінің дыбыс өнері арқылы өзінің бастапқы жобасын жалғастыруға көндіреді, ескі кинокамера мен дыбыстың көмегімен. Сюжеттің жартылай көркемдік емес аспектісі – халықаралық тұрақты португалдық халық музыкасы тобы Madredeus және Мануэл де Оливейраның қатысуы.

"Жол" фильмінің трилогиясына құрмет

1970 жылдардың ортасында Вим Вендерс сыншылар "Жол киносы трилогиясы" деп атаған үш фильм түсірді. "Лиссабон тарихы" осы фильмдерге сырттай еске түсіреді. "Лиссабон тарихы" фильміндегі дыбыс инженері Филип Винтердің аты да сол, және оны "Алиса қалаларда" (1974) фильміндегі басты кейіпкерді сомдаған актер (Рюдигер Воглер) ойнайды, алайда Фил Винтер кейіпкері алғашқы фильмде жазушы болған. Винтер есімі "Корольдер жолы" (1976) фильмінде де кездеседі, онда Воглер де түскен, бірақ "Корольдер" фильмінде оның толық аты Бруно Винтер және ол проекциялық жабдықтарды жөндейтін механик.

Қабылдау

Португалияда фильм 1995 жылы 16 000 билет сатылғанмен ең танымал португалиялық фильмдердің төртіншісі болды.