Кіріспе

Годфри Реджионың 1988 жылғы фильмі

«Поваккаци» – Годфри Реджионың режиссерлік жұмысымен түсірілген 1988 жылғы американдық көркем фильм, және ол Реджионың 1982 жылғы тәжірибелік фильмі «Кояанискаци»нің жалғасы. Бұл «Қатси» трилогиясының екінші фильмі, одан кейін «Накойкаци» (2002) шықты. Фильмнің атауы – Реджионың ойлап тапқан хопи тіліндегі жаңа сөз, ол «паразиттік өмір салты» немесе «өзгерістегі өмір» деген мағынаны білдіреді. «Кояанискаци» индустриалды елдердегі қазіргі заманғы өмірге назар аударған болса, «Поваккаци» да одан айырмасы жоқ, диалогсыз, үшінші әлем елдеріндегі дәстүрлі өмір салты мен индустрияландырудың әкелген жаңа өмір салты арасындағы қақтығысқа көбірек тоқталады. «Кояанискаци» және «Қатси» трилогиясының үшінші және соңғы бөлігі «Накойкаци» сияқты, бұл фильм де Филип Гласс жазған саундтрекпен тығыз байланысты.

Қысқаша мазмұны

Алғашқы тарауда, Серра Пеладада (Бразилиядағы алтын кен орны) ер адамдар топыраққа толы қаптарды бір жерге алып жүруі көрсетіледі. Тараудың ортасында Серра Пеладаның сыртындағы әртүрлі кадрлар ұсынылады. Тараудың соңына жақын бірнеше адам құлап түскен тасқа шалынып жарақат алған басқа бір адамды (DVD/Blu-ray дискісіндегі "Прогрестің әсері" бөлімінде айтылғандай) топыраққа толы қаптарды көтеріп бара жатқан жұмысшылардың қатарымен көтеріп әкеледі. Содан кейін топырақ тасымалдаушылардың бір-біріне үйлеспейтін, қабаттасқан экспозициялары көрсетіледі. Сахна кресс-фейд арқылы бір бас бейнесіне ауысады, сол бас бірнеше рет жылдам айналып, қабаттасқанда көптеген бейнелер пайда болады. Бұл фильмнің прогресс пен өзгерістер тақырыбына сәйкес, бастау, аяқтау және өтудің құдайы Янусқа жасалған анық сілтеме. "Гимн: 1-бөлімде" күн Африкадағы ауылдың үстінен шығады. Кейін бір адам қайыққа желкен көтереді. Келесі тарау, "Сол жер", сарқырамадан алыстаудан басталады. Балалардың күлгені естіледі. Ауылдар, балалар және судың көрінісі кері бейнеленген. "Гимн: 2-бөлімде" ауылдар мен аралдардың әртүрлі кадрлары көрсетіледі. "Мешіт пен ғибадатхана" табиғи кадрлар мен діни көріністерді ұсынады. Көріністердің кейбіреулері - шіркеудің ішіндегі мөлдір көрініс, біреудің өтіп бара жатуы, адамның дұға оқуы, монахтың отыруы және құстың оның таяғынан ұшып кетуі, сол монахтың өзен жағасында жүруі, құстың күн бату кезінде ұшуы, балалар, қарғалардың өзен үстінен ұшуы, екі адамның қайықпен жүзуі, әйелдің Ганг өзенінде дұға оқуы, екі адамның йогамен айналысуы, тағы бір монах және Непалдағы ғибадатхана. "Гимн: 3-бөлімде" Африка мен Оңтүстік Америкадағы адамдардың қозғалысы, бірлесіп жұмыс істеуі және дәстүрлі рәсімдерді тойлауы баяу темпте көрсетіледі. "Video Dream" АҚШ, Батыс Еуропа, Кеңес Одағы және Жапонияның түрлі-түсті телерекламалары мен жаңалықтарын біріктіреді. "Ежелгі жерлердегі жаңа қалалар" фильмдерінде адамдардың қозғалысы және үш аймақтағы (Қытай, Африка және Үндістан) көлік қозғалысы көрсетіледі. "Айтуға келмейтін" / "Ұсталған!" Дамушы елдердегі адамдардың үлкен топтары бірге жұмыс істеп, қозғалыста болады; көлік қозғалысының жоғарыдан көрінісі. Мысырдан келген Сусо мырза: Көбінесе назарсыздау адамдардың қозғалысы, мүезіннің шақыруымен, көлік қозғалысының көлеңкелі екі суреті, бет-әлпеттердің жақын кадрлары, судағы көріністер.

Музыка

1988 жылы Филип Гласс жазған саундтрек дайындалды.

Қабылдау

Rotten Tomatoes 9 шолудың 56% оң бағасын алған, 10 балдық шкала бойынша орташа есебі 6,5 болды және «көрермендер мен сыншылар бұл фильмді оның танымал алдыңғы бөлігінен гөрі аз қызығушылықпен қабылдады» деп хабарлады. The New York Times газетінде: «Поваккациде екі түрлі лас бар: жақсы лас және жаман лас. [Режиссер] бұл айырмашылықты тау сияқты үлкейтіп көрсетеді, бірақ оны бір өлшемді түсінуге тырысады» делінген. Роджер Эберт: «Годфри Реджионың «Поваккаци» фильмінде таңғажайып сұлулыққа толы кадрлар бар, онда біз Жердің көрінісіне таңғазамыз, бірақ фильм аяқталғаннан кейін оның басталуын күтіп отырғандай сезім қалды. Реджио адам баласын планетаны жұқтырған вирус сияқты қарады, яғни біз болмағанда Жерден көбірек ләззат алған болар едік». Siskel and Ebert at the Movies бағдарламасында ол және Джин Сискел фильмге қарсы дауыс беріп, оны «Жаңа дәуір музыкалық бейнеклипі» деп атады. Time Out журналы: «Фильм визуальды тұрғыдан таң қалдырады, бірақ елеулі кемшіліктері бар. Ең жақсы жағдайда, бұл хабар Бірінші әлемнің Үшінші әлемге үстемдігін айқын сынап тұр, ал ең нашар жағдайда – еңбек құрметіне арналған хиппи тойы» деді. Грег Климкиу: «Поваккаци – трилогияның (екінші бөлігі) ең бірінші дәрежелі психоделикалық тәжірибе, бірақ оны осыған ұқсас сезімде болмайтындар да бағалай алады. Оның көп бөлігі – есіңді бұрмалайтын заттарсыз, санаңды жарып жіберетіндей әсер етеді».

Табысы мен мұрасы

Anthem: Part 2 музыкасы 1998 жылғы "Труман шоуы" фильмінде қолданылып, қазір осы фильммен ең көп байланысты. Ол сонымен қатар бірнеше фильм трейлерінде, оның ішінде "Жолшы өлі адам" трейлерінде де пайдаланылды. Criterion Collection оны Qatsi трилогиясы жинағының бір бөлігі ретінде жариялады. Фильмнен алынған кадрлар – осы фильмнің постерінде де қолданылған – 1990 жылғы "Жер күні" арнайы телешоуындағы бір сахнада пайдаланылды. Аталған сахнада "Болашаққа оралу" фильмінен доктор Эммет Браун, Дуги Хаузерге, егер ластанумен күреспесе Жердің болашағы қалай боларын көрсетеді.