Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перм тас қабаттары Англияның шығыс жағалауы мен Польшаның солтүстігі арасында орналасқан.
Permian rock layers between the east coast of England and northern Poland
Зехштейн (неміс тілінде «кен тасы» немесе «қатты тас» деген мағынада) – Англияның шығыс жағалауынан Польшаның солтүстігіне дейін созылған Еуропалық Перм алабындағы кеш Перм (Лопинг) дәуіріне жататын шөгінді тау жыныстары қабаттарының бірлігі. Зехштейн атауы бұрын геологиялық уақыт шкаласында уақыт бірлігі ретінде де қолданылған, бірақ қазіргі кезде ол тек Еуропадағы сәйкес шөгінді жинақыларына қолданылады. Зехштейн Ротлигенд қабаттарының үстінде, ал оның үстінде Бунтсандштейн немесе Бунтер орналасқан.
The Zechstein (German either from mine stone or tough stone) is a unit of sedimentary rock layers of Late Permian (Lopingian) age located in the European Permian Basin which stretches from the east coast of England to northern Poland. The name Zechstein was formerly also used as a unit of time in the geologic timescale, but nowadays it is only used for the corresponding sedimentary deposits in Europe. The Zechstein lies on top of the Rotliegend; on top of the Zechstein is the Buntsandstein or Bunter.
Құрылу
Зехштейн формациясының булану тау жыныстары Перм кезеңінің Гвадалупия және Лопингия эпохаларында болған эпиконтиненталды немесе эпейрикалық Зехштейн теңізімен қалыптастырылған. Зехштейн теңізі қазіргі Солтүстік теңіз аймағын, сондай-ақ Ұлыбританияның төмендіктерін және Германия мен Польша арқылы Солтүстік Еуропа жазығын қамтыды. Зехштейн теңізі оңтүстікке қарай Орталық Пангея тауларының жаңбырдан қорғалған аймағында орналасқан. Кейде Зехштейн теңізі Польшаның оңтүстік-шығысы арқылы Палеотетис мұхитымен байланысқан болуы мүмкін; бұл мәселе зерттеушілер арасында даулы. Теңіз сол кезде экваторға жақын болғандықтан (жоғары температура мен құрғақ климат булануға жағдай жасады), бірақ оның пайда болуы мұздың еріп, теңіздің кеңеюіне байланысты болуы мүмкін; Пангеяның оңтүстік бөлігі, бұрынғы (және болашақ) Гондвана, ерте Перм кезеңінде мұз қабаттарымен жабылған. Зехштейн теңізінің жоғалуы Перм-триас жойғысынан бұрын және оның кезінде болған жалпы теңіздің шегінуінің бір бөлігі болды.
The evaporite rocks of the Zechstein formation were laid down by the Zechstein Sea, an epicontinental or epeiric sea that existed in the Guadalupian and Lopingian epochs of the Permian period. The Zechstein Sea occupied the region of what is now the North Sea, plus lowland areas of Britain and the north European plain through Germany and Poland. The Zechstein Sea lay in the rain shadow of the Central Pangean Mountains to the south. At times the Zechstein Sea may have connected with the Paleotethys Ocean through southeastern Poland; the point is disputed by researchers. Though situated at the time near the equator (where high temperatures and arid conditions facilitated evaporation), the sea's inception likely stemmed from a marine transgression rooted in a phase of de glaciation; the southern portion of Pangaea, the former (and future) Gondwanaland, supported ice sheets in the early Permian. The eventual disappearance of the Zechstein Sea was part of a general marine regression that preceded and accompanied the Permian Triassic extinction.
Стратиграфиялық
Зехштейн әдетте литостратиграфиялық топ ретінде қарастырылады және оған бірнеше геологиялық формациялар кіреді. Ол кем дегенде бес шөгінді циклден тұрады, олар Z1-ден Z5-ке дейін нөмірленеді. Онда галит ("тас тұзы"), ангидрит, доломит және тақта тас кездеседі.
The Zechstein is usually given the status of a lithostratigraphic group and as such encompasses a number of geologic formations. It consists of at least five depositional cycles of evaporite rocks, which are labelled Z1 to Z5, respectively. The lithologies found are halite ("rock salt"), anhydrite, dolomite, and shale.
Экономикалық маңызы
Zechstein Солтүстік теңіз мұнай аймағында маңызды экономикалық рөл атқарады. Оңтүстік газ алабында ол Ротлигенд резервуарларындағы газ кен орындарының негізгі қабат тасын құрайды. Сонымен қатар, ол Солтүстік теңіздің орталық бөлігіндегі Аук мұнай алаңындағы резервуар болып табылады. Солтүстікке қарай Зехштейн тұзы диапирлік сипатқа ие болып, Мачар сияқты бірнеше мұнай кен орындарының құрылымын қалыптастыратын тұз күмбездерін жасайды. Зехштейн доломиттері Англияның Дарем графтығының жағалауында шығып жатыр, олар Магнезиялық әктас деп белгілі. Зехштейн формациясының төменгі жағында, метаморфизацияланған және жоғары мыс құрамымен белгілі куперсшифер деп аталатын, салыстырмалы түрде жұқа тақталы қабат немесе кентас бар. Өзгертілмеген күйінде бұл қабатта тыныш, жақсы дренаждалмаған батпақты жерлерге тән күкірт қосылыстарының жоғары концентрациясы байқалады. Жарылыстар арқылы минералға бай жер асты суларының бұл қабатқа енуіне мүмкіндік болған жағдайларда, күкірт металл иондарын тотықтырып, металл сульфид кендерін түзеді. Орта ғасырлардан бері, бұл жұқа, бірақ кеңінен таралған кен шоғырлары Солтүстік Еуропаның көп бөлігінде мыс көзі ретінде маңызды рөл атқарып келеді. Зехштейн тұзды қабаты Англияда, Германияда және Францияда жер асты газ сақтау үшін де пайдаланылады.
The Zechstein has significant economic importance in the North Sea Oil province. In the southern gas basin, it forms the main cap rock to the gas fields with Rotliegend reservoirs. It also forms a reservoir in the Auk oilfield in the central part of the North Sea. Further north, the Zechstein salt becomes diapiric, forming salt domes which form the structure for several oil fields, such as Machar. Zechstein dolomites crop out near the coast of County Durham, England where they are known as the Magnesian Limestone. Just above the base of the Zechstein formation is a fairly thin layer of shale, or slate, where it has been metamorphized, known as the kupferschiefer for its high copper content. In its unmodified form, this layer is high in sulfur compounds that are typical of silt deposited in stagnant shallow marshland. Where faults have allowed mineral rich groundwater to circulate through this layer, the sulfur has oxidized metal ions to metallic sulfide ores. From the Middle Ages into the modern era, this thin but widely dispersed constellation of ore bodies has been of immense importance as a source of copper across much of northern Europe. The Zechstein salt layer is also used for underground gas storage in England, Germany and France.